PlusReportage

Het perfecte schoeisel voor wereldkampioenen komt uit Friesland

Na een korte vakantie begon voor baanrenner Harrie Lavreysen in het Friese dorpje Beetgumermolen de voorbereiding op de Spelen in Tokio. In een schuurtje liet de wereldkampioen zich het perfecte fietsschoeisel aanmeten voor zijn asymmetrische platvoeten.

Cornelis Terpstra maakt een gipsen mal van de voeten van Harrie Lavreysen.   Beeld Sjaak Verboom
Cornelis Terpstra maakt een gipsen mal van de voeten van Harrie Lavreysen.Beeld Sjaak Verboom

Wie niet beter weet, ziet een lasser met een mes langs een van de waardevolste voeten van Nederland snijden. Cornelis Terpstra (38) weet gelukkig wat hij doet. Hij is geen lasser, maar een vakman met het ontwikkelen van handgemaakte baanschoenen als ambacht. De helm draagt hij om zich tegen het stof te beschermen.

Harrie Lavreysen (23) heeft zojuist met zijn podotherapeut Maartje Mouchart twee uur in de auto gereden om in de klusschuur van Terpstra zijn voeten in te laten gipsen. Met het eindproduct, schoenen van carbon, wil hij deze zomer in het baanwielrennen olympisch goud halen. Een doorsnee sportzaak is voor de zesvoudig wereldkampioen geen optie. Met zijn maximaal vermogen van 2500 watt trekt hij normale wielerschoenen aan flarden.

Terpstra is een vakidioot aan wie voeten wel zijn toevertrouwd. In de ruimte van nauwelijks drie bij drie meter achter de woning in Beetgumermolen, in het Fries: Bitgummole, een dorp met krap 900 inwoners niet ver van de waddenkust, heeft hij uitzicht op de verlaten weilanden tussen Engelum en Menaldum.

Tot zijn klantenkring rekent Terpstra de beste baanrenners ter wereld. Naast Lavreysen komt Theo Bos regelmatig langs, net als Jan Willem van ’t Schip (wereldkampioen puntenkoers) en Sam Ligtlee (wereldkampioen op de kilometer). Op een kast hangen briefjes met zes namen van Japanse specialisten. Terpstra kent ze niet, maar weet wel dat ze zo snel mogelijk zijn schoenen willen. Ook vanuit Azië betalen ze graag 1500 euro voor een paar.

Antiloper

Het was Ligtlee die Lavreysen tipte over de Fries. “Daar ging een lange zoektocht aan vooraf,” zegt Lavreysen kort voor hij zijn schoenen en sokken uittrekt en plaatsneemt in het hok van Terpstra. “Mijn eerste paar op maat gemaakte schoenen waren van Franse makelij. Daarna had ik een Taiwanees paar. Het is gewoon veel handiger om een Nederlandse schoenmaker te hebben. Het komt zo precies, daar wil je duidelijk over kunnen communiceren.”

Ruim een jaar geleden reed Lavreysen voor het eerst op schoenen van Terpstra met de merknaam Antiloper – het is immers niet de bedoeling erop te lopen. In Berlijn werd de baansprinter er meteen drie keer wereldkampioen op. “Ik twijfelde voor het toernooi nog, omdat ze nog pijn deden aan de voeten. Die pijn is uiteindelijk van ondergeschikt belang. Comfort doet er niet toe. Fietsschoenen draag ik toch nooit langer dan een kwartier. Tussen verschillende sessies trek ik ze meteen uit.”

In tegenstelling tot collega’s sluit Lavreysen bij voorkeur geen contract met een schoenenfabrikant. “Als er iets mis is, dan wil ik meteen kunnen wisselen van merk. De schoenen zijn heel belangrijk. Het is voor mij makkelijker te ruilen van fiets dan van schoeisel. Daarom wil ik dat zelf bepalen.”

Terpstra is intussen begonnen en duwt de rechtervoet van de voormalig BMX’er in een plastic zak. Vervolgens wikkelt hij er gipsverband omheen. Geconcentreerd wordt elke centimeter afgedekt. Daarna moet het een tiental minuten harden, zodat de schoenmaker met het nodige snijden en plakken een mal kan maken.

Lengteverschil tussen beide voeten

Ooit was Terpstra zelf topsporter. Hij kreeg in eigen provincie bekendheid door als kaatser in 2002 de PC, de Champions League van de sport, te winnen. Door een ongeluk tijdens het kitesurfen moest hij zijn loopbaan tijdelijk beëindigen. Terpstra volgde een opleiding tot meubelmaker en legde zich daarna toe op de productie van kaatshandschoenen en schaatsen. Wielerschoenen kwamen daar later bij.

De voormalig kaatser, die ook nog drie dagen per week werkt in de jachtbouw, doet niets liever dan knutselen in zijn schuur. Met rockmuziek door de speakers en alle paperassen om hem heen vliegen de uren voorbij. Er zijn dagen bij dat hij het op zijn werkplek licht en ook weer donker ziet worden. Dat de wereldkampioen op de sprint, teamsprint en keirin nu in zijn schuur zit, noemt hij ‘prachtig mooi’.

Zonder de aandacht te verliezen voor het precisiewerkje, geeft Terpstra zijn beroemde klant complimenten over zijn verzorgde voeten. In tegenstelling tot schaatsers ziet Terpstra geen overmatige aanwezigheid van eelt of blaren. Volgens hem hebben de meeste sprinters compacte voeten met een hoge wreef. Dat laatste heeft de geboren Brabander ook, alleen valt zijn schoenmaat 45,5 niet binnen de definitie van ‘compact’.

Mouchart is dicht bij de twee komen staan. De podotherapeut werkt inmiddels een half jaar aan de ideale zolen voor de schoenen van Lavreysen. “Er zit een bepaalde asymmetrie in zijn voorvoeten,” zegt Mouchart. “Een anatomisch foutje. Je ziet het onder meer terug in het lengteverschil van een centimeter tussen beide voeten.”

Gelijkwaardige duels

Bij de voeten van Lavreysen is de binnenkant een beetje ingezakt. Een verschijnsel dat in medische kringen een platvoet wordt genoemd. Door deze stand staan de knieën iets naar binnen en heeft de baansprinter van nature de neiging de meeste druk via de buitenkant van de voet op de pedalen te zetten. Zonde, vindt Mouchart, want met een beetje steun wordt de hele voetzool gebruikt.

Om gewicht te besparen verwerkt Terpstra al tijdens de gipssessies de ontwikkelde steunzolen van Mouchart in de schoenen. De Fries hoopt over enkele weken te kunnen leveren, zodat Lavreysen ze kan gebruiken tijdens wereldbekers in Newport (Wales) en Hongkong. Het zijn de eerste internationale wedstrijden voor Lavreysen sinds de wereldkampioenschappen van 2020.

De enige meetmomenten de afgelopen maanden waren de sprints tegen viervoudig wereldkampioen Jeffrey Hoogland (27). “Ik ben ontzettend blij om mijn grootste concurrent als trainingsmaat te hebben. Dat was ik al, maar in coronatijd nog meer. Met hem kan ik gelijkwaardige duels uitvechten en weet ik ongeveer waar ik sta.”

Hoogland is geen klant in Beetgumermolen, maar heeft wel, net als Lavreysen, schoenen van carbon. Het bikkelharde kunststof zorgt ervoor dat alle kracht uit de bovenbenen zo direct mogelijk op de pedalen wordt overgebracht. In een sport waar het om duizendsten gaat, kan een detail het verschil zijn tussen winst of verlies. Een ander voordeel is dat carbon bijna niets weegt. Het wordt ook als basismateriaal gebruikt voor fietsen in het profpeloton.

Het klauwen van de tenen

Terpstra maakt de Antilopers dusdanig passend voor Lavreysen dat er nergens een millimeter ruimte wordt gelaten. Alleen hij kan ze dragen. Onder de tenen wordt op de zool een balkje gemonteerd. “Dat is om het grijpen van de voet tegen te gaan,” zegt Lavreysen, die voor elke wedstrijd zijn teennagels knipt om goed in de schoen te passen. “Wanneer ik vol aanzet in de sprint, hebben tenen de neiging om als klauwen de zool te pakken. Dat betekent indirect ook verlies van kracht en tijd en dat wil ik voorkomen.”

Met de nieuwe schoenen, die qua vorm lijken op de enkelsokjes die mensen dragen bij kortebroekenweer, is Lavreysen straks de grote favoriet op meerdere sprintonderdelen tijdens de Spelen. “Mijn trainingswaarden worden nog steeds beter. Ik ben explosiever dan een jaar geleden. Met dit werk van Terpstra erbij zie ik het wel goed komen in Tokio.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden