PlusDa's Logisch

Hoe de cijfers aantonen dat Ryan Gravenberch wel degelijk toe is aan een stap hogerop

Gravenberch duelleert met Ibrahim Sangaré en Joey Veerman van PSV. Beeld ANP
Gravenberch duelleert met Ibrahim Sangaré en Joey Veerman van PSV.Beeld ANP

In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke week ‘het spel achter het spel’. Met deze keer aandacht voor Ryan Gravenberch. Hoe zijn statistieken tonen dat zijn spel, ondanks de grilligheid, de interesse van een grootmacht als Bayern München verdient.

Sam Planting

Ja, geliefd zijn de technische hoogstandjes van Ryan Gravenberch (19). Op zijn best is het een zeldzaam soepele voetballer, die fysieke dynamiek ogenschijnlijk moeiteloos koppelt aan techniek. In wezen de Gravenberch van de schitterende 1-0 in de verloren bekerfinale.

Maar onomstreden is het Amsterdamse toptalent toch niet helemaal. In februari verloor hij nog kortstondig zijn basisplaats bij Ajax en daarmee ook zijn plekje in de selectie van Oranje. Ook bij de fans is de grillige Gravenberch niet altijd verheven boven twijfel of gemor.

Dit alles maakt de verregaande interesse van Bayern München toch wat frappanter. Want waarom is een voetbalgrootmacht als Bayern – een club die allerminst bekend staat om roekeloze transfers – bereid een bijzonder fors miljoenenbedrag voor Gravenberch neer te tellen? De cijfers bieden uitkomst.

Progressieve passer

Het is een modewoord in het internationale topvoetbal: de passing van middenvelders moet ‘progressief’ zijn. Oftewel: middenvelders moeten continu het spel naar voren kunnen verplaatsen. Ook onder hoge druk, en snel een beetje.

Gravenberch scoort in dit opzicht excellente cijfers. Sinds de start van vorig seizoen, het moment dat hij een vaste basisspeler werd onder Erik ten Hag, is hij met afstand de actiefste eredivisiemiddenvelder op de helft van de tegenstander. Vrijwel continu vormt Gravenberch, in zijn geliefde zone net links naast de as van het veld, het voorwaartse verbindingspunt tussen de spelopbouw en het aanvalsspel van Ajax.

Actiefste passers op helft tegenstander, middenvelders in eredivisie sinds medio 2020. Beeld Opta Sports
Actiefste passers op helft tegenstander, middenvelders in eredivisie sinds medio 2020.Beeld Opta Sports

Een verwijt aan het adres van Gravenberch is dat hij te veel balverlies lijdt. De statistieken weerspreken deze kritiek. Van de vijf eredivisiemiddenvelders die sinds de start van vorig seizoen het vaakst aan de bal kwamen, heeft alleen Ibrahima Sangaré een lager balverliespercentage dan de Ajacied. En daarbij mag de kanttekening worden gemaakt dat de Ivoriaanse controleur van PSV vaak 10, 15 meter verder teruggetrokken speelt dan Gravenberch, en dus vaker acties in rustiger zones mocht maken.

Middenvelders met meeste balcontacten, eredivisie sinds medio 2020. Beeld Opta Sports
Middenvelders met meeste balcontacten, eredivisie sinds medio 2020.Beeld Opta Sports

Het beeld dat we voornamelijk hebben van Gravenberch als passer is zijn angstloze houding in de spelopbouw. Ook op eigen helft schuwt hij het risico zelden en wil hij zo snel mogelijk de bal voorwaarts krijgen.

Maar in de bekerfinale is na rust goed zichtbaar wat Gravenberchs nieuwste vaardigheid is om de bal zo snel mogelijk richting vijandelijk strafschopgebied te krijgen. Op momenten dat linksbuiten Dusan Tadic een positie inneemt aan de binnenkant van de defensie van de tegenstander, wijkt Gravenberch uit naar de linker zijlijn.

Gravenberch en Tadic met hun inmiddels vertrouwde binnen-buitenspelletje. Beeld Screenshot ESPN
Gravenberch en Tadic met hun inmiddels vertrouwde binnen-buitenspelletje.Beeld Screenshot ESPN

Omdat Ten Hag dit seizoen met Daley Blind een linksback opstelt die het niet moet hebben van zijn overlappende loopacties, neemt de jonge middenvelder op deze manier de rol van bezetter van de buitenste zone in het positiespel van Ajax in wanneer Tadic even naar binnen toe komt. Gravenberchs vermogen om aan de uiterste linkerflank dreigend te zijn met passes en sprints, is een van de betrouwbaarste aanvalswapens van Ajax na de winterstop gebleken.

Voetbal blijft in de eerste plaats een spel van passes. In dat opzicht speelt Gravenberch veel volwassener dan zijn 19-jarige leeftijd zou doen vermoeden. Bij Bayern München is er met Thomas Müller, Leon Goretzka en back-ups Marcel Sabitzer en Corentin Tolisso absurd veel dynamiek qua lopers aanwezig op het middenveld rondom controleur Joshua Kimmich. Maar qua voorwaartse passing is alleen tiener Jamal Musiala een echte specialist. In die rol liggen er in München dus kansen op speeltijd voor Gravenberch.

Dominant als pingelaar

Maar Gravenberch is niet alleen als passer cruciaal voor de voorwaartse ‘progressie’ in het spel van Ajax. Als dribbelaar eindigt hij in het klassement over het huidige en vorig seizoen bovenaan.

Middenvelders met meeste geslaagde dribbelacties, eredivisie sinds medio 2020. Beeld Opta Sports
Middenvelders met meeste geslaagde dribbelacties, eredivisie sinds medio 2020.Beeld Opta Sports

Ook in de hectische slotfase van de bekerfinale is op subtiel niveau weer te zien hoe begenadigd Gravenberch als dribbelaar is. En dan hebben we het hier niet over een staaltje acrobatiek als bij de 1-0 of een kenmerkende rush over 25, 30 meter.

null Beeld Screenshot ESPN
Beeld Screenshot ESPN

Want de beste move die hij in huis heeft, is nog altijd de ‘blikopener’. Gravenberch is zeer bedreven in het met zijn lichaamstaal manipuleren bij de balaanname, waarbij hij (zoals hierboven) eerst doet alsof hij in een volledig naar de ploeggenoot gerichte houding de bal wil ontvangen, maar tijdens de pass opeens zijn lichaam draait naar de richting waarin hij zijn passeeractie zal doorzetten.

null Beeld Screenshot ESPN
Beeld Screenshot ESPN

Ook op topniveau, in de Champions League, is gebleken dat afjagende tegenstanders zelden een antwoord weten te vinden op deze trucage en wendbaarheid. Zijn kenmerkende balaannames lijken zich dus goed te vertalen naar een hoger niveau.

Voor Ajax zijn de dribbels en aannames bij een vertrek van Gravenberch de moeilijkst vervangbare kwaliteiten. Van assertieve, accurate en voorwaarts passende midmids lopen er genoeg rond in het profvoetbal. Maar als je óók nog eens wil dat zij van een hoog niveau zijn qua explosiviteit aan de bal en wendbaarheid bij het eerste balcontact, zit je doorgaans al in een voor Ajax (te) dure categorie.

Verbeterde drukzetter

Op zijn defensieve prestaties krijgt Gravenberch dikwijls kritiek. De tiener zou te vaak passief zijn en ook geregeld op een moment van onoplettendheid te betrappen.

Toch laten de cijfers zien dat Gravenberch gaandeweg zijn tijd in Ajax I een effectieve drukzetter is geworden. Zeker dit seizoen, waarin hij van Ten Hag een meer naar voren geschoven rol heeft gekregen in de pressing (en daarmee ook minder positionele verantwoordelijkheden), is er een opwaartse lijn te bekennen in Gravenberchs defensieve impact.

Middenvelders met meeste balveroveringen in aanvallende 30 meter van het veld, eredivisie sinds medio 2020. Beeld Opta Sports
Middenvelders met meeste balveroveringen in aanvallende 30 meter van het veld, eredivisie sinds medio 2020.Beeld Opta Sports

Bij een eventuele overstap naar Bayern München moet bovenal bij Gravenberch onthouden worden hoe jong hij is. Kenneth Taylor, zijn potentiële opvolger bij Ajax, mag pas sinds kort ruiken aan speeltijd in het eerste elftal – en is op exact dezelfde dag geboren als hij.

Als Gravenberch de komende vijf speelrondes niet tegen een schorsing of blessure aanloopt, zal zijn teller vóór zijn 20ste verjaardag op liefst 106 duels in Ajax I staan. Ter vergelijking: Kimmich speelde tijdens het passeren van die leeftijdsgrens nog in de tweede Bundesliga, Goretzka en Tolisso hadden allebei pas 15 basisduels bij respectievelijk Schalke 04 en Olympique Lyon achter de rug en Sabitzer vertoefde nog in de Oostenrijkse liga.

Kortom, Bayern zal Gravenberch halen met de verwachting dat hij nog veel beter kan. En de sterke cijfers uit zijn eerste twee fulltimejaren bij Ajax I doen vermoeden dat dit een terechte gok is.

Luister onze Ajaxpodcast Branie:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden