PlusDa's Logisch

Waarom Ten Hag gokt op deze onverwachte oplossing voor de middenveldpuzzel

Zonder romantiek, nostalgie, blinde loyaliteit en nog blinder optimisme heeft voetbal geen zin. Maar voetbal bevat ook logica. In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke maandag ‘het spel achter het spel’. Met vandaag aandacht voor de puzzel op het Ajax-middenveld voor trainer Erik ten Hag, en zijn opvallende oplossing.

Beeld BSR Agency

De erfenis die Frenkie de Jong en veteraan Lasse Schöne na hun vertrek op het middenveld achterlieten, vormde vorig seizoen een wekelijks terugkerend probleem voor Ten Hag. Geloof het of niet, maar de Ajax-trainer maakte vorig jaar van liefst twintig (!) verschillende koppeltjes gebruik op de twee controlerende posities op het middenveld.

De duizelingwekkende tombola op het Ajax-middenveld kende vorig seizoen vier ‘fases’. Allereerst was het zoeken geblazen voor Ten Hag, die in de openingsweken experimenteerde met Daley Blind, (de inmiddels vertrokken) nieuwkomer Razvan Marin en de een linie opgeschoven Noussair Mazraoui. Toen de groepsfase van de Champions League aanbrak, ging de voorkeur tijdlang uit naar een behoudend, Latijns-Amerikaans duo: zomeraankopen Edson Álvarez en Lisandro Martínez. 

Toen de selectie eenmaal volledig fit was, moest Álvarez plaatsmaken voor Donny van de Beek, die met Martínez ogenschijnlijk het best functionerende duo vormde. Maar door blessures bij aanvallers Hakim Ziyech, David Neres en Quincy Promes werd Van de Beek noodgedwongen weer een linie naar voren geschoven, en eindigde Ajax het seizoen in vrijwel wekelijks veranderende middenveldssamenstellingen.

Dit voortdurende doorwisselen op het middenveld hoopt Ten Hag natuurlijk dit seizoen te vermijden. De zoektocht naar een vast middenveldskoppel heeft daarom hoge prioriteit deze zomer. De uitkomst mag verrassend heten.

‘Frenkie-rol’ door zeldzame talentencombinatie

Als je de belangrijkste kwaliteiten van de 18-jarige Ryan Gravenberch op een rijtje zet, zou je niet denken dat het  een voetballer met de bouw van een NBA-basketballer is. Sierlijke dribbels, zijdezachte balaannames, vinnige versnellingen en een verbazingwekkende wendbaarheid in de kleine ruimte – een opsomming die doorgaans  van toepassing is op een piepkleine tiki-taka-specialist uit Spanje, maar geldt ook voor de boomlange Gravenberch (1.90 meter). De combinatie van pure finesse én pure kracht kom je niet vaak tegen op een voetbalveld, zelfs niet in de top. Het is daarom niet gek dat Ten Hag hem veel speeltijd gunt.

Er lijkt dit seizoen een speciale rol voor het toptalent te worden ingeruimd. Met de sobere Edson Álvarez als verdedigend ingestelde controleur (als echte ‘6’) krijgt Gravenberch als meer vooruitgeschoven controleur (een zogeheten ‘8’) tijdens de spelopbouw juist een vrijere rol. Gravenberch mag aan zijn geliefde linkerkant van het veld tijdens de opbouw zoeken naar de optimale plek van waaruit hij zijn specialiteit kan laten zien: met de bal aan de voet een directe tegenstander passeren.

Beeld Screenshot Ziggo Sport

Als dribbelspecialist fungeert Gravenberch daarmee als verbinder tussen de verdediging en de aanval. Met zijn kenmerkende rushes mag hij naar hartenlust van achter naar voren ‘pendelen’. Deze vrijbrief voor het nemen van risico’s krijgt Gravenberch omdat hij extreem moeilijk van de bal te zetten is. Hoewel Frenkie de Jong wat verder teruggetrokken op het veld speelde bij Ajax, lijkt de nieuwe rol van Gravenberch in dat opzicht veel op die van zijn bewierookte voorganger.

‘Balans’ als toverwoord

Vorig jaar waren de cijfers duidelijk. Mét Álvarez op het middenveld was Ajax botweg een minder stootkrachtige ploeg in aanvallend opzicht. In balbezit had de Mexicaan zichtbaar moeite om mee te komen in de op technische fijnproevers ingerichte speelstijl. Zijn ietwat houterige balbehandeling en gebrek aan avontuurlijke passes deden het Amsterdamse baltempo dikwijls stokken.

Toch verraden de cijfers in bovenstaande tabel ook wat Álvarez wél kan toevoegen aan de ploeg. Met zijn besluitvaardige ingrepen, conservatieve keuzes qua positionering in de aanval, lengte en duelkracht biedt hij Ajax iets waar de selectie nu niet echt van uitpuilt: een speler die in de eerste plaats verdedigend denkt.

Beeld Screenshot Ziggo Sport

Álvarez is goed in wat men in voetbaljargon met weinig eerbied ‘stofzuigen’ noemt. Neem bovenstaand voorbeeld uit het oefenduel tegen Eintracht Frankfurt. Rechtsback Mazraoui verliest vlak na rust de bal aan de zijlijn, met liefst drie Duitse opponenten in de zone in zijn rug. Dat dit niet resulteert in een gevaarlijke Frankfurtse counter (of tegengoal) maar in een rustige terugspeelbal van Álvarez op zijn eigen doelman, is te danken aan het tactisch inzicht, de tacklekwaliteiten en het atletisch vermogen van de Mexicaan. Met een rustige, stevige ingreep blust hij een brandje dat daardoor nauwelijks is opgevallen.

Beeld Screenshot Ziggo Sport

Ook in het oefenduel met Hertha BSC blinkt Álvarez uit in de ‘kleurloze’ details binnen een wedstrijd. Nee, hij is niet al te avontuurlijk aangelegd wanneer zijn ploeg de bal heeft. Maar die terughoudende positie en rol stellen hem in de hierboven afgebeelde wedstrijdsituatie wél in staat een levensgrote kans op een late gelijkmaker vroegtijdig te verijdelen, wanneer rechtsback Sergiño Dest en voorstopper Perr Schuurs ver naar voren zijn getrokken terwijl Ajax balverlies lijdt op de helft van de tegenstander.

Álvarez zal zelden een beslissende steekpass geven of een betoverende passeeractie uitvoeren. Dat ‘zelden’ mag je gerust lezen als ‘nooit’. Maar dat is zijn rol niet, en kán het ook niet zijn. Met vier aanvallende sterren voor hem op het veld, een offensief ingestelde middenveldspartner als Gravenberch naast hem en twee ‘spelmakers van achteruit’ in zijn rug met pass-specialisten Schuurs en Daley Blind, is er simpelweg geen ruimte voor nog een creatieveling.

Iemand zal dus de tactische balans tussen aanvallen en verdedigen moeten bewaken. Martínez, de enige andere ‘eerst verdedigen, dan pas aanvallen’-optie voor het middenveld, moest zich in deze voorbereiding vooral bezighouden met de eventuele opvolging van Nico Tagliafico op linksachter, en is de back-up van Blind. Dat Ten Hag daarom ook plek inruimt op zijn middenveld voor een lange, atletische, sober spelende en opofferingsgezinde ‘knecht’ in Álvarez, is vanuit dit oogpunt bezien opeens een stuk logischer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden