Plus Finale EL

Mourinho wil bewijzen dat Cruijffs filosofie utopisch is

Peter Bosz wil de erfenis van Johan Cruijff uitdragen. José Mourinho wil die het liefst bespotten, gezien zijn aversie jegens gedurfd, aanvallend voetbal. Woensdagavond staan de coaches van Ajax en Manchester United tegenover elkaar in de finale van de Europa League.

Peter Bosz Beeld Robin van Lonkhuijsen/ANP

1: Peter Bosz

Het was in het voorjaar van 1999. De loopbaan van de voetballer Peter Bosz zat erop. Hij was net afgezwaaid bij JEF United in Japan. Hij wilde trainer worden. Amateurhoofdklasser AGOVV uit zijn geboorteplaats Apeldoorn gaf hem die kans. Maar Bosz had eigenlijk geen idee wat voor trainer hij was, of wilde zijn.

Bij zijn eerste wedstrijd droeg hij een pak, daar had hij wel over nagedacht. Omdat een trainer in pak zijns inziens meer uitstraalt dan in een trainingspak. Maar wat hij verder moest doen? "Ik had een blocnote bij me. Om dingen op te schrijven. Maar ja, wat schrijf je dan op?"

In het oog springende speelstijl
Toch trok Bosz al vrij snel enkele belangrijke conclusies die de basis vormen van wat hij zijn 'voetbalfilosofie' noemt. "Als mijn team verdedigde, was ik afhankelijk van de kwaliteiten of de grillen van de tegenstander. Dat vond ik héél vervelend. Pas als mijn team de bal had, werd ik rustig. Bovendien: als ik dan toch langs de kant zat, wilde ik ook wel een beetje kunnen genieten van mijn eigen ploeg."

Twijfels heeft Bosz nooit gekend, ambitie des te meer. Zijn aanvallende speelstijl sprong in het oog en bracht hem geleidelijk hogerop: De Graafschap, Heracles, Vitesse, Maccabi Tel Aviv. Het was Jordi Cruijff, technisch directeur van Maccabi, die Bosz naar Israël haalde. De trainer is nog altijd dankbaar voor de gesprekken die hij daar heeft kunnen voeren met Johan Cruijff, twee weken voor diens overlijden.

Cruijff is als speler en trainer een grote bron van inspiratie voor hem geweest. Kort daarna kreeg Bosz de kans Frank de Boer op te volgen bij Ajax. Ook toen kende Bosz geen twijfel: "Ik wil kijken of ik mijn filosofie met nog betere voetballers op een hoger niveau in de praktijk kan brengen."

Bosz heeft het vertrouwen niet beschaamd, al verliepen zijn eerste twee maanden in Amsterdam uiterst moeizaam. Maar hij hield vast aan zijn plannen en bleek uiteindelijk de juiste kandidaat te zijn om het avontuurlijke, offensieve Ajaxvoetbal, het speelse dna, terug te krijgen.

Het was lang geleden dat (vooral) de Europese wedstrijden van de club zo vol leven en passie zaten als dit seizoen, waarin Bosz plezier en overgave predikte.

Fc Kopenhagen (2-0), Schalke 04 (2-0), Olympique Lyon (4-1); ze kwamen er nog genadig af met relatief kleine nederlagen. Onder Bosz kreeg de Hollandse School een nieuwe dimensie: met volle pressie op de bal, en met de fysieke kenmerken die voor spelers in het moderne voetbal vereist zijn.

Goed, aanvallend voetballen stond voor Bosz voorop, winnen zou daarvan een gevolg zijn.

Altijd het eigen spel
Hij deelt die visie met een idealistische trainer als Pep Guardiola. Bosz las het boek Herr Pep, over het eerste jaar van de Spaanse coach bij Bayern München, en noemt dat het beste wat hij ooit heeft gelezen. Inspirerend, leerzaam. Net als het voetbal dat Barcelona onder leiding van Guardiola speelde.

Hij genoot ervan, sprak er uren over met collega's. "En daarna maakte ik er een vertaalslag van voor mijn ploegen."

Over tegenstanders maakt Bosz zich minder druk. Hij laat ze grondig analyseren, om zijn spelers zo goed mogelijk voor te bereiden op een wedstrijd, maar verder speelt Ajax overal zijn eigen spel: uit en thuis.

Cynimse is Bosz vreemd. "Deze finale is belangrijk voor Ajax en voor het hele Nederlandse voetbal. Velen dachten dat het niet meer kon, vanwege de enorme financiële verschillen met clubs uit de grotere competities, maar we hebben het geflikt."

Bosz zal woensdag zijn Ajax met één opdracht het veld insturen: bewijzen dat Cruijffs filosofie springlevend en tastbaar is. Natuurlijk is winnen het doel, maar de manier waarop Ajax zich voor het oog van de wereld laat zien, is minstens zo belangrijk. Juist nu, tegen een puissant rijke club als Manchester United en tegen Mourinho.

José Mourinho Beeld Jason Cairnduff/Photonews

2: José Mourinho

Het was in het voorjaar van 1996. Josep Lluís Núñez, voorzitter van FC Barcelona, wist al dat hij Johan Cruijff ging ontslaan, na acht vooral succesvolle jaren. Op een hotelkamer onderhandelde hij in het geheim met Bobby Robson als diens opvolger. In de kamer ernaast zat een jonge Portugees van 33 jaar.

"Hem wil ik er ook bij," zei Robson. "Geen sprake van," antwoordde Núñez.
José Mourinho was al vier jaar meer dan alleen Robsons tolk geweest, bij Sporting Lissabon en bij Porto. Uiteindelijk gaf Núñez toe, maar meer dan 10.000 peseta's per maand wilde hij niet betalen. Zestig euro.

En Mourinho bleek inderdaad veel meer dan een tolk te zijn. Laurent Blanc, speler van Barça in dat seizoen: "Na een maand al zagen de spelers niets in Robsons methodes. Ze waren Cruijff gewend. Toen zette Robson Mourinho voor de groep, want die kon wél met de spelers communiceren. Daar is alles begonnen."

Mourinho viel goed bij de spelers, was maatjes met de pers. Hij was jong en had humor. Hij deed het goed, kreeg salarisverhoging en vond een mooie woning in de badplaats Sitges, waar Louis van Gaal even later zijn buurman werd.

Agressie en vijandigheid
Mourinho had dan ook geen enkele twijfel dat hij, als gewaardeerd assistent van Van Gaal bij Barcelona en daarna als hoofdcoach bij Porto - waarmee hij in 2004 de Champions League won - en Chelsea, in 2008 de opvolger van Frank Rijkaard bij Barcelona zou worden. Maar Barcelona's bestuur was verdeeld.

"De stem van Johan Cruijff zal beslissend zijn," kreeg Mourinho te horen. En Cruijff, vriend van voorzitter Joan Laporta, kwam met jeugdtrainer Pep Guardiola op de proppen. Mourinho heeft het Barcelona en Cruijff nooit vergeven.

Toen Real Madrid in 2010 een anti-Guardiola-, een anti-Barçatrainer zocht, was Mourinho de ideale kandidaat. Nooit waren de Clásico's zo onaangenaam, vol vulkanische uitbarstingen en heetgebakerde spelers, als in de jaren dat Mourinho bij Real de agressie en vijandigheid predikte.

Met Internazionale had Mourinho al wraak genomen op Barcelona en Guardiola. Hij had ze uitgeschakeld in de Champions League. Na de 3-1 nederlaag in Milaan kon Barça thuis de verdedigende muur van Inter onmogelijk slopen. Het catenaccio had een nieuwe dimensie gekregen.

Maar hij bewees ook dat Cruijff gelijk had gehad. Mourinho zou bij Barça diens erfenis hebben verloochend, hij zou het speelse dna van de club hebben verkwanseld. Winnen was het enige wat telde bij de Portugees. De schoonheid was voor het museum.

Cynisme als handelsmerk
Met idealistische trainers als Guardiola en Arsène Wenger heeft hij niets. Dus ook niet met Peter Bosz. Die kent hij niet eens, zei hij, vorige week. Natuurlijk kent hij hem, net als het spel van Ajax; de Portugees is altijd geobsedeerd door de tegenstander.

Het is zijn kracht: de tegenstander grondig analyseren en daarna ontregelen. En vernederen. Met Guardiola lukt het hem maar niet - die staat in de onderlinge ontmoetingen met 8-4 voor; zeven keer speelden ze gelijk.

Nu is Bosz aan de beurt. Een nobody, in de ogen van Mourinho. Dat misprijzen is zijn handelsmerk. Het cynisme ook. "Dit is de belangrijkste wedstrijd uit de geschiedenis van Manchester United," zei hij voor de return van de halve finale tegen Celta de Vigo. "Want United heeft deze trofee nog nooit gewonnen."

Mourinho zal woensdag zijn grote en rijke United met één opdracht het veld op sturen: bewijzen dat Cruijffs filosofie zowel ouderwets als utopisch is. United zal waarschijnlijk minder dan 45 procent balbezit hebben, maar daar gaat het Mourinho niet om.

Als hij maar wint. Juist nu, tegen Ajax, Bosz, Cruijff.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden