Plus

Het zijn de vrouwen die het nu doen in de topsport

Van Dafne Schippers tot de ijzersterke voetbalsters: vrouwen bepalen meer dan ooit het gezicht van sportend Nederland. Verslaggever en oud-topsporter Lisette van der Geest zoekt een verklaring voor hun dominante aanwezigheid.

Ranomi Kromowidjojo in 2013, voor de 100 meter vlinderslag tijdens de EK korte baan in Denemarken Beeld ANP

Een goudmijn was het niet, maar ik verdiende mijn geld ooit in het schaatsen, een sport waarin ik nooit hoefde te vechten voor dezelfde ­erkenning als mannen. Nee, dan wielrennen, voetbal en tennis, sporten waar prestaties graag worden vergeleken.

De vaste conclusie: de vrouwen leggen het af. Ze slaan de bal minder hard en accuraat, ze zijn tactisch minder onderlegd, ze fietsen langzamer, ga zo maar door.

Voor de goede orde: dit wordt geen verontwaardigd betoog over het verschil in erkenning. Er bestaat nu eenmaal een achterstand in een aantal sporten. Misschien heb ik makkelijk praten.

Bij het schaatsen rijden de mannen en vrouwen hun wedstrijden tegelijkertijd en op dezelfde locatie. Over media-aandacht hebben 'we' geen klagen. Wielrensters? Die omarmen uit arren moede de uitnodiging voor twee wedstrijddagen - waaronder een kermisnummer - terwijl de mannen hun drieweekse Tour de France afwerken. Gelijkheid kost tijd.

Meer vrouwen dan mannen
Wat ondanks die achterstand in het oog springt, is het succes van Nederlandse vrouwelijke topsporters. Zij domineren de Nederlandse sport. Ranomi Kromowidjojo, Dafne Schippers, de voetbalsters, Ireen Wüst en Marianne Vos kennen we allemaal, maar de lijst is nog veel langer.

De overheersing van Nederlandse vrouwen is niet iets van de laatste maanden. Naar de Olympische Spelen in Rio vaardigde Nederland voor het eerst meer vrouwen af dan mannen: 135 om 107. En sinds 2000 is meer dan de helft van de Nederlandse sportmedailles gewonnen door vrouwen.

De grote vraag is hoe dat komt. Deels speelt geluk een rol. In Nederland wordt niet, zoals in China gebruikelijk is, vrouwelijk talent gescreend op fysieke mogelijkheden en aan de hand daarvan ingedeeld bij de sport die de grootste kans biedt op succes. In Nederland komen talenten doorgaans toevallig met de juiste sport in aanraking én krijgen ze van huis uit de mogelijkheid om die sport te beoefenen.

Sporten is normaal
Het succes bij de vrouwen is een optelsom van factoren, zegt sportsociologe Agnes Elling van het Mulier Instituut. Deels heeft het te maken met welvaart in een land en de mate van emancipatie. Op beide punten scoort ons land goed. Voor kinderen in Nederland is het normaal om te sporten. Elling: "Meisjes in Nederland mogen excelleren, dat is vanzelfsprekender dan ­jaren geleden."

In veel sporten speelt ervaring op jongere leeftijd een rol. Dat geldt beslist voor een technische sport als schaatsen. Dat schaatsers over emancipatie weinig te klagen hebben, komt overigens ook door de successen van Stien Kaiser, Ans Schut en Carry Geijssen in de jaren zestig.

De eerste drie Nederlandse olympische wintersportkampioenen waren vrouwen, Sjoukje Dijkstra voorop. Pas het vierde goud was voor een man: Kees Verkerk.

Een andere reden voor het succes van onze sportvrouwen is dat er sinds 2005 meer is geïnvesteerd in de Nederlandse sport, aldus Elling. "Hierdoor is er meer ontwikkeling in de breedte, vooral bij vrouwen. Bij ons bestaat een vrij uniek systeem van sportverenigingen, waarbij meisjes al op jonge leeftijd betrokken zijn."

Dat vrouwen in veel landen niet mochten of mogen sporten, maakt dat er ook een mondiaal niveauverschil is tussen de seksen. Kort door de bocht: het is makkelijker om als vrouw de wereld­top te halen.

Uiterlijk telt
Dat succes en gelijkheid niet hand in hand gaan, bewees Anna Koernikova. Jarenlang was de Russin 's werelds best betaalde tennisster, wat zij bovenal dankte aan haar uiterlijk, niet aan haar prestaties op de baan. Bij mannen is zoiets ondenkbaar. De best betaalde sporter van afgelopen jaar, Cristiano Ronaldo, verdient weliswaar een substantieel deel van zijn inkomsten met zijn uit marmer gehouwen fysiek, maar hij werd ook verkozen tot beste voetballer van de wereld.

Dafne Schippers viert haar overwinning op de 200 meter op de WK atletiek in Londen Beeld EPA

Uiterlijk telt, maar bij vrouwen lijkt ook het knuffelgehalte groter. Als een ontredderde Sifan Hassan voor de camera meermaals "Ik weet het niet" stamelt nadat ze is stilgevallen in de fina­le van de 1500 meter, vinden veel mensen dat de verslaggever haar meer ruimte had moeten geven.

Bij Dafne Schippers gebeurde een jaar geleden, na haar teleurstellende olympische 100 meter, iets soortgelijks. Mannen lijken in zo'n situatie minder snel bijval te krijgen. Zij worden eerder gezien als klagers als ze emotioneel reageren na een wedstrijd.

De vraag is of je als vrouw wel beschermd wilt worden. Ik stond ook ooit voor de camera met een sleutelbeenbreuk, om te vertellen dat mijn wereldbekerdebuut twee dagen later niet zou doorgaan. Zulke teleurstellingen horen bij topsport. Sterker: ze komen per saldo vaker voor dan vreugde. Het is puur, zoals topsport puur hoort te zijn. Bovendien: ben je als sporter zelf al niet de meest kritische van allemaal? Als tv-kijker wil ik zo'n reactie wél zien. Emotie maakt een prestatie.

En die voorsprong van Nederlandse vrouwen ten opzichte van hun sekse­genoten in veel andere landen? Die verdwijnt vroeg of laat, denkt sportsociologe Elling. "Je ziet dat steeds meer landen investeren in sport. We hebben nu nog een voorsprong, maar meer vrouwen gaan sporten. Dus er komen straks landen bij die daarvan flink zullen profiteren. Het niveau zal verder omhoog gaan."

Lisette van der Geest was tussen 2008 en 2012 professioneel schaatsster. Ze schaatste wereldbekerwedstrijden en stond op het podium bij NK's.

Marianne Vos wint in januari de World Cup-wedstrijd Cyclocross in Hoogerheide Beeld BELGA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden