Plus

Hoogleraar Jan Derksen: 'Laat die hooligans lekker knokken'

Het is volgens hoogleraar psychologie Jan Derksen (63) nutteloos, schadelijk én ongezond om hooligans te stoppen. Geef ze gewoon hun eigen vechtveld.

Overlast door Engelse EK-supporters in Marseille. Geef ze een eigen vechtveld, zegt psycholoog Derksen. Beeld Huillaume Horcajuelo/EPA

Half blote mannen die elkaar op klaarlichte dag met stokken en stoelen neerbeuken: iedereen zal met verbijstering naar de beelden van EK-hooligans gekeken hebben. Iedereen, behalve Jan Derksen. De hoogleraar klinische psychologie is niet verbaasd en al helemaal niet geschokt. Logisch, vindt hij het. En: 'niet te stuiten'.

Het is volgens hem niet meer dan normaal dat mensen bij voetbalwedstrijden agressief worden. "Sport drijft op agressie. Het gaat op het veld allemaal om competitie, elkaar de maat nemen, elkaar aftroeven, en die emoties roept voetbal natuurlijk ook bij supporters op."
Zeker bij jonge mannen vallen die gevoelens niet te onderdrukken. "Mannen van pakweg 18 tot 30 jaar zitten vol testosteron, agressie en vechtlust, dat is biologisch bepaald, dat moet eruit."

Overheden moeten zulke knokpartijen dan ook niet meer proberen te voorkomen, vindt hij, maar ze juist in goede banen leiden. Zijn voorstel: richt op een afgelegen plek in een gemeente een 'vechtveld' in waar voetbalvandalen elkaar naar believen kunnen aftuigen.

'Enkele regels' volstaan. Alleen meerderjarigen mogen zo'n veld op, geen wapens of gereedschap mee, eventuele zorgkosten zijn achteraf niet bij hun verzekering te claimen, en de deelnemers moeten afzien van aangifte bij de politie. "Iedereen die zo'n veld betreedt, weet waar hij aan toe is. Alles op eigen verantwoordelijkheid en eigen kosten."

Derksen voorziet 'een win-winsituatie'. De relschoppers kunnen hun natuurlijke drang om te matten kwijt zonder anderen last te bezorgen. "Want daar gaat het nu mis. Dat onschuldigen bij vechtpartijen in het stadion of centrum betrokken raken. Dat middenstanders met enorme schade blijven zitten. En dat de agenten en hulpverleners die op moeten treden juist het mikpunt worden."

Welke hufter laat zich naar zo'n veldje sturen?
"Groepen maken nu vaak al de afspraak: we treffen elkaar dáár. Laat de overheid gewoon duidelijk maken dat er maar één plek is waar gevochten mag worden. En ik denk dat die groepen niet zo aan een locatie hechten, áls ze de confrontatie maar aan kunnen gaan."

Mag de overheid knokpartijen faciliteren?
"Ik zou spreken van reguleren. De burgemeester hoeft alleen maar een locatie aan te wijzen. En we hoeven maar een paar regels af te spreken om te voorkomen dat de maatschappij de rekening gepresenteerd krijgt."

Hoogleraar Jan Derksen Beeld Marcel van der Vlugt

Maar op zo'n veld kunnen doden vallen.
"We kunnen het niet willen, maar dan steken we de kop in het zand. Jonge mannen hebben nu eenmaal de onbedwingbare neiging om het tegen elkaar op te nemen. En knokken ze niet op zo'n door de overheid aangewezen veld, dan vindt het geweld wel op een andere plek zijn uitweg. In de drugswereld, de wapenhandel, bij een motorbende. En, ja, er kan een dode vallen, maar dat zal een harde en goede leerschool zijn. Die mannen hebben na één keer waarschijnlijk genoeg. Er zullen overigens minder snel doden vallen dan als we het deze mannen zelf mét wapens laten uitzoeken. Denk aan 1997, de Slag bij Beverwijk, waar Carlo Picornie stierf."

Mishandeling, doodslag, moord: het staat niet voor niks in het Wetboek van Strafrecht.
"Het strafrecht stelt normen en waarden, en dat is heel nuttig, maar niet altijd de oplossing. Mensen zijn soms uiterst agressief en dat kunnen we en moeten we niet altijd de kop indrukken."

Dat moeten we wél de kop indrukken. Stel je voor dat we nog als een stel knuppelende Neander­thalers door het woud renden.
"U bent een product van deze maatschappij die ik 'affectfobisch' noem. Een maatschappij die bang is voor welke emotie dan ook. Agressie, frustratie, verdriet: we moeten het niet meer voelen, we mogen het niet laten zien, het is 'niet beschaafd'. Ondertussen hebben we die emoties wel en worden we doodongelukkig omdat we ze onderdrukken. Mensen krijgen lichamelijke klachten. Komen in geestelijke nood. Krijgen pillen voorgeschreven. Antidepressiva, pillen tegen de angst: alles om maar niks te voelen. Zelfs kinderen mogen geen emoties meer laten zien. Een druk, heftig kind krijgt meteen het stempel adhd."

Jan Derksen

Jan Derksen (63 jaar) is hoogleraar psychodynamische psychotherapie aan de Vrije Universiteit Brussel en universitair hoofddocent psychodiagnostiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Hij heeft een eigen psychologenpraktijk, is auteur van o.a. Iedereen een psychische aandoening? (2015) en Het narcistisch ideaal – opvoeden in een tijd van zelfverheerlijking (2009), en geeft o.a. adviezen in Psychologie Magazine.

Jan Derksen is getrouwd en heeft drie dochters.

Dus mensen moeten hun agressie maar onbeperkt botvieren?
"Ik vind dat mensen wel degelijk met hun emoties om moeten leren gaan. Ouders zouden dat hun kinderen vanaf het allereerste jaar mee moeten geven, alleen doen ouders van nu dat niet meer."

"Ze geven toe als hun kind aan tafel een woede-uitbarsting krijgt, terwijl ze het juist moeten belonen als het rustig zijn bord leegeet. Jonge kinderen kun je qua 'emotieregulatie' veel leren, maar alle gevoelens uitbannen: nee, dat zal niet lukken."

"En dus moeten ouders er ook aan wennen dat kinderen af en toe boos worden en elkaar op het schoolplein een bloedneus slaan: niks aan de hand, gewoon gezond."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden