PlusDa's Logisch

Klassieker toont terugkerende kwetsbaarheid bij Ajax

In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke week ‘het spel achter het spel’. Met deze keer aandacht voor de eerste helft van Ajax - Feyenoord. Hoe de Rotterdammers de zwakke plek van Ajax blootlegden.

Sam Planting
Timber in duel met Til. Beeld ANP
Timber in duel met Til.Beeld ANP

Van de defensieve dominantie van de eerste seizoenshelft is geen sprake meer bij Ajax. Momenteel wankelt de ploeg in verdedigend opzicht, vooral bij counters. Waar Ajax in de eerste 33 officiële duels van het seizoen slechts 14 goals tegen kreeg, is dat aantal tegentreffers in de laatste 7 duels bijna geëvenaard (11 goals tegen).

In de eerste helft van de Klassieker maakt Feyenoord pijnlijk duidelijk waar de achilleshiel van de ploeg van trainer Erik ten Hag ligt: de risico's die de Amsterdammers nemen tijdens het balbezit, zijn momenteel in de tegenaanval af te straffen. Dat illustreren deze drie momenten uit het topduel.

Moment 1: minuut 7, aanloop 0-1 Feyenoord

Het is de zevende minuut. Na een balverovering op Rotterdamse helft besluit Jurriën Timber eens mee naar voren te gaan. Halverwege de helft van Feyenoord dribbelt Timber op handige wijze Guus Til voorbij, en stuurt vervolgens Dusan Tadic op de linkerflank weg met een strakke, lage pass.

Tot zover een keurige Ajaxaanval, schijnbaar. Zoals het een volgens de ‘Hollandse School’ spelende ploeg betaamt, mogen ook de verdedigers volop meedoen in het spel naar voren. Immers, de verdediger is de ‘laatste aanvaller’, zoals de spits ook de ‘voorste verdediger’ is in het totaalvoetbal dat Ajax sinds de jaren zestig al voorstaat.

Maar wat er ná deze leuke voorwaartse actie gebeurt, is typerend voor de moeizame fase waarin Ajax momenteel verkeert - en schetst vooral de wijze hoe Feyenoord voor rust de Klassieker kan domineren, zonder al te veel bal in het eigen bezit te hebben.

null Beeld

Op het moment dat Timber in de Rotterdamse zestien de bal verspeelt aan bewaker Fredrik Aursnes, staan midmid Gravenberch (rond de middenstip) en linksback Blind (op links) ook al extreem aanvallend opgesteld. Twee van de spelers die eventueel zouden moeten compenseren voor het voorwaartse avontuur van centrumverdediger Timber staan dus ook voorin.

Wanneer rechtsbuiten Reiss Nelson de Rotterdamse counter inleidt met een voorwaartse pass op spits Cyriel Dessers, zijn Timber, Gravenberch en Blind (alle drie hieronder omlijnd) onttrokken aan de daaropvolgende defensieve situatie, omdat zij nog terug moeten sprinten. Alleen Steven Berghuis - in defensief opzicht misschien wel de minst duelkrachtige Ajacied - staat in het middelste zone van het veld op het moment vlak na Timbers balverlies. Niet ideaal.

null Beeld

Martínez verergert de situatie vervolgens, door een flink risico te nemen. Op volle snelheid stapt hij uit op Dessers, maar de bal krijgt hij niet mee met deze actie.

Maar de Argentijn is niet de enige die voor een alles-of-niets-ingreep gaat. Wanneer Dessers teruglegt op de bijsluitende Jens Toornstra, probeert Timber zijn eerdere fout goed te maken met een tackle. Timber mist de bal, en is daardoor voor de tweede keer tijdens deze Rotterdamse tegenaanval tijdelijk uitgeschakeld.

null Beeld

Ook Blind voelt zich in de onderbemande situatie genoodzaakt tot een heldentackle. En ook hij eindigt uitgestrekt op de grond, zonder bal. Ondertussen staat de achtergebleven Álvarez in zijn eentje in de laatste linie voor een duivels dilemma: blijft hij bij Guus Til, of stapt hij uit op Nelson, die ongedekt diep sprint op de rechterflank.

null Beeld

Álvarez kiest voor optie twee, en stapt uit op Nelson. Maar de Mexicaan mist net de explosiviteit om de buitencategorie om zo’n agressieve keuze te kunnen belonen. Het gevolg: Nelson steekt de bal op een volledig vrijgelopen Til, die nog op Onana stuit, maar de meegekomen Luis Sinisterra kan vrij inkoppen voor de 0-1.

null Beeld

Zoals je hierboven kunt zien en lezen is de openingsgoal een aaneenschakeling van kleine Amsterdamse fouten die allemaal vallen onder één noemer: te veel risico in het aanvalsspel. Deze goal van Feyenoord is een schoolvoorbeeld van hoe de ‘restverdediging’ - het in balbezit rekening houden met een eventuele counter bij balverlies - niet georganiseerd moet worden.

Moment 2: counterkans Dessers, 34ste minuut

Wanneer Blind zijn lage voorzet vanaf de achterlijn geblokt ziet worden, grijpt hij met de handen naar het hoofd om een paar tellen te balen van zijn mislukte acties. Terwijl één balende verdediger al buiten het veld ontbreekt, staat Ajax ook op de andere plekken in het veld flink aanvallend opgesteld.

null Beeld

Op het moment van de voorzet staan vijf Ajacieden in en rond de zestien. Beide midmids, Berghuis en Gravenberch, hebben zich voorin gemeld. Via rechtsback Lutsharel Geertruida hanteert Feyenoord dan ook de lange bal op spits Dessers, die zich in een één-op-één met de kleinere Timber bevindt in de middencirkel. Een gunstig vooruitzicht voor een luchtduel voor de Belg.

Maar de lange pass van Geertruida wordt aanvankelijk nog onderschept door Timber. Toch is Feyenoord enkele tellen later alsnog vertrokken op de counter.

null Beeld

Want Timber neemt een (te) groot risico na zijn balverovering. In plaats van de bal weg te werken, kiest hij voor een dribbel door de as van het veld. De oplettende Dessers prikt de bal uit zijn voeten, Timber valt omver en Sinisterra is plots aan de bal in een vrije middencirkel van waaruit hij de bal diep kan spelen.

Op de dieptepass van Sinisterra is weer zichtbaar dat Álvarez het lastig heeft om zulke enorme ruimtes snel te belopen. Dessers lost hem in de sprint, kapt Mazraoui uit en schiet met links rakelings voorlangs.

null Beeld

Het zal later een van de beslissende momenten in het topduel blijken. In een fase waarin Ajax de grip op het duel volledig kwijt is, komt Dessers centimeters in de buurt van de 1-3.

Moment 3: Til komt vrij op links, 51ste minuut

Ook na rust geeft Ajax nog één enorme kans weg in de omschakeling. Ook ditmaal veroorzaakt te risicovol aanvalsgedrag van de Amsterdammers veel counterruimte voor Feyenoord.

In de eerste tien minuten na rust zet Feyenoord nog op gerichte momenten druk op de spelopbouw van Ajax. Zo ook in 51ste minuut, wanneer een Dessers met doorlopen op Onana een diagonale pass richting Noussair Mazroaui forceert.

null Beeld

Hoewel Onana de moeilijke pass op maat geeft, komt Ajax toch snel in de problemen. Onder druk van een toesnellende Sinisterra raakt Mazraoui kort na de aanname de bal namelijk kwijt. De Colombiaanse aanvaller richt de blik meteen op het midden van het veld.

Daar bevindt de naar voren instappende Marcos Senesi zich plots in een oase aan vrije ruimte. De onderlinge ruimtes tussen de drie Ajaxmiddenvelders zijn namelijk enorm, op het moment van balverlies. Waar Klaassen zich bij Mazraoui heeft gemeld als aanspeelpunt, begeeft Berghuis zich op de linkerhelft van de het veld, Gravenberch staat nog op zijn oorspronkelijke opbouwpositie voor de eigen verdediging.

null Beeld

Senesi weet met een simpele pass voor gevaar te zorgen. De zoals zo vaak oplettende Til zoekt op volle snelheid de diepte in de rug van Gravenberch. Op links komt hij volledig vrij. Ajax komt weg omdat Til met zijn zwakkere linkervoet de bal verkeerd raakt, en zijn lage voorzet op de voet van Onana stuit.

null Beeld

Dat Ajax in de voorbije maand worstelt in wedstrijden, heeft niet te maken met de mindere prestaties van één of twee individuen. Collectief is het denken in balbezit soms botweg te aanvallend, om nog een eventuele counter van de tegenstander te kunnen smoren bij balverlies. Iets wat de opponenten van Ajax inmiddels ook weten. Het is aan Ten Hag en zijn ervaren krachten in de selectie om bewuster met dit risico om te springen.

Luister onze Ajaxpodcast Branie:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden