PlusAchtergrond

Het activisme van Oranje: nu wordt het écht serieus

Oranjespelers spraken zich al eerder uit. Ze protesteerden openlijk. En nu pakken ze ook door met een collectieve boycot. Het activisme past in een grotere ontwikkeling. Eén die steun krijgt, maar ook negatieve reacties oproept.

Beeld ANP

Boycots en statements, ze waren er al wel vaker in de Oranjehistorie. Doorgaans individueel van aard of met een op zichzelf staande reden. Robin van Persie stond in 2012 een EK lang geen pers te woord. Hij was in die periode op de achtergrond bezig met een gevoelige transfer van Arsenal naar Manchester United, wilde daarom aan de voorkant geen ‘gedoe’.

Of neem de persboycot van Oranje in 2003, na een 6-0 zege tegen Schotland. Met die monster­score werd het EK bereikt. De spelers besloten zich na afloop collectief af te zetten tegen berichtgeving dat sommigen na de heenwedstrijd van een paar dagen eerder (1-0 verlies) op stap waren geweest.

Maar de boycot die nu is uitgevaardigd, heeft een veel diepere laag. Een langere aanloop ook. Én kent een historisch breed gedragen front. Want het initiatief van Oranje-aanvoerder Virgil van Dijk om een krachtig statement te maken tegen het programma Veronica Inside, is ook direct massaal omarmd door de vrouwelijke internationals. En Jong Oranje doet mee.

Het Nederlands elftal maakte in november ook al een statement tegen racisme.Beeld KNVB

Als aanvoerder van de vrouwen nam Sari van Veenendaal het voortouw, net als Van Dijk bij de mannen. Ook zij schakelde met de spelersraad, met bepalende speelsters als Vivianne Miedema en Daniëlle van de Donk. Ze peilde of er draagvlak was voor een gezamenlijk statement. Het antwoord kwam snel: ja.

Meerdere internationals storen zich al langere tijd aan opmerkingen aan de praattafel van het programma over hun uiterlijk of geaardheid. Binnen het vrouwenteam klinkt dat het hoog tijd werd om niet ‘bij de zwijgende meerderheid’ te horen die de beledigingen weglacht. Vooral ook om een voorbeeld te zijn voor hun veelal jonge fans.

Door de recente successen van de Leeuwinnen zijn ook de speelsters volop zichtbaar, compleet met hun eigen achterban die gedeeltelijk afwijkt van de traditionele Nederlandse voetbalfans. Vooral gezinnen en jonge meiden.

Ook de Oranjevrouwen steunen de boycot.Beeld BSR Agency

De stem van de internationals sámen wordt dus luider en breder gehoord dan ooit. Daarin heeft de KNVB in feite ook bewust geïnvesteerd. In 2017 werd de koers in Zeist verlegd. Niet langer leven het mannenteam en de Leeuwinnen op hun eigen eiland binnen de bond. Coaches Ronald Koeman en Sarina Wiegman hebben hun werkkamers bijna naast elkaar nu. Als Koeman intern een interland nabespreekt, is Wiegman één van de coaches die aanschuift. “Bastion Oranje zoals het er altijd was, is gesloopt,” zei KNVB-directeur Eric Gudde eerder. Het is niet alleen praktisch, het is ook symbolisch.

Op de barricaden

Je vraagt je dan wel af: in zo’n sfeer hadden Van Dijk en pak ’m beet Georginio Wijnaldum ook wel eerder op de barricaden kunnen gaan staan. Van Veenendaal en Miedema zijn immers al vaker op tv belachelijk gemaakt om geaardheid en/of uiterlijk. Toen bleef het stil. Of het moet zijn dat dit soort dingen ook bij ‘de optelsom’ horen, zoals Koeman het dit weekeinde omschreef in zijn reactie op de boycot.

Hoe dan ook: vanaf nu wordt het écht serieus. Toen Wijnaldum vorig jaar Ahmad Mendes Moreira openlijk steun gaf tijdens een persconferentie van Oranje, was de bijval in Nederland haast honderd procent. Wie kon er tegen zijn statement zijn om de zwarte speler van Excelsior, slachtoffer van racisme in een wedstrijd, bij te staan? Bovendien is de persoon Wijnaldum een woordvoerder die bij niemand controverse opriep.

Georginio Wijnaldum steunde Ahmad Mendes Moreira tijdens een persconferentie van Oranje.Beeld BSR Agency

Maar met een collectieve boycot is nu de stap naar activisme gezet. En dat roept ook negatieve reacties op. Weerstand. Blijf je dan de strijd aangaan? Hoe consequent wil en kun je daarin zijn? Automatisch roepen mensen al dat ‘die spelers dan ook niet naar het WK in Qatar moeten gaan’. En interessant om te volgen: hoe eensgezind blijft een spelersgroep? Marten de Roon en Wout Weghorst waren recent bijvoorbeeld als clubspelers nog via een beeldverbinding bij Veronica ­Inside te gast.

Het zijn grote schoenen die de spelers en speelsters van Oranje aantrekken. In dezelfde persconferentie waarin hij Ahmad Mendes Moreira steunde, zei Wijnaldum ook: “Als ik zelf in de toekomst met Oranje een wedstrijd speel en er is racisme vanaf de tribunes, dan loop ik zo van het veld. Echt, de consequenties zijn me om het even.”

Van Dijk ziet het als een missie ‘om nu al de volgende generatie te bereiken’. “Want dat is de generatie die moet veranderen,” zei hij dit weekeinde in een interview met de Engelse krant The Daily Mail. Het draait volgens de captain van Oranje allemaal om opleiding, het opleiden van jonge kinderen. “Als je volwassen mensen probeert te veranderen die al racistisch zijn, denk ik niet dat je zal slagen. Je moet de volgende generatie ervan overtuigen dat er op de wereld geen plaats voor racisme is.”

Met medewerking van Mikos Gouka en Daniël Dwarswaard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden