PlusDa's Logisch

Lisandro Martínez is de stille kracht achter het succes van Ajax

In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke maandag ‘het spel achter het spel’. Met deze keer aandacht voor Lisandro Martínez, de dikwijls vergeten uitblinker van dit Ajax.

Lisandro Martínez aan de bal in het duel tussen Ajax en AZ (1-0). Beeld Pro Shots / Jasper Ruhe
Lisandro Martínez aan de bal in het duel tussen Ajax en AZ (1-0).Beeld Pro Shots / Jasper Ruhe

Het seizoen 2020/21 had rampzalig kunnen verlopen voor Martínez. Aanvankelijk was het contrast met het succesvolle debuutjaar groot. Erg groot.

De Argentijn was een niet weg te denken basiskracht in zijn eerste seizoen, waar hij in 35 van een mogelijke 36 wedstrijden vanaf de start op het veld stond. Ajax hervond de schwung in het spel in wedstrijden waarin het middenveld bestond uit Martínez als bewaker, Donny van de Beek als onvermoeibare box-to-box-speler en Hakim Ziyech als creatieve smaakmaker. Het venijn van de aankoop van Defensia y Justicia bleek precies wat de Amsterdammers op het middenrif nodig hadden.

Maar zonder al te veel fout te hebben gedaan op of buiten het veld, verloor Martínez deze zomer zijn plekje in de Ajaxhiërarchie. Met een weer fitte Daley Blind, een nimmer afwezige Nicolás Tagliafico en de zeldzaam getalenteerde tiener Ryan Gravenberch, had de Argentijn de pech dat drie dragende spelers beschikbaar waren op de drie posities die hij kan bespelen – linker centrumverdediger, linksback en linker controlerende middenvelder.

De contouren van een extreem teleurstellend tweede jaar in Amsterdamse dienst leken halverwege het seizoen al zichtbaar. Tot aan het eerste competitieduel met AZ (31 januari, 0-3 winst), was Martínez in wezen Ajax’ meest overgekwalificeerde wisselspeler: tot aan die wedstrijd werkte hij slechts 7 van de 27 duels als basisspeler af.

Maar toen gebeurde er iets wonderlijks. In plaats van dat dit gebrek aan speeltijd ‘einde verhaal’ voor Martínez in Amsterdam betekende, knokte hij zich terug. Sterker, er is zelfs een punt te maken dat de Argentijn de meest constante uitblinker bij Ajax is geweest in de succesvolle maanden februari, maart en april.

Vier aspecten van het spel van Martínez vallen op.

1. Snelheid

Om het voornaamste argument te noemen tégen een vaste plek voor Martínez in het verdedigingshart van Ajax, hebben sceptici weinig bedenktijd nodig. Martínez is klein – zeldzaam klein – voor een centrumverdediger. Op de officiële sites staat een lengte van 1 meter 75. Wat al bijzonder klein is voor een centrale verdediger anno nu, laat staan dat die 1,75 een tamelijk ruimhartige inschatting is.

Toch zijn de cijfers duidelijk. Ajax is defensief gezien aanzienlijk beter dit seizoen mét Martínez op het veld, dan in duels zonder hem in de achterhoede. In 21 wedstrijden zonder hem in de basis, incasseerde Ajax 21 goals. Met Martínez in de basis duikt het tegendoelpuntenmoyenne per wedstrijd van 1 naar 0,69 (met 18 tegengoals in 26 duels).

Wat op het eerste oog een zwakte lijkt voor Martínez, zijn geringe lengte en smalle lichaamsbouw, is namelijk ook een wapen. Hij is bijzonder snel en wendbaar voor een centrumverdediger.

Dit is zichtbaar in de openingsminuut in het topduel met AZ (2-0). Martínez jaagt Myron Boadu, wellicht de snelste aanvaller in de gehele eredivisie, ver tot op de eigen helft op bij het doordekken. Martínez zet hiermee de toon: hij zal assertief reageren op het vele uitwijken, positiewisselen en inzakken van spits Boadu en schaduwspits Albert Gudmundsson.

In de eerste minuut laat Martínez al zien Boadu op snelheid bij te kunnen houden. Beeld Screenshot ESPN
In de eerste minuut laat Martínez al zien Boadu op snelheid bij te kunnen houden.Beeld Screenshot ESPN

Na rust, vlak voordat Klaassen de 7500 aanwezige fans doet juichen met de 1-0, perst Martínez er nog een indrukwekkender sprintje uit.

In de 61ste minuut haalt Martínez eigenhandig de angel uit een AZ-counter. De rappe Gudmundsson weet hij bij te benen met een lange rush, op een slimme dieptepass van Calvin Stengs. Hoewel de IJslander de gunstiger startpositie heeft, is de Argentijn eerder bij de bal. Het is het soort preventieve bluswerk waar Martínez al drie maanden mee uitblinkt.

Vlak voor de 1-0 haalt Martínez met een reuzensprint een AZ-counter eruit. Beeld Screenshot ESPN
Vlak voor de 1-0 haalt Martínez met een reuzensprint een AZ-counter eruit.Beeld Screenshot ESPN

Om de klassieke Ajaxspeelstijl te kunnen uitvoeren, is de aanwezigheid van atletisch vermogen in de laatste linie een must. De Amsterdammers spelen in balbezit zo ver van het eigen doel af, dat de verdedigers met 60, 70 meter in de rug moeten kunnen spelen.

Na het vertrek in 2019 van Matthijs de Ligt, een zeldzaam explosieve atleet, toonde de Ajaxachterhoede zich dikwijls kwetsbaar tegenover counters met zoveel ruimte in de rug. De terugkeer van de snelle Martínez is een meer dan welkome toevoeging gebleken.

2. Positionering

Maar Martínez voorziet de Ajaxdefensie niet alleen van meer explosiviteit. Positioneel is de Argentijn ook ijzersterk gebleken.

Dat blijkt uit de cijfers. Van alle spelers die dit seizoen serieuze minuten maakten als centrumverdediger bij Ajax – Martínez, Blind, Edson Álvarez, Perr Schuurs, Jurriën Timber – is Martínez degene die het minste aantal tackles per wedstrijd inzet. Gemiddeld slechts twee per 90 minuten.

Maar áls de Argentijn tot defensief ingrijpen via een sliding of charge overgaat, is hij meteen wel de effectiefste. Met een slagingspercentage van ruim 90 procent op zijn tackles is Martínez dit seizoen niet alleen de efficiëntste in de Ajaxselectie, maar zelfs in de gehele eredivisie.

3. Spelopbouw

Ook wanneer Ajax de bal in het eigen bezit heeft, toont Martínez zich intelligent. Onder trainer Erik ten Hag bouwen de Amsterdammers dikwijls op in een zogeheten ‘3+1'-structuur: met drie man in de laatste lijn, en een iemand die zich centraal komt aanbieden in de linie daarvoor.

Gravenberch is een middenvelder die graag links van zijn centrale verdedigingsduo inzakt, om als derde man in de laatste lijn te fungeren. Dit betekent dat Martínez, die als linker centrumverdediger start, in zulke gevallen als middelste opbouwer in de laatste linie fungeert.

In de praktijk komt het er voor Martínez vaak op neer dat hij in de Amsterdamse spelopbouw belangrijke keuzes moet maken.

Martínez (omlijnd) draagt veel verantwoordelijkheid als middelste opbouwer in de '3+1'-structuur van Ajax. Beeld Screenshot ESPN
Martínez (omlijnd) draagt veel verantwoordelijkheid als middelste opbouwer in de '3+1'-structuur van Ajax.Beeld Screenshot ESPN

Zo ook in het duel met AZ. Martínez moet als middelste opbouwer telkens kiezen of de bal nogmaals achterin rondgeschoven wordt, Álvarez met een korte pass in de as dient aangespeeld te worden of, zoals in bovenstaand voorbeeld het geval, er met een diagonale pass richting de back (hier: Tagliafico) om de pressing van AZ heen gespeeld wordt met een uitgemeten bal door de lucht.

4. Lange passes

Niet alleen met mooie ballen door de lucht is Martínez belangrijk voor de passing van Ajax. Ook met strakke ballen over de grond slaat hij graag een linie over. Nu Blind ontbreekt, is de Argentijn dan ook de beste lange passer in de selectie.

Dit seizoen laat Martínez 4,8 aangekomen lange passes per 90 speelminuten noteren. Dat is minder dan specialist Blind (5,9 per 90 minuten), maar aanzienlijk meer dan de andere centrumverdedigers Schuurs (4,4), Álvarez (2,5) en Timber (1,4).

Tegen AZ staat de eerste pass waarmee Martínez een linie overslaat meteen aan de basis van de eerste grote kans – een kopbal van Sébastien Haller, op aangeven van Dusan Tadic. Onder hoge druk van Boadu laat Martínez zijn beste opbouwkunsten zien, door alsnog te herkennen dat AZ-midmid Teun Koopmeiners te ver naar voren heeft meegejaagd om dekking te verlenen op Davy Klaassen.

Onder hoge druk vindt Martínez alsnog Klaassen met een diepe, lage pass in de rug van Koopmeiners. Beeld Screenshot ESPN
Onder hoge druk vindt Martínez alsnog Klaassen met een diepe, lage pass in de rug van Koopmeiners.Beeld Screenshot ESPN

Het kan snel gaan in het topvoetbal. In januari was Martínez nog wisselspeler in Amsterdam. Inmiddels is het geen gekke gedachte dat er een aantal Europese topclubs komende zomer interesse zullen tonen in de 23-jarige verdediger.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden