PlusAnalyse

Hoe kan Ajaxtrainer Schreuder Napoli dit keer verrassen? Een vleugje Koeman kan hij gebruiken

Ajaxcoach Alfred Schreuder in het Stadion Diego Armando Maradona. Beeld ANP /  ANP
Ajaxcoach Alfred Schreuder in het Stadion Diego Armando Maradona.Beeld ANP / ANP

Na de ontluisterende nederlaag tegen SSC Napoli in eigen stadion (1-6) is de vraag voor de return woensdagavond in Italië of Ajax zich moet aanpassen aan de sterke tegenstander, en zo ja: hoe?

Dick Sintenie

Het is vloeken in de kerk: Ajax dat niet in een aanvallende en avontuurlijke 4-3-3 formatie speelt. Eindjaren zestig, beginjaren zeventig is de toon gezet door de beste en succesvolste generatie voetballers die de club heeft voortgebracht.

Trainers die het anders probeerden werden vroeg of laat (maar meestal vroeg) weggehoond. Ajax zonder vleugelaanvallers, zonder creatieve en opbouwende impulsen van achteruit en niet spelend op de helft van de tegenstander – het wordt in de club en op de tribunes maar moeilijk gepruimd.

Tomislav Ivic heeft het geprobeerd, tussen 1976 en 1978. De Kroaat was een aardige man, maar zijn ideeën over voetbal kwamen niet bepaald overeen met de manier waarop de befaamde jeugdopleiding van Ajax is opgebouwd. Kort samengevat: Ivic hield veel spelers achter de bal, het spel was risicomijdend en verschafte weinig kijkplezier.

Doel heiligt middelen

In de jaren na Ivic is het vaker voorgekomen dat een trainer van Ajax het over een andere boeg gooide, maar dat betrof meestal een tijdelijke oplossing. Vorig seizoen nog, toen Ajax in de beslissende fase van het seizoen geen beroep kon doen op rechtsbuiten Antony, perste Erik ten Hag zijn elftal - geheel tegen zijn gewoonte in – in een 4-4-2 formatie. Het doel heiligde de middelen, in elk geval in zijn ogen en in die van de spelers en de clubleiding. Ajax sleepte het kampioenschap binnen.

De breuk met de huisstijl werd oogluikend toegestaan door de achterban, ook vanwege het krediet dat Ten Hag na een zeer moeizaam begin toch had opgebouwd. Dat krediet had Co Adriaanse niet toen hij in 2001, in zijn tweede seizoen als trainer van Ajax, ver buiten de stadsgrenzen aan een experiment werkte.

In Berlijn, in een oefenwedstrijd tegen AS Roma, de competitie was net begonnen, liet Adriaanse Ajax in een 5-2-3 opstelling aantreden. Precies 2607 toeschouwers waren getuige van een historische wedstrijd in het stadionnetje waar normaal gesproken de amateurs van Hertha BSC spelen.

Aanwezige journalisten dopen de speelwijze naderhand om in ‘systeem-Berlijn’, naar de speelstad én omdat Ajax achterin een stevige muur optrok. De knieval van Adriaanse was opmerkelijk, hij stond immers te boek als een van de grootste predikers van de Ajaxfilosofie.

Maar als verantwoordelijk coach verloor hij kort daarvoor met 3-1 in de voorronde van de Champions League van Celtic. Technisch directeur Leo Beenhakker noemde de aanpak (vól op de aanval) in dat belangrijke duel ‘naïef’. En over de vier aanvallers die Adriaanse opstelde zei de Colombiaanse middenvelder Daniel Cruz met zijn tong op de schoenen: “It was suicide.”

Adriaanse boekte een paar succesjes met ‘systeem-Berlijn’. In Glasgow versloeg hij Celtic (al was dat niet voldoende om het hoofdtoernooi te bereiken) en hij won met Ajax in De Kuip met 2-1 van Feyenoord, maar het kon hem niet redden. Twee maanden later kreeg Adriaanse alsnog zijn congé.

Geen halve seconde rust

Het was Johan Cruijff die ooit zei: “Je kunt beter ten onder gaan met je eigen visie dan met de visie van een ander.” Dat had Frank de Boer goed in zijn oren geknoopt toen hij als trainer van Ajax in 2014 de strijd moest aanbinden met Red Bull Salzburg.

De filosofie van Roger Schmidt, destijds trainer bij de Oostenrijkers: geen enkele speler van de tegenpartij ook maar een halve seconde rust gunnen aan de bal, hem desnoods met drie man tegelijk opjagen en dat over het héle veld. Negentig minuten lang. De Boer wilde er rust, controle en hoogwaardig positiespel tegenover zetten, maar Ajax werd afgedroogd in de Arena: 0-3.

“Verkeerde tactiek gehanteerd,” zei De Boer droogjes na de veegpartij, om in de return in Salzburg in dezelfde val te lopen: 3-1.

Veel houvast

De Ajaxtrainer die zich misschien wel het beste kon instellen op de tegenstander was Ronald Koeman. Hij nam na het ontslag van Adriaanse een jonge, onervaren maar talentvolle spelersgroep over. Hij gaf het elftal in de Champions League tactisch veel houvast.

Ajax reikte in 2003 tot in de kwartfinales van het toernooi. Vaak stelde Koeman twee spitsen op, Zlatan Ibrahimovic en de snelle vleugelspeler Andy van der Meijde, terwijl rechtsbuiten Steven Pienaar als extra middenvelder fungeerde. Een verkapte 4-4-2 waar iedereen vanwege het Europese succes vrede mee had.

Het woord is nu aan Alfred Schreuder, bij wie het schaamrood nog op de kaken zal staan na de 1-6 tegen Napoli. Als Ajax woensdagavond in Italië doet wat het deed, krijgt de ploeg wat het kreeg. Misschien is de omschakeling van 4-3-3 naar het 5-2-3 zoals bondscoach Louis van Gaal nu hanteert, een stap te ver voor Schreuder, maar een ‘vleugje’ Koeman kan zijn team wel gebruiken.

Schreuder was bovendien assistent van Koeman bij Barcelona, hij kent diens realistische en pragmatische kant. Met twee aanvallers en een versterkt middenveld kan Ajax de ongenaakbare koploper in groep A wellicht verrassen.

Wie vervangt Tadic?

Ajax mist woensdagavond de geschorste Dusan Tadic tegen Napoli. Brian Brobbey kan de aanvoerder vervangen, of middenvelder Davy Klaassen.

Trainer Alfred Schreuder liet niet in zijn kaarten kijken dinsdagavond tijdens de persconferentie in Stadio Diego Armando Maradona. De selectie had voor vertrek naar Italië al besloten getraind op De Toekomst. “Met twee of drie spitsen, met drie, vier of vijf verdedigers – het zegt niks,” zei Schreuder. “Het gaat om de veldbezetting. We gaan waar mogelijk hoog druk zetten, maar misschien ook wat meer inzakken. Daar hebben we op getraind; wat we van elkaar verwachten in beide situaties.”

Napoli is met een gelijkspel tegen Ajax al bijna verzekerd van een plek in de achtste finales. Ajax wil revanche voor de nederlaag van vorige week, de grootste in Europees verband. Behalve Tadic – hij is wel met de ploeg mee naar Napels – kan ook Devyne Rensch niet spelen. De rechtsback is tegen Volendam geblesseerd geraakt. De Mexicaan Jorge Sánchez is net weer fit. Schreuder: “Maar het is ondenkbaar dat hij negentig minuten kan spelen. We beslissen woensdag of hij Rensch kan vervangen.”

Luister onze Ajaxpodcast Branie:

NAPELS - Ajax coach Alfred Schreuder tijdens de Walkaround the pitch voorafgaand aan de Champions League wedstrijd tegen SSC Napoli in Stadion Diego Armando Maradona op 11 oktober 2022 in Napels, Italië. ANP MAURICE VAN STEEN Beeld ANP /  ANP
NAPELS - Ajax coach Alfred Schreuder tijdens de Walkaround the pitch voorafgaand aan de Champions League wedstrijd tegen SSC Napoli in Stadion Diego Armando Maradona op 11 oktober 2022 in Napels, Italië. ANP MAURICE VAN STEENBeeld ANP / ANP

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden