PlusVoorbeschouwing

Lukt het Erik ten Hag om een nog grotere crisis af te wenden?

Om een grotere crisis af te wenden, moet Ajax woensdagavond tegen FC Utrecht de finale van de KNVB-beker bereiken. Voor trainer Erik ten Hag betekent het weerzien met zijn voormalige club een cruciaal moment.

Beeld ANP Sport

Als Erik ten Hag (50) woensdagavond met de spelersbus van Ajax bij de Galgenwaard aankomt, ziet hij terloops in zijn ooghoek ook zijn voormalige appartement liggen. Tijdens zijn periode als trainer van FC Utrecht verbleef de Tukker veelvuldig in een onderkomen in de woontoren naast het stadion. Zodoende kon hij lange dagen maken en de club naar zijn hand zetten.

Van de dug-outs langs het trainingsveld en de herinrichting van kantoren, tot alles wat met het sportieve gedeelte te maken heeft. In het begin moest iedereen in de Domstad wennen aan perfectionist Ten Hag. Maar wat ze bij Go Ahead Eagles al wisten, en later ook bij Ajax zouden ervaren: de trainer eist telkens opnieuw het maximale van zichzelf en zijn omgeving, en wie hem volgt, wordt bevangen door ontwikkeling en succes.

“Goed is niet goed genoeg, elke dag moeten een speler en een ploeg beter worden.” Het motto waarmee hij vooral in de eerste maanden de Ajacieden een ander arbeidsethos aanleerde, is momenteel ook voor de trainer zelf van toepassing. Het moet beter. Ten Hag is zo bezeten dat de huidige vormcrisis hem elke seconde van de dag bezig houdt. Hij weet dat bij Ajax alleen winnen wordt geaccepteerd en voelt dat de ommekeer snel moet volgen. “Ik ben verantwoordelijk voor de prestaties van Ajax,” stelde de trainer afgelopen zondag opnieuw vast.

Een grote rondo

Situationeel leiderschap. Het is één van de vaste termen in het persoonlijke woordenboek van Ten Hag. De trainer realiseert zich heel goed dat in de huidige tijd het managen van een spelersgroep en technische staf een dagelijks veranderende aanpak vereist. Spelers zijn eigen bv’tjes geworden.

Hoezeer Ten Hag ook predikt dat het teambelang voorop moet staan en zijn basiselftal uit meer dan elf spelers bestaat, de dynamiek van de kleedkamer behoeft continu aandacht. Helemaal nu door alle nederlagen irritaties voelbaar zijn. Ergernissen over een gebrek aan fitheid, over de vorm van de steunpilaren, over de matige optredens van de vervangers, over de roemloze Europese uitschakeling. En dan ook nog de heersende vraag van veel spelers waar ze na de zomer zullen spelen. Het is aan Ten Hag alle ongenoegens de kop in te drukken en met een gezamenlijke missie de finalemaanden tegemoet te treden.

De peoplemanager in Ten Hag moet weer van losse eenheden een team maken. Daarbij hunkert de ploeg naar structuur en houvast binnen de lijnen. In de maanden oktober en november gaven tegenstanders van Ajax, onder meer spelers van FC Utrecht (die met 4-0 op de broek kregen), aan dat zij zich tegen de Amsterdammers in een grote rondo waanden.

Kwetsbaar

Dat gevoel is totaal verdwenen. In de voorbije weken is Ajax voorspelbaar in balbezit en uiterst kwetsbaar in de omschakeling. Het logische gevolg is dat Ten Hag, nog los van de keuzes over de personele invulling, zijn tactiek tegen het licht moet houden. Moet Ajax in deze tijden van twijfels vasthouden aan de veeleisende speelstijl? Met het continu af willen jagen van de tegenstander? Met de backs in balbezit als veredelde vleugelaanvallers, centrale verdedigers die continu met veel ruimte in de rug spelen en een spelopvatting met voortdurend veel spelers voor de bal?

Of moet de trainer met een schuin oog kijken naar PSV en Feyenoord? Beide topclubs beleefden eerder in het seizoen hun crisis en kozen vervolgens bewust voor een meer defensieve spelopvatting om zo eerst de schade te beperken en vanuit degelijkheid op zoek te gaan naar resultaat.

In Amsterdam wordt meer dan waar ook altijd succes én spektakel geëist. Toch zal Ten Hag eerst de balans in het elftal moeten herstellen. Dat is de enige manier om een volgende zeperd te voorkomen.

Vertrouwen in routiniers 

De trainer is sterk overtuigd van zijn eigen visie, maar staat tegelijkertijd open voor ingevingen van zijn omgeving. Hij legt zijn oor geregeld te luister bij de meest ervaren spelers van zijn selectie. Zo heeft Ten Hag in Daley Blind een tactisch verlengstuk in het veld. “Als een wedstrijd om een tactische ingreep vraagt, heeft Daley vaak aan een paar woorden genoeg om het om te zetten,” legde Ten Hag al eens uit. “Hij kan perfect een wedstrijd lezen.”

Blind heeft in de voorbije maanden echter zulke grote zorgen over zijn fysieke staat gehad, dat hij logischerwijs even de tijd nodig heeft om zijn sterke vorm van voor zijn blessure te vinden. Wel is het zaak voor Ten Hag om hem én andere dragende spelers, zoals Dusan Tadic, weer tot bloei te laten komen.

De trainer heeft veel vertrouwen in zijn routiniers, maar vooral Tadic hunkert naar een wedstrijd waarin hij weer zijn oude vorm kan etaleren. Het ene moment staat hij in de spits en dan weer op de flanken. Het is aan Ten Hag om de spelers elke wedstrijd op de juiste positie en in een dusdanige omgeving neer te zetten, zodat ze zich weer elke wedstrijd kunnen onderscheiden.

Geen plan B

Woensdag is een nieuw meetmoment waarop de sleutelspelers van Ajax de ploeg bij de hand moeten nemen. Mocht het wederom tegenvallen, dan zijn de ogen automatisch weer op Ten Hag gericht. Daarbij zal het ongetwijfeld weer gaan over het alternatieve plan. Een van zijn voorgangers bij Ajax werd langdurig nagedragen dat hij geen goed plan B had in de Europa League-finale tegen Manchester United in 2017. Peter Bosz haalt echter tot op de dag van vandaag zijn schouders op. Volgens hem moet plan A dusdanig goed zijn, dat plan B niet nodig is.

Ten Hag heeft in de voorbije periode wel aangetoond een alternatief plan te hebben, met Klaas-Jan Huntelaar als targetman in de spits en de keuze om sneller de lange bal te hanteren. Het effect blijft echter steeds uit, waardoor er logischerwijs twijfels zijn bij het rendement van deze optie.

Beeld BSR Agency

In de huidige penibele staat van zijn elftal, is het voor Ten Hag zeker een extra aandachtspunt om een goed alles-of-niets-plan te ontwikkelen. Om in geval van nood een ontsnapping te forceren. En daarmee verder leed te voorkomen.

De trainer, die Ajax vorig seizoen richting de top van Europa leidde, heeft zodoende dagelijks een tas vol huiswerk. Hij heeft de nodige stormen in Amsterdam met verve overwonnen, maar beseft ook dat de volgende vuurproef alweer wacht. Ten Hag moet zich opnieuw onderscheiden. Te beginnen woensdagavond in Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden