PlusExclusief

Olympisch schaatskampioen Mark Tuitert: ‘Je moet de pijn kunnen toelaten, omarmen en ermee naar de finish rijden’

Mark Tuitert: 'Ik was geen groot talent, nee. Sterker: wie me toen had zien schaatsen, had geen stuiver gegeven voor mijn kansen ooit olympisch kampioen te worden.' Beeld Harmen de Jong
Mark Tuitert: 'Ik was geen groot talent, nee. Sterker: wie me toen had zien schaatsen, had geen stuiver gegeven voor mijn kansen ooit olympisch kampioen te worden.'Beeld Harmen de Jong

Mark Tuitert (1980) is oud-schaatser. Hij werd olympisch kampioen op de 1500 meter en schreef een boek over de inzet van stoïcijnse filosofie bij het leveren van topprestaties. Als analist bij Studio Sport wacht hem een spannende winter.

Stefan Raatgever

Holten

“Hier is mien stea,” zeggen ze in het Sallands. Hier kom ik vandaan. Ik groeide op op een boerderij, waar mijn vader, mijn oma en een van mijn twee jongere broers nog steeds wonen. Het is familiegrond. Ik voel er nog steeds grote verbondenheid mee, kom er graag, maar vind het ook prima dat ik nu in Hoogmade, bij Leiden, woon.”

“Mijn vader heeft in Holten nog steeds zijn boerenbedrijf. Toen ik er nog woonde, hield hij koeien – ik hielp soms met melken – en varkens. Inmiddels zijn het alleen varkens. Interesse om het bedrijf na het schaatsen over te nemen heb ik nooit gehad, nee. En als je ziet hoe lastig boeren het tegenwoordig hebben, heb ik geen spijt van die keuze. Mijn broers stappen ook niet in het bedrijf, dus waarschijnlijk is het eind nabij.”

Voetbal

“Mijn eerste sport als jongetje. Schaatsen zat niet bepaald in de familie. Uiteraard, als goede boer ging mijn vader zodra het kon schaatsen op natuurijs. Maar lid worden van een club? Daar dacht bij ons thuis niemand aan. Ik volgde de topwedstrijden wel graag op televisie. Als 12-jarige zat ik aan het scherm geplakt voor de tweestrijd tussen Johan Olav Koss en Falco Zandstra. Koss, de Noorse mannetjesputter tegen Falco, het natuurtalent met z’n prachtige techniek. En dan had je Rintje Ritsma ook nog.”

“Toen er niet veel later een schaatsbaan in Deventer kwam, heb ik me toch aangemeld. Ik was geen groot talent, nee. Sterker: wie me toen had zien schaatsen, had geen stuiver gegeven voor mijn kansen ooit olympisch kampioen te worden. Geen enkele techniek, ik deed maar wat. Maar als je veel traint, is er blijkbaar toch een hoop mogelijk.”

Goud

“Ik heb nooit beter geschaatst dan op 20 februari 2010, toen ik goud won op de olympische 1500 meter van Vancouver. Ik voelde het toen ik over de finish kwam: beter dan dit kan ik niet. Alles van mezelf, van de diepste dalen tot de hoogste piek, lag in die race. Elke vezel van mijn lichaam had aangestaan. Ik voelde het gek genoeg ook al aankomen. Die gouden medaille natuurlijk niet, maar wel die optimale race. ’s Ochtends gaf ik een interview aan Bert Maalderink van de NOS en schrok na afloop bijna van mezelf: ik was scherp en rustig tegelijk. Agressief, maar beheerst. Precies de juiste mindset.”

“Die race heeft mijn persoonlijkheid niet veranderd, maar mijn leven wel. Ineens is je verhaal bekend: dat ik twee keer de Spelen miste en bij de derde poging goud won. Mensen kijken anders naar je, je krijgt mooie uitnodigingen. Ik ben blij mijn verhaal in zaaltjes te mogen vertellen. En nu mocht ik zelfs een boek schrijven. Had ik dat ook allemaal mogen doen als ik die dag vierde was geworden?”

Kauwgom

“Mijn business. Daar gaat nu het grootste deel van mijn werkzame uren naar toe, First Energy Gum. Het is kauwgom met cafeïne, bedoeld om je op de juiste momenten wat meer energie te geven. Het werkt veel sneller dan koffie, binnen vijf à tien minuten al. En het is gezonder dan energiedrankjes, want er zit geen suiker in. Shorttracker Suzanne Schulting en voetballers van Ajax en het Nederlands elftal gebruiken het al, en het ligt sinds kort bij veel tankstations.”

“Mijn compagnon benaderde me vier jaar geleden om ambassadeur te worden, maar ik zei: ik wil zelf ondernemen. Ik heb mee geïnvesteerd en het gaat ontzettend goed. Inmiddels werken er acht mensen voor ons bedrijf.”

Stoïcijn

“In de volksmond is dat iemand die emotieloos is, maar filosofisch gezien draait het juist om de herkomst van emoties én om de vraag: wat doe je vervolgens met die gevoelens? Ik ben me er al aan het begin van mijn schaatscarrière in gaan verdiepen. Ik was 21, had te hard getraind en ging alleen maar langzamer schaatsen. Ik voelde me rot en wilde mijn emoties kunnen leiden in plaats van aan hen lijden. Een boek over de Romeinse keizer en stoïcijn Marcus Aurelius opende mijn ogen.”

“Hij beschrijft hoe een obstakel op je weg geen probleem is, maar juist een richtingwijzer. Het leven is volgens stoïcijnen als een stromende beek. Je wordt meegevoerd, kunt niet meer terug, maar wel je richting bepalen, beslissen hoe je met een obstakel omgaat. Een van de stoïcijnse lessen die daar uit volgt, is: controleer wat je kunt controleren en verspil geen energie aan het overige. De tien voor mij belangrijkste wijsheden bespreek ik in Drive, mijn boek.”

Moeder

“Ik heb ook over haar geschreven in het boek, ja. Ook omdat de stoïcijnen vrij veel over zelfmoord hebben gezegd. Mijn moeder is er nu negen jaar niet meer en ik kijk nu anders naar haar beslissing én naar het begrip euthanasie. De dood zelf is niet ergste, maar het niet leven, zeggen de stoïcijnen. En door haar depressies was dat in haar laatste jaren helaas wat ze deed: niet leven.”

“Als ik terugkijk, denk ik: ze was zo zeker van haar zaak, wie zijn wij dan om haar haar zelfstandigheid te ontzeggen? We hadden haar ook een mooi afscheid kunnen geven. Alleen: zo ver was ik toen nog niet in mijn hoofd. Ik zat vol onbegrip. Mijn dochter, haar eerste kleinkind, was net geboren. Ik dacht: dit moet je niet willen. Er is zo veel om voor te leven. Maar dat was mijn pijn die sprak, niet de hare. Ja, er filosofisch naar kijken geeft een zekere rust. Al blijft het gemis natuurlijk.”

1500 meter

“De mooiste en meest verschrikkelijke afstand die er is. Alles komt samen. Om te winnen, moet je snel zijn, lef hebben, over uithoudingsvermogen beschikken, een goeie techniek hebben en mentaal keihard zijn. Want het doet zo ongelooflijk veel pijn. Daarvan moet je niet schrikken. Nee, je moet die pijn kunnen toelaten, kunnen omarmen en ermee naar de finish rijden.

“Als je goed bent en het lukt om al je energiesystemen helemaal leeg te trekken, kun je na afloop van zo’n race helemaal van de wereld raken. Dat heb ik ook meegemaakt, ja. Ik had er vooraf nooit zin in. Maar ik wist ook: als het lukt, is het het mooiste wat er is.”

Studio Sport

“Heel leuk om mijn kennis over schaatsen aan het publiek over te brengen. Nee, ik vind het niet moeilijk om kritisch te zijn op oud-collega’s. Ik houd er niet van om op de man te spelen, maar zeg verder gewoon wat ik zie en vind. Als het inhoudelijk is, hoef ik dat niet te censureren.”

“Maar ik toon ook graag mijn passie voor de sport. Ik kan heel enthousiast worden van een heel mooie race, maar het is niet zo interessant om dan te blijven roepen hoe prachtig ik dat vond. Uitleggen waarom de dingen gebeuren zoals ze gebeuren, dat is mijn taak bij Studio Sport.”

Metallica

“Mijn favoriete band. Ik heb ze ontmoet, in 2009 bij een concert in Nijmegen. Drummer Lars Ulrich, hij is Deen van geboorte, begon schaatsslagen te maken toen hij me zag. Leuk praatje gemaakt. Maar het concert daarna vooraan in de moshpit mogen meemaken, was nog leuker. Ik ben echt een metalfan. Volgens mijn Spotifyjaarlijstje zijn mijn favoriete genres alternative metal, metalcore, indierock en grunge. Ja, dat is vrij hard allemaal.”

“Ik speel zelf ook gitaar. Sinds de huidige lockdown speel ik weer vaker. Mijn dochter en mijn zoon zijn ook begonnen. Leuk om straks samen muziek te kunnen maken.”

Sven Kramer

“Zondagavond tweede kerstdag weten we of hij nog een laatste keer naar de Olympische Spelen gaat of niet. De 5 kilometer is zijn beste kans op een startplek. Ik kan niet voorspellen of het hem lukt, maar hij moet wel van ver komen, de supervorm lijkt er niet meer te zijn.”

“De vraag is: gelooft Sven diep van binnen echt dat hij het nog een keer kan of is hij in zijn hoofd al bezig met zijn afscheid? Het heilige vuur, daar gaat het om. Dit is een positie waarin hij zich in zijn loopbaan nog nooit heeft bevonden. Voor ons ook weer interessant om te volgen, natuurlijk.”

Boycot Peking

“De VS en Australië sturen geen diplomatieke afvaardiging naar de Winterspelen in Peking. Of de Nederlandse regering hetzelfde moet doen? Lijkt me duidelijk, ja. Het IOC zou ook steviger moeten durven zijn. Ergens snap ik hun apolitieke houding, maar je ontkomt er op een gegeven moment toch niet aan te laten zien dat menselijke waarden iets voor je betekenen?”

“Sporters zelf kun je geen opdracht geven op dit vlak. Natuurlijk, als een atleet zich uit zichzelf wil uitspreken, moet hij dat zeker doen. Maar dan moet hij of zij zich er eerst wel goed in verdiepen. Dat wil of kan niet iedereen. Wat me een goede route lijkt, is die van Ireen Wüst. Ze is verkiesbaar voor de atletencommissie van het IOC. Als ze wordt gekozen, kan ze straks echte invloed uitoefenen op het bestuur.”

200 kilometer downwind

“De kitesurfmarathon! Van Hoek van Holland naar Den Helder. Heb ik 2,5 jaar geleden voor het eerst meegemaakt. We deden er, met vier stops, zo’n negen uur over. Loodzwaar vanwege de pijn in je benen en schouders, maar voor mij het gevoel dat het schaatsen het dichtst benadert. Het is spelen met de natuur, één zijn met de elementen; fantastisch om te doen.”

Ellen Deckwitz

“Ze schrijft poëzie? Interessant. Er is een aantal dichtregels heel belangrijk voor me. Al komen die meestal uit liedteksten. Ik heb de muziek er wel bij nodig. Als schaatser draaide ik voor wedstrijden vaak Forty Six & 2 van Tool. Stepping through my shadow /Coming out the other side, is een van de tekstregels. De liedtitel slaat op de twee extra chromosomen die je wint als je een hogere vorm van bewustzijn bereikt en is ontleend aan een theorie van Carl Gustav Jung. Naar dat ultieme bewustzijn was ik altijd op zoek.”

Het olympisch kwalificatietoernooi begint zondag 26 december en is live te zien bij de NOS. Drive: Train je stoïcijnse mindset van Mark Tuitert is verschenen bij Maven Publishing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden