Johan Cruijff zal voor altijd ondoorgrondelijk blijven (1947-2016)

In bijzijn van naaste familie is Hendrik Johannes Cruijff donderdag op 68-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van longkanker. Cruijff liet tegenstanders in de jaren '70 vrezen voor Ajax en het Nederlands elftal. De Amsterdammer was zowel in als buiten het veld ondoorgrondelijk.

Johan Cruijff, voetballegende Beeld anp

De jonge Cruijff groeide op in de Amsterdamse volksbuurt Betondorp, in de Akkerstraat. Zoals vaker in jongensboekverhalen het geval is, zijn de bal en de kleine 'Jopie' onafscheidelijk. Cruijff's leven bestond uit voetbal, en zo nu en dan een potje honkbal. De straten van Amsterdam-Oost werden zijn voetbalterritorium. Voetballen leerde je op straat, predikte Cruijff ook later. Met zijn eigen stichting liet hij de afgelopen jaren twaalf Cruyff Courts aanleggen zodat de jeugd op de trapveldjes blijft spelen.

Met zijn moeder als kantinehulp bij Ajax en stadion De Meer op korte afstand was 'Jopie', zoals zijn moeder hem liefkozend noemde, al gauw vergroeid met de Amsterdamse club. Op zijn zesde trainde hij - hoewel dat tegen de regels was - mee met de jeugdteams. Als tenger jochie bleef hij fier overeind tegen de veel oudere jongens. Vier jaar later werd Cruijff officieel lid van de club. Een proefwedstrijd was niet nodig. Op straat in Betondorp had hij als exceptioneel talent zijn naam al gevestigd binnen de jeugdopleiding.

Mondige jongen
Cruijff, klein van stuk en een pezige lichaamsbouw, was mondig. Zijn wil was wet. Al in de jeugdelftallen was zijn bemoeizucht groot en kort na zijn debuut in 1964, dan pas 17 jaar oud, bepaalde hij al in grote mate het spel van Ajax. Oudere spelers vonden hem bijna onmogelijk, maar ze accepteerden hem vanwege zijn geniale en onnavolgbare spel.

Het bleek de opmaat voor de grootste Europese heerschappij van het Nederlandse voetbal. Met het bekende 'totaalvoetbal', met Cruijff als drijvende kracht en brein van het elftal, veroverden Ajax en Oranje Europa en de wereld.

De tegenstander geen enkel moment rust gunnen, ze overal op de hielen zitten, verdedigers offensief laten denken en aanvallers gebruiken als eerste defensieve linie - de gedachten van Cruijff waren revolutionair. Rinus Michels keek vanaf de zijlijn toe en zag dat het goed was.

Nummer 14
Het credo 'voetballen is heel simpel, maar het moeilijkste wat er is, is simpel voetballen', één van de bekende uitspraken van Cruijff was de onderliggende gedachte. De bal bepaalde de snelheid van de wedstrijd. Cruijff was de patron van het elftal. In de gewonnen finale van de Europa Cup 1 in 1972 speelde hij misschien wel zijn beste wedstrijd ooit. Met nummer 14 op zijn rug velde hij met twee beeldschone treffers de Italianen van Internazionale.

Beelden van het debuut van Cruijff Beeld -

Dat voor hem heilige nummer droeg hij sinds 1970 toen Volendammer Gerrie Mühren zijn shirtje met nummer 7 niet kon vinden in de kleedkamer. Cruijff sprong bij en gunde de technische middenvelder zijn nummer 9. Zelf viste hij een ander shirt uit de wasmand, met nummer 14. PSV werd in het volgende uur van de mat gespeeld en Cruijff deed - bijgelovig en eigenwijs als hij was - geen afstand meer van het rugnummer.

Toen Cruijff 60 jaar werd, besloot de directie van Ajax dat nummer 14 nooit meer door een andere Ajacied gedragen zou worden. De Spanjaard Roger was de laatste die de eer had, tot in 2011 trainer Frank de Boer per ongeluk Aras Özbiliz tijdens een oefenduel met het heilige shirt de wei instuurde.

Beeld photo_news

Nederlands elftal
Ook in het Nederlands elftal was Cruijff, als enige spelend met twee in plaats van drie strepen op zijn mouw, de onbetwiste leider. Tijdens het Wereldkampioenschap van 1974 maakte Nederland, dat nooit eerder een rol van betekenis speelde op een mondiaal eindtoernooi, een onuitwisbare indruk. Nog steeds wordt dat team gezien als de beste lichting die ons land ooit voortbracht, ondanks de verloren finale. Buurland Duitsland won - tot ieders verdriet - met 2-1.

Inmiddels was Cruijff zelf neergestreken in Catalonië. Met de bijnaam El Salvador werd hij in 1973 als held binnengehaald in Barcelona. De alleenheerschappij van Madrid moest doorbroken worden. Samen met maat en adjudant Johan Neeskens werd Barcelona in 1974, voor het eerst in 14 jaar tijd, weer kampioen in Spanje.

Marco van Basten
Het kunstje van 1974 kon in Barcelona niet herhaald worden. In 1981 keerde Cruijff na omzwervingen Los Angeles Aztecs, Washington Diplomats en Levante terug bij jeugdliefde Ajax. Tijdens zijn laatste duel in het roodwitte shirt kwam die andere grootheid, Marco van Basten, voor hem binnen de lijnen. De leerling verving de meester. Cruijff leefde in onmin met het bestuur en sloot zijn carrière af bij aartsrivaal Feyenoord. Uiteraard in stijl, met een landskampioenschap.

Beeld anp
Beeld anp
Beeld photo_news

Dat Johan Cruijff na zijn carrière trainer zou worden, stond buiten kijf. Als trainer vierde hij grootste successen bij FC Barcelona, de stad waar hij zich in 1988 definitief had gevestigd. Vier keer op rij (1991, 1992, 1993, 1994) werd Real Madrid verslagen in de strijd om de Spaanse titel. Het versterkte de Catalaanse legende van Cruijff. In 1992 was hij de derde die als speler en trainer de Europa Cup 1 wist te winnen. Zijn elftal ging de geschiedenisboeken in als Dream Team.

Slechte gezondheid
De gezondheid van Cruijff was sinds 1991 een zorgwekkend. De Amsterdammer bleef tijdens zijn carrière een fervent roker. Na een wandeling met zijn vrouw Danny kreeg hij last van zijn hart. Een bypassoperatie bleek noodzakelijk.

Cruijff beloofde rustiger aan te doen, maar bleef zich altijd bemoeien met zijn clubs Ajax en Barcelona. "Ik ben overal tegen. Tot ik een besluit neem, dan ben ik ervoor," liet hij zich nogal eens ontvallen.

Door de ingezette 'Cruijff-revolutie' joeg hij veel prominente Ajaxbestuurders tegen zich in het harnas. Het leidde afgelopen november zelfs tot een breuk tussen hem en de club.

Toch zal de liefde altijd blijven bestaan. Want wat er ook gebeurt: Johan Cruijff is en blijft de grootste Ajacied aller tijden.

Beeld photo_news
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden