Plus Achtergrond

Korea’s treffen elkaar op het veld – na een omweg

Noord- en Zuid-Korea staan dinsdag tegenover elkaar in een kwalificatie­wedstrijd voor het WK voetbal. Voor het eerst in bijna dertig jaar wordt de beladen derby in Pyongyang gespeeld. 

Zuid- en Noord-Koreaanse spelers schudden elkaar de hand tijdens het WK in 2010. Beeld Getty Images

De afstand tussen Seoel en Pyongyang is hemelsbreed nog geen 200 kilometer. Toch vliegt de ­selectie van het Zuid-­Koreaanse voetbalelftal vandaag eerst 1000 kilometer westwaarts naar de Chinese hoofdstad ­Peking, om een dag later weer 800 kilometer oostwaarts te vliegen naar de hoofdstad van Noord-Korea. Optimaal is het niet, maar het hoort bij een wedstrijd tussen twee landen die sinds 1950 met elkaar in oorlog zijn, na drie jaar strijd een wapenstilstand afkondigden, maar nooit een vredesverdrag tekenden.

Pas drie weken geleden bevestigde Noord-­Korea officieel dat de ‘voetbaloorlog’ uitgevochten zal worden in Pyongyang. “Het was lange tijd onzeker of de wedstrijd werkelijk daar zou plaatsvinden,” vertelt de Rotterdamse zakenman Paul Tjia, die geregeld het geïsoleerde Noord-Korea bezoekt. “Dat hangt af van de relatie tussen de landen. Die is nog niet zo goed als werd gehoopt.”

Het communistische Noorden heeft de afgelopen maanden de diplomatieke activiteiten met het pro-westerse Zuiden gestaakt en zijn raketproeven opgevoerd, nadat een nucleaire top tussen de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Amerikaanse president Donald Trump mislukt was.

Tjia: “Zuid-Korea wil graag de banden aan­halen en zoekt samenwerking met het Noorden. Op sportief gebied zijn er al uitwisselingen. Die contacten verlopen vriendelijk, maar kunnen worden belemmerd door de politieke situatie.”

Afgelopen zomer werden de gezworen vijanden aan elkaar gekoppeld tijdens de loting voor de Aziatische WK-kwalificatiepoules. De gedachten gaan terug naar de kwalificatiereeks voor het WK in Zuid-Afrika (2010), toen Noord- en Zuid-Korea maar liefst vier keer tegen elkaar moesten spelen.

Vlag en volkslied

Noord-Korea speelde de thuiswedstrijden in het Chinese Sjanghai. Het regime van de toenmalige leider Kim Jong-il weigerde de vlag van Zuid-Korea te hijsen en het volkslied van de zuider­buren te spelen, zoals de protocollen van de wereldvoetbalbond Fifa voorschrijven. Het voorstel van Kim om als alternatief een traditioneel Koreaans lied te spelen, weigerde Zuid-­Korea.

Na drie gelijke spelen werd de vierde wedstrijd in Seoel beslist in het voordeel van Zuid-Korea (1-0). De Noord-Koreanen waren woest. De scheidsrechter zou een geldig doelpunt over het hoofd hebben gezien en de Zuid-Koreaanse president Lee Myung-bak zou de selectie in de voorbereiding een voedselvergiftiging hebben bezorgd, waardoor de Noord-Koreanen nauwelijks op hun benen konden staan. ‘Een theater van complot en zwendel,’ aldus een verklaring uit Pyongyang. ‘Het is glashelder dat dit een opzettelijke poging van Lee Myung-bak is tot een confrontatie, voortgekomen uit onsmakelijke krachten.’ De Zuid-Koreaanse bond noemde de beschuldigingen ‘politiek gemotiveerd en ongegrond’.

Fans ingehuurd

Beide Korea’s plaatsten zich uiteindelijk voor het WK. Omdat Noord-Koreanen niet naar het buitenland mogen, werden Chinese fans ingehuurd om ‘de vliegende paarden’ in Zuid-Afrika aan te moedigen. Bondscoach Kim Jong-hun beweerde dat hij via een onzichtbare telefoon, uitgevonden door Kim Jong-il zelf, in contact stond met de grote leider voor ‘tactische tips’.

Het WK liep uit op een deceptie, met neder­lagen tegen Brazilië (1-2), Portugal (0-7) en Ivoorkust (0-3). De afstraffing door Portugal was de grootste ooit en de eerste wedstrijd van het elftal die live werd uitgezonden. Bij de laatste doelpunten zweeg de commentator van de staatstelevisie. Volgens geruchten kregen de spelers na thuiskomst een zes uur durende ‘ideologische berisping’ en werd de bondscoach naar een strafkamp gestuurd, omdat hij de grote leider voor schut had gezet.

De derby morgen is de eerste sinds 1990 – toen vriendschappelijk – op Noord-Koreaanse bodem. Hoewel er meer op het spel staat dan tijdens het WK, zal de wedstrijd nu politiek niet zo hoog worden gespeeld, verwacht Koreadeskundige Remco Breukers van de Universiteit Leiden. “De relatie tussen beide landen is beter geworden. De leiders hebben elkaar een paar keer ontmoet. De president van Zuid-Korea is daar vorig jaar geweest. Veel gevoeligheden uit het verleden zijn geen gevoeligheden meer. Noord-Korea wil internationaal meer actief zijn. Met deze wedstrijd toont het zijn goede wil.”

Bij de Olympische Winterspelen van 2018 in het Zuid-Koreaanse Pyeongchang sportten de Korea’s onder een gezamenlijke vlag en deed een ‘gemengd’ vrouwenijshockeyteam mee. De landen willen samen zowel het WK voetbal voor vrouwen (2023) als voor mannen (2030) organiseren.

Toch zal de aanloop naar een wedstrijd zelden zo in nevelen gehuld zijn als nu. Zitten in stadion Kim Il-sung morgen ook Zuid-Koreaanse supporters en journalisten? Wordt het volkslied van Zuid-Korea gespeeld? Is de wedstrijd op televisie te zien?

De twee voetbalbonden hebben geen rechtstreeks contact: de Aziatische voetbalbond (AFC) fungeert als intermediair. Zuid-Korea vroeg herhaaldelijk om een speciale regeling om de spelers door de gedemilitariseerde zone te laten reizen. Ook wil het Zuiden graag supporters, journalisten en een televisieteam meenemen. Noord-Korea reageert niet op die verzoeken, waarmee het land alle Fifa-regels negeert. “We hebben niet veel dagen meer,” zegt een woordvoerder van het ministerie van Eenwording in Seoel. “Aangezien er geen duidelijke vooruitgang is in de discussie, zal het niet makkelijk worden.”

Respect voor elkaar

Yoo Jee-ho, sportjournalist van het Zuid-Koreaanse persbureau Yonhap: “Zuid-Korea wilde over land de grens oversteken om tijd te winnen. Maar nu moet het naar Peking vliegen, een visum halen en daar een nacht slapen voor het naar Noord-Korea reist.”

Over volkslied en vlag verwacht hij geen discussie. Toen de vrouwenteams van beide landen in 2017 voor het eerst in Pyongyang tegen elkaar speelden, was dat geen issue. “Ik ben niet op de hoogte van enig verzet van Noord-Korea op dat gebied. Noord-Korea heeft gezegd dat het Zuid-Korea hetzelfde zal behandelen als andere bezoekende landen tijdens de kwalificatie.”

Het voetbal zal geen politieke ellende veroorzaken, denkt Koreadeskundige Breukers. “Spelers hebben respect voor elkaar. Ik denk wel dat Zuid-Korea instructies meekrijgt om Noord-­Korea in eigen huis niet te vernederen.”

Verwacht wordt dat Zuid-Korea zal winnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden