Plus

Henk Spaan: De tussenweg was aan Piet Keizer niet besteed

Bij Piet Keizer was het alles of niets: hij kon zijn tegenstander passeren en radeloos achterlaten, maar kon de bal ook zomaar inleveren. Een enigma, ook buiten het veld, schrijft Henk Spaan.

Piet Keizer wilde de individuele techniek bij jonge spelers naar een hoger niveau brengen Beeld ANP

Zaterdagochtend kwam het nieuws dat Piet Keizer was overleden. Ruim drie weken geleden kreeg hij de diagnose van longkanker. Onmiddellijk besloot hij af te zien van behandeling. Piet was geen man van het compromis.

Een voorzichtige pass kwam er nooit van zijn voeten. Het was alles of niets. Of hij passeerde zijn back door hem radeloos achter te laten, of de tegenstander pakte hem de bal af. De tussenweg was aan Piet niet besteed.

In duelleren met een back had hij geen zin. Elke pass of voorzet gaf hij met het grootste risico, op zoek naar volmaaktheid. Als er iets is bij zijn dood dat ik me nauwelijks kan voorstellen: dat zo veel nu levende mensen hem nooit hebben zien voetballen.

Dat is de tijd die als een schicht voorbijgaat en die legendes groter maakt.

Keizer was een enigma. Typerend is een aan hem gewijde door Theun de Winter samengestelde dichtbundel die verscheen in 1973. Voetbal en literatuur gingen in die tijd verre van hand in hand, maar voor Piet Keizer maakte de literatuur een uitzondering.

Keizer zelf was niet onder de indruk: 'Mijn gedachten staan erbuiten en daadwerkelijk sta ik erbuiten. Er wordt door anderen een stukje van mij gepikt zonder dat ik er iets aan kan doen.'

Dit adagium ten opzichte van publiciteit zou hij altijd blijven handhaven, hoewel hij als adolescent een tijdje stage liep bij Kick Geudeker, erelid van Ajax en de legendarische hoofdredacteur van het blad Sport en Sportwereld.

Dit zei Remco Campert in die dichtbundel over hem: 'een glimp van licht zo nu en dan/als op het voetbalveld/jij met lome genialiteit/je van een verdediger bevrijdt'.

En Nico Scheepmaker: 'Piet Keizer is sinds lang een synoniem/voor genialiteit, en balverlies'.

5 maart 1969, Ajax-Benfica (3-0), in de kwartfinale van de Europacup Beeld ANP

Jan Wolkers: 'Zijn voortanden/stonden/ver genoeg uit elkaar/om er tussendoor/een niet al te grote/griekse landschildpad/enigszins op zijn zijkant/doorgang te verschaffen.'

Pleidooi voor tweebenigheid
Ik weet nog hoe ik met medestudenten, staande op het Spui voor café Hoppe of De Zwart, op een zonnige voorjaarsdag in 1969 Piet Keizer langs de Lutherse Kerk zag lopen in de richting van het Maagdenhuis. Hij droeg een opgevouwen Vrij Nederland onder zijn arm. Hij was vlakbij (Vrij Nederland) en toch ontzettend ver weg (het eerste van Ajax).

Er waren geen mobiele telefoons. Iemand als de geheimzinnige Keizer kon ongestoord over het Spui lopen. Geen student die hem durfde aan te spreken.

Een ander deel van zijn leven speelde zich af in de Prinsessenbar aan de Haarlemmerstraat of bij Bavaria in de Van Ostadestraat, waar hij heel verdienstelijk driebanden speelde met een gemiddelde van een half punt. (Het gemiddelde van de Belgische wereldkampioen Raymond Ceulemans was één).

Piet, met dat balgevoel van hem.

We hielden hem allemaal voor een linkspoot. Een jaar of drie geleden bezwoer hij me nog dat hij tweebenig was, dat hij die beroemde goal tegen Celtic voor de Europacup met rechts had ingeschoten.

Als er iets was wat hem bewoog om, samen met Cruijff, de jeugdopleiding van Ajax te verbeteren, was het de door beiden diep gevoelde noodzaak de individuele techniek van jonge voetballers naar een hoger niveau te tillen. Het was Keizer die ervoor zorgde dat Wim Jonk bij Ajax individueel trainer werd.

Zijn breuk met Cruijff had niets met de ideologie, met de inhoud van de plannen te maken, maar met 'de manier waarop'.

Bij hem was er geen sprake van hard feelings. Nog maar kortgeleden pleitte Keizer ervoor de Arena te vernoemen naar Johan Cruijff.
Wie hem wel eens sprak op De Toekomst, was verbaasd over de gedrevenheid waarmee hij pleitte voor tweebenigheid. Voor Hard gras
noteerde ik zo'n betoog.

"Het belang van tweebenigheid kan ik niet genoeg benadrukken. Dat is bijna obsessief bij mij. Een tweebenige speler overziet het hele veld. Als hij zich half omdraait ziet hij 270 graden. Wie met één been voetbalt ziet maar negentig. Tweebenigheid is ook de basis van het tikkie-takkievoetbal. Dan is tikkie-takkie het makkelijkste wat er is. Je doet twee passen naar links en twee passen naar rechts en je zorgt dat je lichaam tussen de tegenstander en de bal is."

"Je speelt de bal met de voet die het verste weg is. Dan hoef je hem alleen maar te laten botsen en hoe harder ze je aanspelen, des te gemakkelijker het gaat."

Of je Cruijff hoort.

Het grote Ajax van Rinus Michels
Nu is hij dood. Een half jaar na Tonnie Pronk, elf maanden na Johan Cruijff. Gerrit Mühren is er niet meer, noch Velibor Vasovic en Dick van Dijk. Langzaam en onafwendbaar dunt het grote Ajax van wijlen Rinus Michels uit. Dat is de tijd die alles inhaalt. En het raarste blijf ik vinden dat van de mensen die nu leven, er maar zo weinig Piet Keizer echt hebben zien voetballen.

De dichters pikten stukjes van Piet Keizer, maar de dood van tijdgenoten pikt ons stukje bij beetje ons eigen leven af. Nu zijn we Keizer kwijt. De dood van Cruijff was een donderslag, het stille sterven van Piet maakt onze vergankelijkheid definitief.

Zie ook: Herinneringen aan Piet Keizer: 'Als ik in de box zit, dan weet je hoe laat het is'

1972: Piet Keizer en Johan Cruijff met de Europa­cup I op het Leidseplein Beeld ANP

Bij de dood

Zoveel woorden over Piet
Die met weinig woorden toe kon
Waarom woorden vuilgemaakt
Vroeger was een woord dat uitgespuugd
Wat voor zin hadden die woorden?

Een koude zaterdag veld twee
Voor je neus een hoogstandje
In mijn ooghoek zag ik hem verschijnen
Hoe heette hij, die gast van ADO
Ik las het van mijn blaadje
'Goeie linker'.

Weinig woorden kookten er van binnen
Mondjesmaat kwamen ze eruit
Alleen op hele milde middagen
Als de zon zo zacht het gras kon aaien
Mocht je de woorden zeggen
Piet, weet je nog die avond
In het stadion dat jij

Henk Spaan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden