PlusExclusief

Ondanks het 36ste kampioenschap is 2022 voor Ajax een jaar om snel te vergeten

Het jaar 2022 is er voor Ajax een om snel te vergeten, met een directeur die zich misdroeg en een historisch dieptepunt in de Champions League.

Dick Sintenie
Jurriën Timber na de 3-3 tegen Emmen. Op de achtergrond Daley Blind en Florian Grillitsch. Beeld Ron Jonker/Pro Shots
Jurriën Timber na de 3-3 tegen Emmen. Op de achtergrond Daley Blind en Florian Grillitsch.Beeld Ron Jonker/Pro Shots

Om het jaar te duiden, nemen we een van de schaarse hoogtepunten – zo niet hét hoogtepunt – als leidraad. Op 20 maart won Ajax in eigen huis de klassieker. Feyenoord nam tot twee keer toe een voorsprong, maar in de slotfase van het duel perste het elftal van trainer Erik ten Hag er alsnog een 3-2 zege uit.

Met een hoofdrol voor Nicolás Tagliafico, de Argentijnse terriër die geen basisplaats meer had en kort daarvoor een transfer naar Barcelona door zijn neus geboord zag worden, maar vocht als een leeuw toen Ajax hem misschien wel het hardst nodig had.

Zijn assist op Antony in de 86ste minuut vierde Tagliafico alsof hij Argentinië zojuist in hoogsteigen persoon naar de wereldtitel had geschoten. Zijn landgenoot Lisandro Martínez had het vaker gezegd: “Voor ons is voetbal meer dan een spel. Het is een zaak van leven of dood.”

3 minuten na de winnende goal van Antony gebeurde er nog iets opmerkelijks. Ten Hag liet Perr Schuurs invallen voor Martínez. Het was geen publiekswissel of een manier om wat tijd te winnen. Martínez bleek eerder in de wedstrijd geblesseerd te zijn geraakt aan zijn hamstring, maar in de jacht op de overwinning weigerde hij het strijdtoneel te verlaten.

Einde tijdperk-Ten Hag

Ajax slechtte die zondagmiddag tegen de rivaal een mentale barrière in de strijd om het kampioenschap met PSV. Vijf dagen eerder had Benfica in de Johan Cruijff Arena nog keihard toegeslagen in de achtste finales van de Champions League. Ajax, met zes overwinningen de ongekroonde koning van de groepsfase van het toernooi, had zich in de knock-outfase verkeken op de Portugese gifslang, die kronkelend en angstig een plek zocht om te schuilen, maar die – eenmaal in de hoek gedreven – de aanvaller uitschakelde met één felle beet. Darwin Nunez kopte alle Amsterdamse hoop en verwachtingen aan gruzelementen.

Sinds Ajax de halve finales van de Champions League bereikte in 2019 zijn de resultaten in het grootste Europese toernooi meer dan ooit bepalend geworden voor het humeur in en rond de club. Maar ook op de momenten dat het chagrijn overheerste, bleek het elftal van Ten Hag weerbaar. Drie keer maakte de trainer Ajax kampioen.

De weg naar de 36ste landstitel was de zwaarste. Het einde van het tijdperk-Ten Hag was in zicht en directeur Marc Overmars had Ajax zwaar in diskrediet gebracht met zijn seksueel grensoverschrijdend gedrag waarvan een aantal vrouwelijke medewerkers slachtoffer was geworden.

Zonder de geblesseerde Martínez en Antony – en uiteindelijk ook zonder Ryan Gravenberch, die aansloot in de ziekenboeg – strompelde Ajax naar de finish. Het geworstel op het veld was een voorbode van wat de club in de tweede helft van het jaar te wachten stond. Martínez, Antony en Gravenberch vonden de tijd rijp voor een lucratieve transfer en ook Tagliafico, Sébastien Haller en Noussair Mazraoui trokken de deur in de zomer achter zich dicht.

Veel kwaliteit verloren

Zoveel kwaliteit ging in een paar maanden tijd verloren, zoveel uiteenlopende specialismen, zoveel kennis en ervaring ook in de manier van spelen die Ten Hag er zo hardnekkig had ingehamerd. De trainer zelf sloeg eveneens zijn vleugels uit, na vierenhalf jaar, een tijdspanne waarin controlfreak Ten Hag in werkelijk álle geledingen bij Ajax zijn stempel had gedrukt.

Bij Manchester United, zijn nieuwe club, probeert Ten Hag ook een mentaliteitsverandering teweeg te brengen. De gelouterde Braziliaan Casemiro, vijfvoudig winnaar van de Champions League, sprak bewonderend over zijn Nederlandse trainer. “Hij heeft een obsessieve drang om te winnen. Ik loop al een tijdje mee, maar er zijn maar weinig trainers die dat hebben.”

De opvolger van Ten Hag bij Ajax, Alfred Schreuder, zit er minder bovenop bij zijn spelers, geeft hen veel eigen verantwoordelijkheid. Hij zit niet in een uitkijktoren op De Toekomst om te zien wie op welk tijdstip het terrein verlaat en wie wel of niet in zichzelf investeert buiten de reguliere trainingen om.

Ajax is niet alleen veel individuele kwaliteit verloren, maar ook karakter, scherpte en bevlogenheid. Ten Hag had aan assistent Winston Bogarde en aan de spelers Martínez, Tagliafico en Edson Álvarez grote aanjagers op het trainingsveld. Die laatste zag de bui in augustus al hangen en wilde op het laatste moment ook een transfer maken (naar Chelsea), maar Ajax hield de Mexicaan aan zijn contract.

Moeder aller nederlagen

Schreuder kreeg een selectie onder zijn hoede die in korte tijd volledig was verbouwd en waarin een nieuwe hiërarchie moest ontstaan. De trainer schoof echter zoveel met spelers en goochelde zo vaak met zijn opstelling dat die pikorde nooit kon ontstaan. Ajax was als los zand. De eerste tekenen van het sportieve verval konden nog worden gecamoufleerd, met een paar ruime zeges in de eredivisie en een overwinning op Glasgow Rangers, maar Liverpool en vooral Napoli waren daarna genadeloze scherprechters. De afgang tegen de Italianen in de Johan Cruijff Arena (1-6) geldt voor Ajax als de moeder aller nederlagen.

Na dat historische verlies is het snel bergafwaarts gegaan. Het vertrouwen zakte tot onder het nulpunt, spelers lieten elkaar in de steek, de loyaliteit was ver te zoeken. Ervaren krachten als Dusan Tadic en Daley Blind verloren de greep op de groep, ook door zelf in gebreke te blijven tijdens wedstrijden.

Schreuder zag het voor zijn ogen gebeuren en hij greep niet, half of verkeerd in. In de laatste competitieweek van 2022 kwam alle frustratie, ergernis en onmacht naar boven. De nederlaag tegen PSV (1-2), het opgefokte gedrag van een aantal Ajacieden tijdens en na die wedstrijd, het midweekse gelijkspel tegen Vitesse (2-2) en de ineenstorting zondag aan de Oude Meerdijk tegen Emmen (3-3).

Wanneer zelfs een stabiele verdediger als Jurriën Timber de wanhoop soms nabij lijkt, is er iets grondig mis. De vraag werpt zich op of Schreuder de juiste man is om Ajax weer op het spoor te krijgen en op welk vlak de spelersgroep verversing behoeft. Het WK in Qatar verschaft de directie wat extra tijd om de goede beslissingen te nemen. Hoe dan ook is de club op zoek naar het heilige vuur. Het vuur dat karakters als Ten Hag, Bogarde, Martínez en Tagliafico geen seconde lieten doven.

Luister onze Ajaxpodcast Branie:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden