Plus

Waarom de zwembond trans deelnemers weert op topniveau: ‘Je kunt niet een kleine minderheid de wet laten voorschrijven’

Wereldzwembond Fina is de eerste internationale federatie die een standpunt inneemt over trans deelnemers in de vrouwensport. Die worden op eliteniveau nu uitgesloten, om competitievervalsing tegen te gaan.

Linda Derksen
Trans vrouwen toelaten tot de top? 'We kunnen niet om de fysiologie heen.' Beeld ANP
Trans vrouwen toelaten tot de top? 'We kunnen niet om de fysiologie heen.'Beeld ANP

Dokter Cees-Rein van den Hoogenband (73), als voorzitter van de medische commissie van de Fina bij het WK zwemmen in Boedapest aanwezig, geeft uitleg bij de ophef die is ontstaan.

Wat is nou eigenlijk het probleem?

“Het gaat er in de essentie om dat als je mannen die zich vrouw voelen gaat toelaten tot de vrouwencompetitie, je een zekere ongelijkheid induceert. Iemand die een genderbevestigende behandeling na de pubertijd ondergaat, heeft in het geval van man naar vrouw een voorsprong qua lichaamsbouw, spierontwikkeling, botsterkte, omvang van het hart en longcapaciteit. Plak je dat op het vrouwenzwemmen, dan heb je een concurrent die iedereen verslaat. Neem Lia Thomas in Amerika, zij telde bij de mannen niet echt mee en zwemt bij de vrouwen iedereen zoek.”

“Kijk naar een gemengde estafette en je ziet het verschil in de elitesport. We kunnen niet om de basale fysiologie heen. De wetenschap levert absoluut het bewijs dat transgender sporters op sportieve gronden niet mee kunnen doen. Moeten we dan onze oren laten hangen naar de emotionele component van inclusiviteit of gaan we vijftig procent van de wereldbevolking beschermen? Je kunt niet een enorm kleine minderheid de wet laten voorschrijven.”

Hoe zijn deze regels tot stand gekomen?

Transgenderproblematiek in de sport speelt al veel langer. Van den Hoogenband was vijf jaar geleden al eens te gast bij het Internationaal Olympisch Comité om het erover te hebben. “Het is een fysiologisch probleem, maar door de gevoeligheid van het onderwerp draaide iedereen om de hete brij heen en kwam er niets uit. Als medische commissie hebben wij twee jaar geleden het Fina-bestuur gewaarschuwd dat het in het zwemmen ook zou gaan spelen. Er is, heel verstandig, besloten om het niet intern op te pakken. Drie onafhankelijke groepen van atleten, wetenschappers en juristen hebben ernaar gekeken. Zij zijn tot het rapport gekomen dat deze week is gepresenteerd.”

Bij een congres werd het voorstel om transgender personen uit de vrouwencompetitie te weren met 71,5 procent aangenomen. Het maakte de tongen los. “De Fina heeft zijn nek uitgestoken en een moedige poging gedaan om dit heikele punt op te lossen. Dat je daarbij nooit iedereen op die lijn krijgt, is ingecalculeerd. Maar er moeten regels komen,” aldus Van den Hoogenband.

Waar blijft de schoen wringen?

De Australische topzwemster Cate Campbell pleitte op het congres voor het nieuwe beleid. “De ongerijmdheid dat inclusie en eerlijkheid niet altijd samengaan, maakt het zo moeilijk om over dit onderwerp te praten. Ongeacht wat ik zeg, zal ik mensen boos maken.” Vervolgens kreeg ze op sociale media inderdaad een stortvloed aan drek over zich heen. Zo vroeg landgenote Maddie Groves openlijk aan Campbell of zij er oké mee is dat ze een reeds gemarginaliseerde groep uitsluit. “Dat vind ik heel erg, want Cate hield een oprecht en respectvol betoog waarin ze vertelde wat inclusiviteit inhoudt,” stelt Van den Hoogenband.

De controverse blijft echter bestaan omdat mensen die topsport willen bedrijven, daar nu van worden uitgesloten. Dat komt neer op discriminatie en seksisme, vinden tegenstanders van het plan. De grens is in het rapport gesteld op twaalf jaar om de pubertijd voor te zijn, maar dan heeft geen enkel kind de transitie volledig afgerond. En dan is transgender nog een duidelijke casus, in het grotere plaatje wordt ook gekeken naar tweeslachtigheid waarbij de verandering in de X- en Y-chromosomen is aangeboren.

Dan maar een extra categorie in het leven roepen?

Het voorstel van de Fina om met een open klasse te komen, lijkt meer voor de bühne. Want hoeveel topsporters zullen zich onder die categorie willen scharen? Ze zouden dan ook meteen in een hokje belanden. Zo gaan we honderd jaar terug in de tijd, roepen tegenstanders. “Dit is niet de oplossing, maar wel een poging om aan te geven dat je de inclusiviteit ook op dit niveau waarborgt,” vindt Van den Hoogenband. Hij begrijpt de sentimenten wel en stelt dat het plan over zes maanden wordt geëvalueerd en mogelijk bijgeschaafd.

“Het is gewoonweg niet op te lossen. Er is ook gesuggereerd om vrouwen in de gelegenheid te stellen om meer testosteron te nemen, maar dan zit je al snel in de anti-dopingsfeer en ethisch op een hellend vlak,” aldus Van den Hoogenband, die ook medisch adviseur voor sportkoepel NOC*NSF en voorzitter van de medische commissie van de KNZB is.

Hoe staat de Nederlandse zwembond er eigenlijk in?

De KNZB onthield zich van stemming en laat weten NOC*NSF te volgen, dat een richtlijn gender- en seksediverse personen heeft opgesteld. In een verklaring valt te lezen: ‘We zullen met een werkgroep het principebesluit van de Fina bestuderen en blijvend werken aan heldere richtlijnen die aansluiten bij hetgeen we in ons land passend achten. Het uitgangspunt is dat sport van en voor iedereen is. Zaken als uitsluiting, transfobie, interseksefobie en discriminatie horen daar niet bij. We gaan bekijken welke gevolgen het besluit heeft voor transgender personen die aan nationale- en internationale wedstrijden mee willen doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden