PlusDa's logisch

Vier aanwijzingen dat het spel van Ajax beter is geworden

Zonder romantiek, nostalgie, blinde loyaliteit en nog blinder optimisme heeft voetbal geen zin. Maar voetbal bevat ook logica. In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke maandag ‘het spel achter het spel’. Met vandaag aandacht voor het eerste kwart van het seizoen van Ajax. Waarom de cijfers wijzen op een verbetering in het Amsterdamse spel.

Davy KlaassenBeeld ANP

1. Aanvallend beter in eigen land, verdedigend sterker in Europa

Doelpunten blijven een loterij in het voetbal. De ene week creëert een team tig kansen, maar wil de bal er maar niet in. De andere week zijn twee scherpe momenten genoeg om een wedstrijd te winnen die eigenlijk wordt gedomineerd door de tegenstander.

Kansen vormen daarom een betrouwbaardere statistiek dan doelpunten, hoe gek het ook klinkt. Aan de hand van Expected Goals kan een statistiekbedrijf als Opta Sports de waarde van een bepaald kansentotaal berekenen. Alle schoten die een team neemt (of tegen krijgt), krijgen een waarde toegewezen op basis van historische data. Zo krijgen we een ‘te verwachten’ waarde van een kansentotaal, oftewel Expected Goals.

Uit de gemiddelde hoeveelheid Expected Goals die Ajax dit eredivisieseizoen per wedstrijd creëert, blijkt dat de Amsterdammers dit jaar aanvallend sterker zijn gaan spelen. Ook in defensief opzicht gaat het de goede kant op.

In de Champions League zijn de huidige resultaten van Ajax (4 punten uit 3 duels) en het doelsaldo (4-4) op het eerste oog minder goed dan bij de groepsdeelname van vorig seizoen (10 punten uit 6 duels, doelsaldo van 12-6), toen Ajax nipt werd uitgeschakeld door Chelsea en Valencia. In werkelijkheid is het Europese spel van Ajax behoorlijk verbeterd dit jaar.

Hier komt het nut van Expected Goals als statistiek pas echt om de hoek kijken. Ajax bleek vorig jaar in Europa behoorlijke mazzel te hebben bij het afronden van kansen (en het missen van kansen door de tegenstander). Op basis van kansen was een Europees doelsaldo van 7-13 vorig jaar eerder te verwachten dan het uiteindelijke voor Ajax gunstigere doelsaldo van 12-6. Kortom, de Amsterdammers hadden flinke mazzel. Alleen net niet genoeg mazzel om de groepsfase te overleven.

Dit jaar is het spel in de Champions League een stuk beter. Ajax creëerde in de duels met Liverpool, Atalanta en Midtjylland ongeveer evenveel goede kansen als de tegenstand. Of dit genoeg is voor het overleven van de groepsfase, is wel de vraag. Maar in ieder geval hoeft Ajax het in Europees opzicht een stuk minder van afrondingsmazzel te hebben.

2. Aanvoerder Tadic nog altijd dé grote man

Inzoomen op de cijfers van Ajax in het eerste kwart van het seizoen, lijdt op individueel vlak tot een duidelijke conclusie. Deze ploeg is behoorlijk afhankelijk van de grillen van Dusan Tadic. Niet alleen is de Serviër met 8 goals na 11 duels de clubtopscorer, ook is hij met afstand de speler die de meeste kansen voor anderen creëert.

Geholpen door vier penalty’s en een indirecte vrije schop (tegen Midtjylland), ligt Tadic momenteel op koers om een even efficiënt jaar te hebben als in zijn eerste monsterseizoen bij Ajax. Een flinke prestatie voor een speler die deze week 32 jaar oud wordt.

De veelbesproken switch naar linksbuiten lijkt Tadic goed uit te komen. Waar de Serviër als ‘valse spits’ vaak omringd wordt door tegenstanders, komt hij op de linkerflank vaker in geïsoleerde één-op-één-situaties terecht. Zoals in onderstaand beeld tegen sc Heerenveen, voorafgaand aan zijn eerste treffer, waar hij alleen bewaakt wordt door rechtsback Sherel Floranus.

Tadic in Ajax-Heerenveen.Beeld Screenshot

Hoewel Tadic niet de sprintsnelheid van een Antony of David Neres bezit, is hij nog altijd de belangrijkste individualist in deze ploeg. Zijn mix van doelgerichtheid, kracht en balcontrole maakt hem tot een aanvaller die zich moeilijk door slechts één tegenstander laat afstoppen. Voor de doorsnee eredivisieverdediger is dit een extreem lastige opgave. Vandaar dat een plek op de flank, waar dit soort situaties vaker voorkomen, Tadic zo goed ligt.

3. Zomeraankopen zorgen voor creativiteit aan de bal

Met Hakim Ziyech is Ajax uiteraard de grootste technicus van de voorbije seizoenen kwijt. Toch is de ploeg van trainer Erik ten Hag er qua onvoorspelbaarheid niet veel minder op geworden. Als we kijken naar de dribbelstatistieken in de huidige selectie, zien we waarom.

Met Mohammed Kudus en Antony is de selectie ten opzichte van vorig jaar twee effectieve individualisten rijker. Kudus, die vanwege een meniscusblessure pas na de jaarwisseling weer lijkt te kunnen spelen, doet veel van zijn dribbelwerk op eigen helft. Waar het merendeel van de middenvelders in een spelsituatie zoals onderstaande (tegen Vitesse) zouden kiezen voor een simpele voorwaartse pass, laat de getalenteerde Kudus vier tegenstanders achter zich met een rush aan de bal.

Kudus passeert vier spelers van Vitesse.Beeld Screenshot

Antony is juist dodelijk met zijn acties rondom het vijandelijk strafschopgebied. Het lijkt de Braziliaanse balgoochelaar niet veel uit te maken of hij zich nou in een één-op-één-situatie begeeft, of juist omringd is door opponenten - zoals in onderstaand voorbeeld tegen Fortuna. Daar zet hij een nadelige situatie met een vinnige dribbelactie en dito pass om in een kans voor Neres. 

Antony zoekt Neres.Beeld Screenshot

De functionele creativiteit van Kudus en Antony speelt een belangrijke rol bij het feit dat Ajax er dit seizoen aanvallend niet op achteruit is gegaan, ondanks een zomers vertrek van Ziyech en Donny van de Beek.

4. Klaassen 2.0 blijkt aanwinst

Onderstaande statistiek is veelzeggend. Davy Klaassen speelt nu in een behoorlijk andere rol dan de Klaassen vóór zijn vertrek naar het buitenland. Het aanvalsgerichte loopwonder van destijds is tot echte middenvelder uitgegroeid.

Klaassens switch, van aanvallend middenvelder naar echte allrounder, komt Ajax als geroepen. Met Edson Álvarez op een van de twee controlerende middenveldposities stokte de spelopbouw in de eerste weken nogal eens. De Mexicaan stond immers vooral op het veld wegens zijn defensieve kwaliteiten.

Met Klaassen als tweede controleur naast Ryan Gravenberch zit er plots veel voetbal in de ploeg. Waar de ex-captain nog altijd van nut is met voorwaartse loopacties, duelkracht en scorend vermogen, blijkt Klaassen sinds zijn terugkeer ook in staat om veel eerder in de spelopbouw van Ajax mee te draaien.

Beeld Screenshot

Neem bovenstaande situatie tegen FC Utrecht. Waar Gravenberch zich als derde man naast het centrale verdedigingsduo heeft laten uitzakken, is het Klaassen die telkens als eerste aanspeeloptie vrij moet komen. Deze sleutelrol in het midden van het veld vereist veel overzicht, techniek en communicatie. Dat Klaassen in deze nieuwe rol uitblinkt, is misschien wel de belangrijkste verrassing van het seizoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden