PlusAchtergrond

Japan heeft al niet veel zin meer in de Olympische Spelen

Met het uitstel van de Olympische Spelen tot volgend jaar kwam ook het chagrijn. Niet alleen vanwege het coronavirus, maar ook door de hoge kosten, politieke onrust en de opstelling van het Internationaal Olympisch Comité.

Het New National Stadium, het hoofdstadion van de Spelen in Tokio.Beeld AP

Oei, dat moest de gastheer van het Ariakestadion even navragen. Hij had net glimmend van trots verteld dat voor de bouw van de nieuwe olympische turnhal grotendeels Japans hout was gebruikt. Want: duurzaam. Maar wat voor hout dan precies, wilde een Nederlandse journalist weten. Een paar minuten later kwam de gids van dienst alweer aangesneld. Eikenhout was het, Japans eikenhout.

De persrondleiding langs olympische stadions in oktober vorig jaar ging net even anders dan in pakweg Sotsji of Rio de Janeiro. In Tokio leek het niet alleen te gaan om ‘groter, glanzender, duurder’. Hier hadden ze ook aan het milieu gedacht. En er werd een link gelegd met het rijke sportverleden van het land. Zo werd aan de historische judotempel Nippon Budokan zo weinig mogelijk vertimmerd. En het Yoyogi zwemstadion van de Spelen van 1964 werd omgetoverd tot een handbalarena. Maar dan wel aardbevingsproof.

Negen maanden voor aanvang leek bijna alles klaar en tot in de puntjes geregeld voor atleten, officials, publiek en pers. En er waren nauwelijks berichten over misstanden. Dit zouden Olympische Spelen moeten worden zoals ze waren bedoeld. Met prachtige sport, in volle stadions met enthousiaste Japanners.

Negen maanden later is er veel veranderd. Het nieuws op 24 maart van dit jaar was amper nieuws. Tokio 2020 werd Tokio 2021. “De olympische vlam kan het licht aan het einde van deze donkere tunnel worden,” zei Thomas Bach, voorzitter van het Internalionaal Olympisch Comité (IOC).

Politieke onrust

Precies een jaar uitstel dus. Een gigantische operatie, veel complexer dan een getal veranderen in de olympische draaiboeken. De hele mondiale sportkalender moest op de schop. Allerlei continentale en wereldkampioenschappen werden verplaatst of geofferd ten gunste van Tokio. Sponsor- en mediacontracten moesten worden verlengd, vrijwilligers bereid gevonden ook een jaar later paraat te staan. De toekomstige bewoners van het atletendorp kregen te horen dat ze niet voor 2024 hun appartement kunnen betrekken. Het uitstel kost volgens de voorzichtigste ramingen 5,5 miljard euro.

Op microniveau werden olympiërs, vooral de routiniers onder hen zoals Epke Zonderland, voor de vraag gesteld of ze hun carrière nog een jaar zouden verlengen. De meesten kozen daarvoor. Er waren, als altijd, winnaars en verliezers. Geblesseerde atleten, zoals wereldkampioen BMX Twan van Gendt, hadden ineens tijd voor een normale revalidatie. Anderen, zoals windsurfers Kiran Badloe en Lilian de Geus en de handbalsters, verkeerden in de vorm van hun leven. Voor hen kon Tokio niet vroeg genoeg beginnen.

Voor iedereen gold: alle zorgvuldig opgestelde trainingsschema’s konden in de prullenbak. De pandemie zorgde voor een totaal nieuwe situatie. Voor het eerst trainen atleten zonder te weten of het toernooi waar alles op gericht is, wel doorgaat. Sommigen moeten zich nog kwalificeren, maar waar, wanneer en hoe is onduidelijk. Pas in het voorjaar denkt het IOC groen of rood licht te kunnen geven over de Spelen.

En als Tokio 2021 niet door kan gaan, reken dan ook niet direct op de Winterspelen van Peking, begin 2022, waarschuwde IOC-lid Dick Pound. Niet alleen vanwege het coronavirus, maar ook vanwege de politieke onrust tussen de Verenigde Staten en China.

Bubbel

Als op 23 juli 2021 de vlam het olympisch vuur in Tokio wordt ontstoken, worden het geen normale Spelen. Zonder daar verder op in te gaan sprak Bach vorige week van een uitgeklede versie. Het IOC werkt met diverse scenario’s. In het soberste script blijven de tribunes leeg. Totaal onvoorstelbaar, maar zeker niet ondenkbaar. Stadions met alleen Japanse fans, dat is ook een reële optie.

Buiten de olympische bubbel neemt het chagrijn toe. Deze week bleek dat minder dan een kwart van de Japanners zin heeft in de uitgestelde Spelen. Het lokale draagvlak, normaal een hoge prioriteit voor het IOC, is afgebrokkeld. Vanwege de hoge kosten, maar ook vanwege de vrees voor het coronavirus.

Intussen groeit het verzet tegen Bach, het meest in zijn geboorteland Duitsland. Hij regeert het IOC, zo berichten de media, met ijzeren hand. ‘Er heerst in Lausanne een angstcultuur van dictatoriale proporties,’ schreef het Duitse weekblad Der Spiegel. Wat daarbij niet hielp was de opstelling van het IOC in het racisme­debat. Atleten die een statement willen maken, mogen daarvoor vooralsnog hun olympische wedstrijd niet gebruiken, luidde de boodschap. Het bevestigde het beeld van een conservatieve, wereldvreemde organisatie.

Vanuit Nederlands oogpunt wordt Tokio een sober feest. Er is niet direct aanleiding om te denken dat de medailleoogst zal lijden door het uitstel, maar door het ontbreken van een feestlocatie als het Holland House en vermoedelijk ook veel Nederlandse sportfans zullen de Spelen minder glans krijgen dan we gewend zijn.

Wie weet zorgen de Japanners desondanks voor een geweldig sportfeest. Maar van de voorpret is in het weekeinde dat de Spelen zouden losbarsten nog maar weinig over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden