PlusDa's logisch

Hoe Sparta het Ajax ook zonder rode kaart bijzonder lastig maakte

Nico Tagliafico van Ajax krijgt rood in de wedstrijd tegen Sparta.Beeld ANP

Zonder romantiek, nostalgie, blinde loyaliteit en nog blinder optimisme heeft voetbal geen zin. Maar voetbal bevat ook logica. In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke maandag ‘het spel achter het spel’. Met vandaag aandacht voor de bijzonder moeizame openingswedstrijd in de Eredivisie van Ajax, op bezoek bij Sparta (0-1). 

De cijfers liegen er niet om. Deze competitiestart was niet ‘des Ajax’, qua Amsterdamse dominantie. Doelpogingen: 14 om 9 in het voordeel van Sparta. Balbezit: óók in het voordeel van de Rotterdammers, 51 om 49 procent. Zelfs qua passzuiverheid, doorgaans dé categorie voor de priegelspecialisten uit Amsterdam, liet gastheer Sparta betere cijfers noteren (76 om 74 procent).

En dan te bedenken dat de beelden pijnlijker waren dan de cijfers. André Onana die vanaf het startsignaal van de tweede helft een tijdrekshow opvoert. Invaller David Neres die in de slotfase tijdwinst boven een kansrijke counter verkiest. Nee, ‘mooi’ was deze uitzege niet. Knap wel, want winnen met een man minder is en blijft lastig in het profvoetbal, zelfs als je torenhoog favoriet bent.

Maar het moeizame optreden van Ajax volledig afschuiven op de vroege rode kaart van Tagliafico op Het Kasteel (in de 27ste minuut), gaat voorbij aan wat er op het veld gebeurde toen de ploegen nog met elf tegen elf tegenover elkaar stonden. Het pragmatische Sparta van trainer Henk Fräser liet namelijk het gehele duel zien wat voor een ploeg met individueel minder begenadigde spelers het effectiefste stappenplan is tegenover dit Ajax.

Het plan laat zich opdelen in vier stappen (drie verdedigend, een aanvallend), en zou weleens een terugkerend fenomeen kunnen worden voor de ploeg van Ten Hag. Oftewel, dit is de Sparta-blauwdruk waarmee de kleinduimpjes grootmacht Ajax zullen bestrijden dit seizoen.

1. Bepaal zelf het speelveld door géén druk te zetten

Vanaf de aftrap is te zien hoe Sparta van plan is Ajax te verdedigen. De Rotterdammers kiezen ervoor geen enkele echte ‘druk’ op de bal te zetten wanneer de Amsterdammers vanuit de eigen achterhoede aan de spelopbouw beginnen. Opbouwspecialisten als Daley Blind en Perr Schuurs speel je daar alleen maar mee in de kaart, lijkt de gedachtegang.

In plaats van de jagende spitsen, die gepasseerd kunnen worden door de begaafde inspeelpasses van Blind en Schuurs, draagt Fräser zijn twee aanvallers, Lennart Thy en Mo Rayhi, op om de Ajax-opbouw rond de middenlijn op te vangen. De twee spitsen richten zich in die zone eigenlijk vooral op controlerende middenvelders Edson Álvarez en Ryan Gravenberch.

Sparta-Ajax.Beeld Screenshot

2. ‘Compactheid’ is het toverwoord

Door Ajax ‘drukloos’ op te wachten rond de middenlijn offert Sparta maar twee spelers op aan de vier opbouwers van Ajax (Schuurs, Blind, Álvarez en Gravenberch). Wat die teamverdediging van Sparta vervolgens met de ‘twee mannetjes meer’-situatie doet, is duidelijk te zien: ze maken de ruimtes tussen elkaar extreem klein.

Sparta-AjaxBeeld Screenshot

Kijk naar de onderlinge afstanden tussen de Sparta-spelers, wanneer Ajax aan zijn eerste serieuze aanval van de dag begint: nergens is de afstand van medespeler tot medespeler, of dit nu binnen de linie is (middenvelder tot middenvelder), of tussen de linies (verdediger tot middenvelder), meer dan een paar meter. De ruimtes rondom en tussen creatieve geesten als Dusan Tadic, Quincy Promes en Antony worden op deze manier volledig dichtgebouwd. Het is botweg ‘te vol’ op de vijandelijke helft om tot mooi combinatievoetbal te komen.

3. Verklaar het midden heilig

Waar de bal in het bezit van Ajax wél naar toe mag van Sparta, is de zijkant. De ruimtes tegenover het compacte, teruggetrokken ‘blok’ van Rotterdamse verdedigers liggen vanaf de openingsfase immers aan de flanken, bij backs Tagliafico en Noussair Mazraoui.

Dat er weinig ‘leuks’ voortkomt uit de vrije speelruimtes bij Tagliafico en Mazraoui heeft weinig te maken met hun eigen prestaties. Het midden van het veld, het eindstation van elke goedlopende aanval (het vijandelijk doel staat immers in het midden), is zó volgepakt in het numerieke voordeel van Sparta, dat er nauwelijks een effectieve pass te geven valt door de backs. Ajax’ vier voorsten, Zakaria Labyad, Tadic, Promes en Antony staan dikwijls tegenover een blok van acht Spartanen, zodra ze zich in het midden van het veld begeven.

Sparta-AjaxBeeld Screenshot

4. Ontwijk de ‘Ajax-tang’ middels de lange bal

De ploeg van Ten Hag doet in de openingswedstrijd in Rotterdam iets waar ze al de hele voorbereiding mee oefenen: vanuit een zeer ‘exotisch’ patroon zet Ajax druk op de spelopbouw van de tegenstander. De centrumspits (Labyad) en de nummer ‘tien’ (Promes) - doorgaans de twee spelers die als voorsten afjagen - ontfermen zich bijaanvallen van Sparta niet over de voorstoppers , maar staan als mandekkers bij de twee midmids. 

Het zijn gek genoeg de buitenste aanvallers bij Ajax - Tadic en Anton - die de middelste verdedigers van de tegenstander moeten afjagen. Met deze ‘tangvormige’ positionering van zijn vier aanvallers, probeert Ten Hag tegenstanders uit te lokken om via lage passes door het midden op te bouwen. Zodra opponenten dat doen, worden ze van buiten naar binnen toe ingesloten door vier jagende Ajacieden.

Sparta-AjaxBeeld Screenshot

Deze sluwe manier van drukzetten heeft weinig zin tegen Sparta. De Rotterdammers staan er botweg niet voor open om enige vorm van risico te nemen in de spelopbouw. Voorstopper Bart Vriends bekijkt de jaagconstructie van de Ajacieden een paar tellen met de bal onder de voet, en kiest via teamgenoot Michael Heylen vervolgens voor de veilige route. Een bal terug op doelman Benjamin van Leer, die diep naar voren uittrapt. Liever een fifty-fifty kopduel op de helft van Ajax dan risico lopen op de eigen helft.

Een goed getimede dwarrelbal van nieuwkomer Antony - een van de smaakmakers aan Amsterdamse zijde - goed verdedigend teamwerk en een flinke dosis tijdrekken leveren Ajax uiteindelijk een 1-0 winst op in speelronde één. 

Toch zal de ploeg van Ten Hag flink wat huiswerk meekrijgen in de komende dagen. Sparta’s wedstrijdplan werkte behoorlijk goed en dit zal niet de laatste keer zijn dat de strategie van een Ajax-tegenstander leunt op deze bewezen underdogtactieken. De volgende keer is er wellicht geen rode kaart die als excuus kan gelden voor moeizaam verlopen spel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden