PlusAchtergrond

Ireen Wüst zwaait af: ‘Ze zou ook een miljoenenbedrijf kunnen managen’

Ireen Wüst groeide op voor het oog van de wereld. Als 19-jarige maakte ze haar olympische debuut, won goud en zou dat ook op de vier volgende Winterspelen doen. Zaterdag neemt ze op haar 35ste afscheid als schaatsster.

Lisette van der Geest
Wüst in 2006, na haar eerste olympische goud, op de 3 kilometer in Turijn.  Beeld ANP / AFP
Wüst in 2006, na haar eerste olympische goud, op de 3 kilometer in Turijn.Beeld ANP / AFP


Ooit stond Ireen Wüst op het middenterrein, hard roepend voor een camera van de NOS. Ze dacht dat ze boven het lawaai van het publiek in Thialf uit moest komen, was nog een tiener en vooral erg enthousiast. Daarna kwam de vraag of ze geen mediatraining nodig had. “Wij hadden zoiets van: laat haar alsjeblieft zijn wie ze is, haar eigen proces beleven. We hebben er altijd met een glimlach naar gekeken,” zegt haar vader Wim Wüst.

‘Lang kind gebleven’

“Ze is heel lang kind gebleven. In Turijn stond ze daar als olympisch kampioene – een vrouw eigenlijk, maar ook een meisje met bolle babywangetjes. Nederland heeft haar zien uitgroeien tot een vrouw die weet wat ze wil.” Die mediatraining is er nooit gekomen.

Lang voordat Wüst de beste schaatsster aller tijden werd, voordat ze vijf Winterspelen op rij met goud naar huis ging, was ze al een ‘mopje’. Een gewenst nakomertje in een gezin met drie kinderen in Goirle. Geboren op 1 april, waardoor haar moeder Jeannet haar tot de dag van vandaag berichten stuurt met ‘Hoi mop’.

Vader Wim nam haar vanaf haar 11de op zondagochtend mee naar de ijsbaan van Eindhoven. Warme chocolademelk met slagroom in de dweilpauze, daarna weer door op haar schaatsjes van Scapino, achter een groep – in haar beleving – oude mannen aan. Ze kopieerde alles wat haar vader deed.

Dat het bescheiden meisje van weleer zou uitgroeien tot boegbeeld van het schaatsen had niemand ooit gedacht. Maar toch. Als kind was ze al gedreven. Werd ze ‘de stofzuiger’ van het hockeyteam genoemd. Ging het gezin skiën en was het lunchtijd of het einde van de dag, dan moest zij nog één keertje naar beneden.

Nooit genoegen nemen met minder

Ze was een buitenkind, altijd ravotten. Toen ze in Jong Oranje terechtkwam en de combinatie met haar vwo-opleiding zwaar was, wilde ze niets weten van een eventuele overstap naar de havo. “Je denkt toch niet dat ik dat doe, als ik ook vwo kan halen?” zei ze. Nooit genoegen nemen met minder dan het hoogst haalbare.

Ze is keihard voor zichzelf, die kant is bekend bij de buitenwereld. Die karaktertrek stuwde haar naar grote hoogtes. Maar ze is ook zorgzaam, een eigenschap die minder snel opvalt. Het is niet altijd simpel om Ireen Wüst te zijn, zei ze zelf al eens. Als ze zilver wint, heeft ze in de ogen van velen goud verloren. Met die opvatting moest ze op jonge leeftijd leren omgaan.

Wüst wordt gehuldigd tijdens de Spelen in Peking. Beeld REUTERS
Wüst wordt gehuldigd tijdens de Spelen in Peking.Beeld REUTERS

Toen haar vriendin Letitia de Jong haar in 2015 leerde kennen – ze waren ploeggenoten bij Team Continu – kreeg ze van Wüst de vraag hoe ze dat toch deed: topsport combineren met haar studie. De Jong: “En ik dacht: hallo, je traint twee keer, slaapt misschien even tussen de middag, dan heb je toch de hele avond niks te doen?”

“Maar toen we vaker samen waren, begon ik het te snappen. Haar telefoon gaat altijd, er is bijna nooit een avond dat ze helemaal niks heeft. Dat zien veel mensen niet, maar dat hoort bij de persoon die ze nu is, bij wat om haar heen hangt. Ireen wordt gezien als een soort instituut. Mensen voelen zich vrij haar mening ergens over te vragen. En ze is begaan met de sport.”

‘Uiteindelijk is ze heel zachtaardig’

“Ik denk dat ze als een vrij sterke en stoere vrouw overkomt. Maar daar zitten wel veel laagjes onder. Hoe dichter je bij Ireen komt te staan, hoe zichtbaarder dat wordt. Uiteindelijk is ze heel zachtaardig. En valt ze ook op zondagmiddag op de bank in slaap voor de Tour de France omdat ze een zware week heeft gehad.”

De zeventien jaar als profschaatser waren een carrière met veel pieken, maar ook met dalen. Haar ouders volgden haar overal, bij alle EK’s, WK’s en Olympische Spelen. Tot publiek niet meer welkom was vanwege de coronapandemie. Vader Wim: “Olympisch goud is mooi meegenomen, maar wij kijken naar de persoon en of zij gelukkig is. Dat is ze bij succes. Maar als ze ongelukkig is, doet het ons veel meer. Dan wil je bijspringen.”

Wüst vertelde ruim vijf jaar geleden eens dat ze haar vader ooit naar huis stuurde nadat ze een skate-off had verloren. Hij was vroeg in de ochtend van Goirle naar Heerenveen gekomen. Na afloop wilde hij haar troosten, maar zij kon er niet mee omgaan, duwde hem weg. “Uit liefde voor mij is hij ook gegaan, maar dat moet een hel zijn geweest,” zei ze destijds. Ze schaamde zich er nog steeds voor, voelde zich een botte hork. En zat alsnog te huilen om wat ze had gedaan.

‘Wat een kanjer dat ze er weer staat’

Wim Wüst: “Het is niet alleen maar hosanna. In Vancouver ging het op de Spelen twee keer mis voordat ze goud won. Stonden we Ireen te troosten in smalle straatjes waar de pers niet kwam. Ze zat in een diepe put, zo verdrietig. Maar ze heeft wel weer het vermogen om eruit te klimmen en dat te gebruiken.” Trots zijn haar ouders niet alleen op winst.

In 2007 in Collalbo huilde ze tijdens het EK allround voor het oog van alle camera’s, toen ze een voorsprong van ruim veertien seconden verloor op de afsluitende 5000 meter. Haar broer probeerde haar te troosten, op een plek waar ze zich onbespied waanden. De rest van haar familie stond op de tribune, terneergeslagen.

Tot ze op een gegeven moment geroepen werden: “Ireen geeft een interview.” Vader Wim: “En dat deed ze zo emotioneel. Dan denk ik: wat ben jij een kanjer dat je daar toch weer gaat staan. Terwijl je ook kunt zeggen: rot op met je camera. Dan ben ik ook heel trots, hoor.”

Beste vriendin verloren aan kanker

In de afgelopen jaren leerde Wüst haar eigen prestaties beter waarderen, denkt vriendin De Jong. Mede door harde lessen van het leven: Wüst verloor haar beste vriendin, oud-schaatsster Paulien van Deutekom, drie jaar geleden door kanker. “Ze is zich er nu bewuster van hoe uniek het eigenlijk is wat ze gepresteerd heeft, maar ook dat ze geluk heeft gehad dat ze dit heeft kunnen doen. Dat het niet vanzelfsprekend is.”

Haar vermogen om te pieken op de allerbelangrijkste momenten van haar carrière vinden ook de mensen om haar heen bewonderenswaardig. De Jong noemt haar een ‘heel goede manager’. “Ik denk dat zij een miljoenenbedrijf kan managen. Maar in dit geval gaat het niet om een bedrijf, maar om haar eigen prestatie. Zij kan mensen om zich heen in stelling brengen en weet ze optimaal te benutten, zodat ze haar helpen een prestatie neer te zetten.”

Eigen koker, ultieme focus

Maar hoe dichterbij een wedstrijd komt, des te kleiner het groepje om haar heen. “Ze creëert haar eigen koker. Laat steeds minder mensen toe en creëert een soort ultieme focus. Meestal is dat op de wedstrijddag zelf, soms ervoor.” Haar fysiotherapeut omschreef het ooit als een net dat een steeds kleinere opening krijgt. Soms sluit het helemaal, soms bijna. De Jong: “Meestal kom ik er nog bij, maar niet altijd.”

Tijdens de Spelen van Peking hadden ze tot kort voor haar olympische race nog contact. In Inzell, waar ze in 2019 vlak na het overlijden van Van Deutekom de 1500 meter won op de WK en de titel opdroeg aan haar beste vriendin, was het net potdicht.

“Daar was ze echt niet benaderbaar. Voor niemand, denk ik. Als je naar haar toe loopt, kijkt ze als het ware dwars door je heen. Niemand bestaat dan meer. Of ik dat lastig vind? Nee, ik weet hoe het werkt. Ze moet haar eigen ding doen. En ik zou mijn rol in haar prestaties overschatten als ik op dat moment nog wat wil doen.”

Veel mensen zien Wüst als serieuze topsporter en weten niet hoeveel lol ze met anderen heeft. Haar zus Ellen stapte ooit bij haar in de auto voor een wintersportvakantie en zag een soort apenmasker liggen. Het bleek voor de lol te zijn geweest, tijdens een eerdere autorit, met Van Deutekom. “Zaten ze zich te vervelen, stilstaand in de file, deed degene die niet achter het stuur zat dat masker op en keek vervolgens een andere auto in. Ja, wij hebben ’m die wintersportvakantie uiteindelijk ook een keer opgezet.”

Twee jaar geleden won Ireen Wüst goud, voor de zoveelste keer, op de WK afstanden én het WK allround. En ze won de wereldbekerfinale in Heerenveen. Wat een prachtig moment om afscheid te nemen, dacht haar vader Wim. “Niet wetende dat het dit jaar nog veel mooier zou worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden