PlusDa's Logisch

Met Benfica treft Ajax een kwetsbare en getalenteerde ploeg

In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke week ‘het spel achter het spel’. Met deze keer aandacht voor Benfica, de tegenstander van Ajax in de volgende ronde van de Champions League.

Sam Planting
Middenvelder João Mario (links) en spits Darwin Núñez van Benfica vieren de derde treffer tegen Barcelona. Beeld Reuters
Middenvelder João Mario (links) en spits Darwin Núñez van Benfica vieren de derde treffer tegen Barcelona.Beeld Reuters

Ajax had het zwaarder kunnen treffen in de loting. Want hoewel Benfica vriend en vijand verraste door Barcelona uit te schakelen in de groepsfase, rommelt het bij de club uit Lissabon.

Na een kansloze 1-3 thuisnederlaag tegen Sporting is het gat met de stadsgenoot (én met de andere aartsrivaal, Porto) inmiddels vier punten op de Portugese ranglijst. Onacceptabel, vinden Benfica-fans – ondanks het feit dat de club met 39 goals ruim de productiefste ploeg in de competitie is, en pas drie keer punten verspeelde in veertien competitieduels.

Geduld is er weinig, nu Benfica de afgelopen twee seizoenen de titel misliep. De roep om het ontslag van Jorge Jesus, de succestrainer uit de glansperiode tussen 2009 en 2015 die vorig seizoen terugkeerde, klinkt verrassend luid vanuit de fans. Het is de vraag of Benfica nog door Jesus geleid wordt, wanneer het in februari tegen Ajax aantreedt

Een analyse van de huidige speelstijl laat een kwetsbare, maar ook getalenteerde ploeg zien.

Speelwijze

Na een verloren titelstrijd in 2020/21 is trainer Jesus (gedwongen) met de tijd meegegaan. Benfica stapte namelijk af van de 4-1-3-2, een systeem dat in Portugal al decennia heilig is, zoals de 4-3-3 op de Nederlandse velden.

Net als concurrent Sporting speelt Benfica dit seizoen in een speelformatie die zich in balbezit het best laat omschrijven als een 3-4-3, en buiten balbezit als een 5-2-3. Zo worden de centrale verdedigers minder belast krijgt het team meer rendement uit de buitenspelers.

Meest gebruikte opstelling van Benfica dit seizoen. Beeld ShareMyTactics / Sam Planting
Meest gebruikte opstelling van Benfica dit seizoen.Beeld ShareMyTactics / Sam Planting

Over het algemeen is de speelwijze van Benfica iets gewaagder dan die van Sporting. Zo is de gemiddelde hoogte van het defensieve blok relatief hoog bij Benfica. In simpeler taal: ondanks het feit dat Benfica met vijf man in de laatste linie speelt, verdedigt het doorgaans met redelijk veel ruimte in de rug.

Benfica verdedigt graag wat verder van het eigen doel af dan Sporting. Beeld Screenshot Portugese tv
Benfica verdedigt graag wat verder van het eigen doel af dan Sporting.Beeld Screenshot Portugese tv

Benfica zet doorgaans met drie aanvallers en één vooruitgeschoven middenvelder (meestal João Mario) druk op de opbouw van de tegenstander. Hierbij komt de druk te liggen op het loopvermogen van de wingbacks op de flanken. De ruimtes liggen immers op de flanken van het tweemansmiddenveld. De wingbacks van Benfica moeten geregeld flinke afstanden afleggen om de backs van de tegenstanders op te vangen in balbezit.

Wanneer de voorste vier spelers van Benfica druk naar voren zetten, moeten de wingbacks de gaten dichtlopen op de flanken. Beeld Screenshot Portugese tv
Wanneer de voorste vier spelers van Benfica druk naar voren zetten, moeten de wingbacks de gaten dichtlopen op de flanken.Beeld Screenshot Portugese tv

Komt de tegenstander eenmaal de middenlijn over, dan zitten bij Benfica de conservatieve, defensieve principes er flink ingeramd: het midden van het veld moet en zal onbegaanbaar gehouden worden.

Beelden zoals hieronder, waarbij de drie centrumverdedigers met zéér weinig ruimte tussen elkaar het midden van de eigen laatste zone afdekken en de twee midmids daarvoor hetzelfde doen, doen denken aan de verdedigingsmachine die Mourinho begin deze eeuw bij Porto smeedde.

Benfica houdt het midden van het strafschopgebied massaal dicht. Beeld Screenshot Portugese tv.
Benfica houdt het midden van het strafschopgebied massaal dicht.Beeld Screenshot Portugese tv.

Maar de defensie van Benfica beleeft een wisselvallig seizoen. Waar de ploeg uit Lissabon dit seizoen in liefst zeven van de tien Champions Leagueduels (incluis kwalificatie) de nul hield, heeft het in de eigen competitie al bijna evenveel tegengoals om de oren gekregen (11) als concurrenten Sporting en Porto tezamen (13).

Aanvallend is Benfica er daarentegen flink op vooruitgegaan dit seizoen. Met 39 goals in 14 competitieduels scoort het gemiddeld per wedstrijd ruim één goal meer dan concurrent Sporting. Daarnaast is spits Darwin Núñez momenteel topscorer op de Portugese velden (11 goals), en bereidt Rafa Silva de meeste goals van alle spelers voor (8 assists).

Spits Darwin Núñez is het middelpunt van Benfica's aanvalsspel. Beeld Screenshot Portugese tv
Spits Darwin Núñez is het middelpunt van Benfica's aanvalsspel.Beeld Screenshot Portugese tv

Darwin Núñez is de belangrijkste man in de aanval. De voorzetten van de wingbacks (vooral op de linkerflank met Grimaldo) zoeken doorgaans naar het hoofd of de voeten van de Uruguayaanse spits.

Met Grimaldo op links en een onuitputbare draver als Diogo Gonçalves, Valentin Lazaro of Gilberto op rechts, worden de flanken bij Benfica door één speler bezet. Dit betekent dat buitenspelers Rafa Silva en Everton alle vrijheid krijgen om naar binnen te trekken, wanneer ze daar gevaarlijker kunnen zijn met hun snelheid en dribbelacties.

Ook doen de buitenspelers dit naar binnen snijden vaak ter ondersteuning van spits Núñez. In bovenstaand voorbeeld ‘binden’ zij allebei een centrumverdediger van Sporting, zodat de kopsterke Núñez een één-op-één-situatie mag uitvechten op de voorzet van Grimaldo.

In onderstaand voorbeeld zien we een andere geliefde truc van Benfica. Beide buitenspelers (omlijnd) en de opgekomen midmid João Mario trekken sprints richting de eerste paal, terwijl Núñez juist is uitgeweken naar de flank. Backs zijn in de lucht doorgaans kansloos tegen de lange en sprongkrachtige aanvaller.

Núñez is ook op de flank een gevaarlijk doelwit voor voorzetten. Beeld Screenshot Portugese tv
Núñez is ook op de flank een gevaarlijk doelwit voor voorzetten.Beeld Screenshot Portugese tv

Tegen mindere goden, of op momenten dat Benfica een goal nodig heeft, stelt Jesus zijn stormram Núñez wel eens op als buitenspeler zodat er in de voorhoede plek is voor Roman Yaremchuk of Haris Seferovic - ietwat logge, maar balvaste spitsen die graag met hun rug naar de goal spelen. Deze tactiek met twee targetmannen in één voorhoede hanteerde Jesus aan het begin van het jaar vaak, maar de laatste tijd wat minder. Allicht dat de uitglijder tegen Sporting daar verandering in brengt.

Sterspelers

De 22-jarige spits Darwin Núñez werd vorig jaar voor veel geld van de Spaanse tweedeklasser Almeria gekocht (24 miljoen euro) en brak dit jaar door. Met 14 goals en 2 assists in gelimiteerde speeltijd beschikt de Uruguayaan over een bijzonder indrukwekkend moyenne: eens per 75 speelminuten is hij dit seizoen bij een goal betrokken.

Núñez viert een van zijn vele treffers. Beeld EPA
Núñez viert een van zijn vele treffers.Beeld EPA

Núñez doet in veel opzichten denken aan een van zijn jeugdhelden: Edinson Cavani. En niet alleen qua uiterlijk en intensiteit. Net als zijn landgenoot is Núñez én snel, én sterk én wendbaar - een fysieke combinatie die je niet vaak ziet bij spitsen. En net als Cavani is de techniek van Núñez vooral functioneel: vrolijk meevoetballen met passes en dribbelsolo’s doet de Uruguayaan niet graag, maar eenmaal in de zestien is hij bedreven in kappen, draaien en schieten. Maar de gelijkenis met Cavani is het grootst bij luchtduels: voor een speler met enige lengte (1 meter 87) beschikt Núñez over een imposante sprongkracht en gericht en hard kopvermogen.

Rafa aan de dribbel. Beeld EPA
Rafa aan de dribbel.Beeld EPA

Maar Núñez is niet de enige aanvaller in de Benfica-selectie die aan het beste jaar uit zijn carrière bezig is. Dat geldt ook voor Portugees international Rafa Silva. In het nieuwe speelsysteem heeft de 28-jarige buitenspeler minder defensieve verantwoordelijkheden. Hierdoor kan hij zijn explosiviteit beter opsparen voor beslissende momenten: met 10 goals en 8 assists is hij de speler in de selectie die bij de meeste goals betrokken is.

Grimaldo tijdens de warming-up op het veld van zijn oude club, Barcelona. Beeld Reuters
Grimaldo tijdens de warming-up op het veld van zijn oude club, Barcelona.Beeld Reuters

De switch van 4-1-3-2 naar 3-4-3 kent ook een opvallend slachtoffer: veterane spelmaker Pizzi (32) moet het dit seizoen vooral doen met korte invalbeurten. Toen Ajax tweeënhalf jaar geleden tegen Benfica aantrad, was Pizzi nog de grote man.

De andere sterspeler van dat Benfica is wel nog altijd een sterkhouder in Lissabon. Ondanks vele interesse uit de grotere competities is linksback Grimaldo de club trouw gebleven. In 2016 vertrok hij bij Barcelona, waar hij de hele jeugdopleiding had doorlopen. In Lissabon ontwikkelde hij zich vervolgens tot een van de productiefste linksbacks in aanvallend opzicht in Europa. Liefst 45 assists gaf hij al in een Benfica-shirt. Een aantal dat nog flink zal oplopen, nu hij in een systeem speelt waarin hij nog meer mag aanvallen.

Waar de kansen voor Ajax liggen tegen dit Benfica? Dat lees je voor de wedstrijd in februari in deze rubriek.

Meer over Benfica weten? Luister hier de nieuwste aflevering van Ajaxpodcast Branie:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden