PlusAchtergrond

Hoe Sifan Hassan na de vlucht uit Ethiopië haar eigen weg volgde naar olympische medailles

Sifan Hassan na haar winst op de 5000 meter in Tokio. Beeld AFP
Sifan Hassan na haar winst op de 5000 meter in Tokio.Beeld AFP

Sifan Hassan kan deze Spelen de succesvolste Nederlandse olympische atleet worden na Fanny Blankers-Koen in 1948. Toch is de Ethiopische vluchtelinge voor het grote publiek nog een mysterie. ‘Sifan kiest altijd haar eigen weg.’

Sifan Hassan staat dik ingepakt op een koud en nat plein in Eindhoven. Achter haar lopen mensen onder paraplu’s. Het is 9 oktober 2011. “Gefeliciteerd met je eerste prijs op de halve marathon,” zegt de interviewster van Losse Veter Producties. “Had je er al eerder eentje gelopen?”

Hassan heeft zojuist, eigenlijk tegen de wens van haar trainer in, meegedaan aan de wedstrijd over 21,1 kilometer. Ze komt als eerste vrouw over de finish, met dik vier minuten voorsprong op nummer 2. Het is haar tweede halve marathon ooit, antwoordt ze. De resterende drie minuten van het video-interview, dat nog online te vinden is, bestaat vooral uit spraakverwarring tussen de interviewster en de dan 18-jarige ­Hassan, die op dat moment nog geen drie jaar in Nederland is.

“Ik heb dat filmpje vaak laten zien tijdens mijn lessen op school,” zegt Ton van Hoesel, voormalig vmbo-docent in Eindhoven én voormalig trainer van Hassan. “Daarna liet ik dan een filmpje zien van een paar jaar later, waarop ze een wedstrijd loopt tijdens de Diamond League (jaarlijkse serie internationale topwedstrijden, red.). Mijn boodschap aan de klas: verschuil je niet, maar ga ervoor! Kies je eigen weg. Dat is wat Sifan heeft gedaan.”

Nu zou de docent een nog betere video kunnen laten zien: die van zijn voormalige pupil met een gouden olympische medaille om haar nek, afgelopen maandag gewonnen op de 5000 meter in Tokio. En dan is er natuurlijk de bronzen medaille die ze vrijdag won op de 1500 meter. Zaterdag om 12.25 uur heeft nog een medaillekans op de 10.000 meter.

Ze is nu al een van de grootste Nederlandse ­atleten ooit, maar tegelijkertijd nog relatief ­onbekend bij het grote publiek. Ze is hartelijk en grappig, zeggen mensen die haar kennen. Maar ook eigenzinnig, op haar hoede en doelgericht.

Haar weg naar olympisch goud liep via Zuid­laren, Leeuwarden, Eindhoven, Arnhem en Portland (VS). Maar het pad begon in Ethiopië.

Sifan Hassan in Eindhoven 2011 op video. Beeld still
Sifan Hassan in Eindhoven 2011 op video.Beeld still

Moederziel alleen

Waarom Sifan Hassan in 2008 op haar vijftiende moederziel alleen vanuit Ethiopië naar Nederland kwam en hier asiel aanvroeg? Ze heeft het nooit precies willen vertellen. Ze werd geboren in Adama, zo’n 100 kilometer van hoofdstad Addis Abeba. Woonde eerst bij haar moeder (haar vader verbleef elders) en later bij haar oma. In die laatste periode begonnen de problemen. Als ze over haar verleden vertelt in interviews, is het omfloerst. “Ik heb ontdekt dat je nare dingen kunt weggooien zonder erover te praten,” zei ze eerder dit jaar tegen NRC. Als interviewers doorvroegen waarom ze Ethiopië was ontvlucht: “Nee, nee, dan moet ik over politiek praten. En ik houd er niet van om over politiek te praten.”

Duidelijker was ze over haar eerste maanden in Nederland, in een beschermde opvang voor minderjarige asielzoekers in Zuidlaren. “Ik heb iedere dag gehuild. Ik mocht niet naar buiten, het was een gevangenis,” vertelde ze in een atletiekmagazine.

Na acht maanden verhuisde Hassan naar een woning in Leeuwarden, waar ze samen met wat andere jonge asielzoekers woonde. Toen ze ­tegen een begeleider zei dat ze graag wilde hardlopen, legde die contact met atletiekvereniging Lionitas in Leeuwarden.

“Ze had alleen een paar oude sportschoenen en van het beetje leefgeld dat ze kreeg, kon ze geen nieuwe kopen. Dus hebben wij voor spikes gezorgd,” zegt Yke Schouwstra, haar trainster bij Lionitas. Hassans talent was direct duidelijk. Haar bezwaarde verleden ook. “Ze was wat ­angstig, terughoudend.” Mengde zich niet in de groep, maar ging snel de kleedkamer weer in. Vond het lastig mensen te vertrouwen. “Ze zal niet voor niets uit Ethiopië zijn gevlucht. Toen ze merkte dat ze bij ons veilig was, werd ze opener, begon ze grapjes te maken. Soms vertelde ze een beetje over haar verleden, als we samen in de auto zaten naar wedstrijden.”

Boze buien

Toen Hassan 18 werd, kreeg ze zelfstandige woonruimte in Eindhoven. Via een docent van haar opleiding (verpleegkunde aan het ROC Eindhoven) kwam ze ook daar op de atletiekbaan terecht.

“Ik ben haar weleens gaan ophalen op haar flatje, voor een wedstrijd. Er lag een matras en er stond een tas met kleren, dat was het wel zo’n beetje,” zegt Ton van Hoesel, toen haar trainer bij Eindhoven Atletiek. Bij de club trok ze op met een groepje andere Ethiopische atleten. Wat aan Hassan opviel? “Ze had echt een enorme drive. Ze droomde toen al van de Olympische Spelen. We moesten haar afremmen, ze wilde te veel doen.”

Er ontstond een band tussen het gezin Van Hoesel en de atlete, die geregeld bij hen kwam eten. “Het was me duidelijk dat haar leven niet makkelijk was geweest. Ik wilde dat ze zich thuis voelde.” Toen ze later van trainer wisselde, ­eindigde hun band vrij abrupt. “Sifan kiest haar eigen weg en ik heb een klein stukje meegemaakt van die weg,” zegt Van Hoesel. “Ik kan wel genieten van de keuzes die ze maakt.”

Oud-trainster Schouwstra uit Leeuwarden: “Sifan is niet iemand die zich hecht. Ze is een passant. Ze verzamelt mensen om zich heen die haar kunnen helpen haar doel te bereiken. Daarna gaat ze door. Maar ze vergeet je niet.”

Sifan Hassan tijdens het NK atletiek in het Olympisch Stadion. Beeld Hollandse Hoogte / Karel Delvoye
Sifan Hassan tijdens het NK atletiek in het Olympisch Stadion.Beeld Hollandse Hoogte / Karel Delvoye

Het Ethiopische groepje waar Hassan in Eindhoven mee omging, is inmiddels uitgewaaierd en uit beeld, zegt Van Hoesel. Enkele oud-­docenten van het ROC Eindhoven hebben nog wel contact met haar. “Maar Sifan heeft liever niet dat ze over haar praten,” zegt een woordvoerder van de school.

De weg van Sifan Hassan leidde haar verder, naar Papendal, trainingscentrum voor top­sporters in de buurt van Arnhem. Ze verhuisde naar een ­appartement in een complex vlakbij. De ­gemeente Arnhem maakte zich hard voor een Nederlands paspoort voor de atlete. Het zou het begin blijken van haar internationale carrière.

In die periode stond ze ook bekend om haar boze buien na een nederlaag. “Als het niet goed ging bij een wedstrijd, was ze zo boos dat het ook niet goed ging op school,” zegt Van Hoesel. Ze was dan vooral boos op zichzelf.

“Ze is na een verloren wedstrijd ooit twee weken van de radar geweest. Was ze niet bereikbaar voor haar coach en niet voor mij,” vertelt Sander Ogink, al ruim acht jaar haar manager. “Maar die hevige buien zijn nu wel weg. Ze probeert nu vooral te leren van een nederlaag. Wat dat betreft is ze een heel ander mens dan vijf jaar geleden.”

Ogink begeleidt haar nu ook in Tokio. Ze hebben net samen gegeten, als hij even tijd heeft om te bellen. “Sifan is een heel open, hartelijke meid, met heel veel humor. Tegelijkertijd doet ze alles voor haar sport.” Het wil weleens botsen tussen manager en atleet. “Ze is nogal eigenzinnig. Kiest haar eigen pad. Maar we kunnen veel van elkaar hebben. Werken met haar is in ieder geval nooit saai.”

Niet in een talkshow

Zo was het Hassan die ‘haar hart volgde’ en op het laatste moment ervoor koos om in Tokio ­zowel de 1500 meter als de 5000 en 10.000 meter te lopen, een onwaarschijnlijke combinatie.

Hoe het kan dat ze nog relatief onbekend is bij het grote publiek in Nederland? Ogink: “Ze woont en traint nu al een paar jaar in Amerika, dus ze is niet zo vaak in Nederland. Ze zal ook niet snel in een talkshow zitten. We zouden meer gebruik kunnen maken van social media, maar dat past niet zo bij haar. En dan moet je het niet doen.”

Na haar zege op de 5000 meter in Tokio plaatste ze wel een foto op Instagram. Ze had de Nederlandse vlag om zich heen geslagen. ‘Eerste olympisch kampioenschap’, zette ze erbij. En: ‘Alhamdulillah Rabbil alamin!’ Een zin uit de koran waarin Allah wordt geprezen. Hassan is een praktiserend moslim. Maar een hoofddoek, die ze in haar tijd in Leeuwarden nog vaak droeg, draagt ze nu vooral nog als ze in Ethiopië is.

Daar, in het moederland dat ze ontvluchtte, komt ze sinds 2014 weer jaarlijks om te trainen. Ogink: “Alleen toen het er weer politiek onrustig werd, wilde ze er liever niet heen.” Zo speelt het leven van Sifan Hassan (28) zich af in allerlei landen tegelijk. In Ethiopië, waar ze vandaan komt. In Nederland, waarvan ze staatsburger is. En in de VS, waar ze woont en traint.

Maar deze vrijdag en zaterdag is ze van Oranje. Ze ging voor drie gouden atletiekmedailles, het kunnen er twee worden. Iets wat na Fanny Blankers-Koen (viermaal goud in Londen, 1948) geen Nederlander is gelukt. “Na ­Tokio zal ze terugkomen naar Nederland,” zegt Ogink. “Voor de huldiging. En dan is er hopelijk ook nog tijd om wat vriendinnen op te zoeken. Want die ziet ze tegenwoordig maar heel ­weinig.”

De medailles van Sifan Hassan

Olympische Spelen brons 1500 meter, goud 5000 meter (Tokio, 2021)

WK outdoor goud 1500 en 10.000 meter (Doha, 2019), brons 5000 meter (Londen, 2017), brons 1500 meter (Peking, 2015)

WK indoor goud 1500 meter (Portland, 2016), zilver 3000 meter en brons 1500 meter (Birmingham, 2018)

EK outdoor goud 5000 meter (Berlijn, 2018), goud 1500 meter (2014, Zürich), zilver 1500 meter (2016, Amsterdam), zilver 5000 meter (2014, Zürich)

EK indoor goud 1500 meter (2015, Praag)

EK veldlopen goud (2015, Hyères)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden