Plus

Oud-wereldkampioen Johann Koss: 'Ik schaats alleen nog met kerst'

Johann Olav Koss popelt om Ireen Wüst en Sven Kramer te zien rijden op het WK allround in het Olympisch Stadion. De Noorse oud-wereldkampioen was gisteravond bij het galadiner Meesters van de Wereld in het Rijksmuseum.

Johann Olav Koss: 'Ireen Wüst is op het WK de favoriet. Wat een atleet' Beeld Ivo van der Bent

Johann Olav Koss (49) kon zijn ogen niet geloven toen hij zag dat het ijs op de grachten alweer verdwenen was bij zijn aankomst in Nederland, woensdag vanuit zijn woonplaats Toronto.

"Een vriend stuurde me foto's van schaatsende mensen. Dat moet heel mooi zijn geweest. Ik heb zelf in 1997 de Elfstedentocht gereden. Het staat in de top 3 van mooiste schaatservaringen in mijn leven. Als die ooit weer wordt gehouden, kom ik meteen naar Nederland. Ik zal heel langzaam zijn, maar het zeker halen."

Maar hij vermoedt dat er voorlopig geen Elfstedentocht zal komen. "Het wordt niet meer koud met Donald Trump als president. En vanwege de global warming."

Schaatsen doet de in Noorwegen geboren Koss, drievoudig wereldkampioen en viervoudig Olympisch kampioen op de lange baan, al bijna twintig jaar niet meer. "Hooguit een keer in het jaar, met de familie met kerst. In Toronto, waar ik al bijna zeventien jaar woon, heb je alleen ijshockeybanen."

Hij vestigde in 1994 een wereldrecord op de tien kilometer bij de Spelen. Dat record zou pas in het tijdperk van de klapschaats worden verbroken. Koss stopte op zijn hoogtepunt, om zijn medicijnenstudie af te ronden. "Maar als ik geweten had dat de klapschaats er kwam, was ik nog even doorgegaan," zegt hij lachend.

Prestigieuze plek
Met Bart Veldkamp en Rintje Ritsma heeft hij nog steeds goed contact. Ritsma, Kees Verkerk en Ard Schenk en veertig andere oud-kampioenen waren ook voor het diner 'Meesters van de Wereld' aan de vooravond van het WK allround in het Olympisch Stadion uitgenodigd. Het vond plaats ter ere van de eerste wereldtitel voor Jaap Eden, 125 jaar geleden in Amsterdam.

Koss ziet ernaar uit om het WK bij te wonen op de Coolste Baan van Nederland. "In het Olympisch Stadion. Fantastische, prestigieuze plek. Ik heb nog steeds een enorme passie voor de sport, maar wel als toeschouwer."

"Ireen Wüst is op het WK de favoriet. Wat een atleet. Ze blijft gemotiveerd en presteert jaar na jaar. Sven Kramer zal proberen wraak te nemen bij het WK. Pedersen is bij de Noren een kanshebber. Hij kan winnen van Sven. Wie mijn voorkeur heeft? Wel, de beste zal winnen."

Dat er lange tijd werd getwijfeld over de 10.000 meter op het WK allround gaat hem aan het hart. "Het was juist zo spannend op de Spelen. Het was mooi om te zien dat Ted-Jan Bloemen de 10.000 won. Sven was niet in optimale vorm. Dat kan gebeuren. Het was echter vreselijk om te zien dat hij acht jaar geleden door de foute wissel ook toen de medaille niet haalde. Afschuwelijk! Sport is onverbiddelijk."

Als jongen was het Koss' ambitie al wereldkampioen te worden. "Dat was mijn droom, veel meer dan een medaille halen op de Olympische Spelen. Pas later toen Eric Heiden zo veel medailles won tijdens de Spelen in 1980 werden die voor mij belangrijk."

Competitie noodzakelijk
Het doet hem goed dat de Noren na jarenlange tegenvallende prestaties nu weer met medailles thuiskomen. "Dat is goed voor de sport. Je hebt competitie nodig, ook van andere landen. Bøkko deed het ook altijd goed door de jaren heen maar hij bleef in de schaduw van Sven Kramer. Hij heeft veel zilveren medailles, maar iedereen kijkt naar de winnaar. Nu heeft hij toch een gouden plak gekregen bij de ploegenachtervolging dit jaar."

Een telefoontje plegen of sms'je sturen naar de Noorse winnaars van de Spelen doet hij niet. Of het voor hen niet leuk is om dat van een Noorse held te krijgen? "Ik ben meer een held voor mensen die naar de sport kijken dan voor de schaatsers."

Koss, vader van vier kinderen, staat aan het begin van een nieuwe carrière. Hij stopt als ceo bij zijn organisatie Right To Play. "Ik moest daar veel voor reizen. Ik wil meer thuis zijn, bij mijn kinderen. Bovendien is het goed als er nieuwe frisse ideeën komen in de organisatie. Ik ben toe aan een nieuwe uitdaging. Ik begin een investeringsfonds. Ik word investeerder."

Sport biedt kansen

De in 2000 door Johann Olav Koss opgezette organisatie Right To Play zet zich in voor de rechten van kinderen in achtergestelde gebieden. De organisatie is in meer dan twintig landen actief, waaronder Oeganda, Mozambique, Pakistan en Rwanda.

Door de sport- en speelprogramma's van Right to Play kunnen zij zich ontwikkelen, meer zelfvertrouwen krijgen en gezonde leefgewoontes aanleren. "Deze kinderen hebben geen kansen. Ze leven in angst en hebben geen enkele bescherming. Sport en spel maakt ze zelfverzekerder. Door onze programma's gaan ze weer naar school. Ze krijgen weer een doel in hun leven. Ze willen leraar, dokter, advocaat of journalist worden," zegt Koss.

In Eritrea ontmoette hij een jongen die populair was vanwege zijn lange mouwen. Hij kon namelijk van zijn opgerolde trui een voetbal maken. "Ik zag hoe belangrijk sport voor de kinderen was en besloot deze organisatie op te zetten. Inmiddels doen twee miljoen kinderen mee aan onze programma's."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden