'Het was een zwaar kolereding'

Elke club heeft ze. Prominent boven de bar of in de bestuurskamer. Verscholen in een hoekje van de kantine, of achter de struiken rond veld twee. Pronkstukken. Ze vormen de schatkamer van het amateurvoetbal. Vandaag: de Kromhoutmotor van vv Amstelveen.Nors kijkt Gerrit van den Heuvel naar zijn kaarten. Hij laat een stilte vallen, zegt: ''Wat een slechte kaarten weer,'' en haalt vervolgens alle resterende slagen binnen. Op ééntje na. ''En nog vijftig roem ook,'' zegt hij met geveinsde teleurstelling.

Gefilterd zonlicht valt op de biertjes en de kaarten. De enige tafel bij het raam in de kantine van voetbalvereniging Amstelveen-Heemraad doet elke zaterdagmiddag dienst als klaverjastafel, al tientallen jaren. Maar weinigen weten dat zich onder deze kaarters vier winnaars van de Kromhoutmotor bevinden.

''Ik kan me er weinig meer van herinneren,'' zegt Henk Groenendijk. Van den Heuvel is nog minder spraakzaam, richt zich stoïcijns weer op de kaarten. Ze weten ook weinig van de motor.



Henk Groenendijk, Ad Groenendijk en Gerrit van den Heuvel (vlnr) met de in 1960 gewonnen Kromhoutmotor. Foto Edwin Schoon



Maar dat geldt niet voor Bas van Leeuwen, de manus-van-alles van Amstelveen. Hij heeft bij het Werkspoor gewerkt, net als Kromhout een motorenfabriek. ''Ik was veertien toen ik er in 1957 begon,'' zegt hij met luide stem, als hij de bestuurskamer opent voor de kaartmannen die voor even hun stamtafel hebben verlaten. Want daar staat al jaren de Kromhoutmotor, een wisseltrofee die Amstelveen, toen bekend als CSCA (Christelijke Sport Club Amstelveen), na drie keer het Kromhouttoernooi gewonnen te hebben, mocht houden. Op een houten plaat gemonteerd staat het nikkelen gevaarte in een hoek van de bestuurskamer. ''Het is een replica van een scheepsmotor, van nikkel. In werkelijkheid was hij minstens tweeënhalf bij drie meter. Een driecilinder, tweetakt dieselmotor. Heel gangbaar bij Kromhout, waarschijnlijk gebruik voor een kustvaarder.'' De trofee oogt wat vies. ''Hij heeft jaren op de bar gestaan,'' zegt Van Leeuwen. ''Er zijn zelfs sigaretten op uitgedrukt. Voor de veiligheid hier hebben we hem hier maar neergezet.''

De kaarters vallen even stil, ze kunnen zich weinig herinneren. Volgens de jaartallen die op de beker zijn gegraveerd, won CSCA de beker in 1957, 1959 en 1960. Ook het jubileumboek brengt ons weinig verder. Daarin staat een elftalfoto bij het seizoen 1958/1959, mét de toen snelle rechtsbuiten Henk Groenendijk. ''Op 19 augustus werd de Kromhoutbeker gewonnen,'' staat er. ''Dit moet wel het team zijn dat in 1960 won, want ik was van april 1957 tot oktober 1959 in Canada.''

Drie mannen van de foto zijn inmiddels overleden. Ook Henk Nooter komt vaak kaarten, maar is er vandaag niet bij. Ad Groenendijk, de oudere broer van Henk, kreeg als aanvoerder de beker waarschijnlijk uitgereikt. ''Ik kan het moment niet voor de geest halen, maar weet wel dat we er erg gek mee waren.''

Een niet-kaarter uit het team, Wim Verburg, wordt gebeld. ''Het was een zwaar kolere ding.'' Het toernooi werd volgens Verburg altijd gespeeld in augustus, ter voorbereiding. ''Kromhout speelde aan de Kruislaan. Er deden acht ploegen aan mee, allemaal zaterdagteams. Het was altijd strijd tegen de sterke jongens van die fabrieksteams, zoals NDSM, ADM en Kromhout.''

De voetbalclub Kromhout bestaat al sinds de jaren zeventig niet meer. Eerst is het opgegaan in OZK, daarna in IJ-boys, dat inmiddels ook ter ziele is. Via het Kromhoutmuseum is nog iemand te vinden die voor Kromhout speelde, Jan Bionda uit Purmerend. ''Oh, staat hij daar? We vroegen ons al af: waar zou die Kromhoutmotor toch zijn? Hij hoort in het Kromhoutmuseum.''

Volgens Bionda had Kromhout, waar op het hoogtepunt zo'n 1200 mensen werkten, twee elftallen en speelde het vierde klasse. ''Je nam

's zaterdags je voetbalspullen al mee naar de fabriek. We werkten tot half één, en daarna moesten we soms nog naar Alkmaar of Hoorn voor een uitwedstrijd.'' Hij weet van het Kromhouttoernooi alleen nog dat het in augustus werd gespeeld. ''We speelden eerst aan de Fazantenlaan, daarna in Tuindorp en later aan de Kruislaan, dat moet van 1958 tot 1962 zijn geweest.''

Volgens Bionda moet de motor gemaakt zijn door de Kromhout Leerschool, de interne opleiding van de fabriek. ''Hij is speciaal gemaakt voor dat toernooi. De Leerschool was altijd zeer inventief.''

Via toenmalige keeper Ab van der Vliet duiken dan nog slecht leesbare krantenknipsels op. 'CSCA nu definitief in bezit Kromhoutmotor,' staat boven een artikel. De naam van de krant en de datum zijn onleesbaar. Duidelijk wordt dat Draka Boys (het team van de Draad en Kabelmaatschappij) met 5-1 werd verslagen, mede door een doelpunt van Ad Groenendijk. Tegen het team van Kromhout kwam CSCA niet verder dan een moeizaam gelijkspel (1-1). Na een 5-0 zege op IJmuiden - met een doelpunt van Henk Groenendijk, werd de finale tegen Wartburgia gespeeld, een hard duel dat eindigde in 2-2. En na twee series strafschoppen maakte Van der Vliet het verschil. ''Alles hing van de laatste strafschop af, maar de bloednerveuze Wartburgiaan schoot over. Uiteraard waren op hetzelfde moment de spelers en supporters van CSCA laaiend enthousiast. Na achttien jaar had de voorzitter van Kromhout de beker eindelijk verspeeld.''

In een ander artikel, bron eveneens onduidelijk, staat: 'Voorzitter H. Klein van Kromhout reikte daarna de motor, die na zeventien jaar eindelijk zijn bestemming heeft gevonden, aan CSCA uit.' Als 'persoonlijke prijs' kregen alle spelers en reserves van CSCA nog 'een sigarettenhouder'. ''Ze krijgen hem nooit meer terug,'' zegt Bas van Leeuwen lachend, als hij hoort van de reactie van de oud-Kromhouter. ''Wij hebben hem eerlijk gewonnen. Als de nieuwe kantine er is, laten we hem opnieuw vernikkelen en krijgt hij een mooi plaatsje.''

© Het Parool, 17-04-2008

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden