Plus Reportage

Geen haat meer op de plek die in 1988 ‘van Oranje’ was

Ruud Gullit (l) en Frank Rijkaard na het winnen van de halve finale van West-Duitsland tijdens het EK 1988 in Hamburg. Beeld ANP

Oranje treft Duitsland vrijdagavond op historisch terrein: het Volksparkstadion van Hamburg, gewijde grond sinds 21 juni 1988. Het decor, de context en de sfeer zijn onvergelijkbaar met 31 jaar geleden.

De exacte plek is niet eenvoudig te bepalen, maar het moet ergens links van de huidige spelerstunnel zijn geweest, ongeveer ter hoogte van stoel 25 in vak R4. Hier ergens gleed Marco van Basten de bal richting de lange hoek, achter doelman Eike Immel, op één van de meest legendarische avonden uit de Nederlandse voetbalgeschiedenis.

“Het Volksparkstadion is van Oranje,” brulde commentator Evert ten Napel die avond, meteen na de 2-1 zege op West-Duitsland in de halve finale van het EK 1988. Een zinnetje voor de eeuwigheid, direct verbonden met de plek waarop het allemaal gebeurde.

Toch is er weinig tastbaars dat nog herinnert aan 21 juni 1988. In de catacomben hangt nog een oude toernooiposter met de mascotte van destijds erop, het konijntje Berni, maar dat is het ook wel. Het oude Volksparkstadion werd tussen 1998 en 2000 compleet vervangen door het huidige, moderne stadion dat nu - na een serie van sponsornamen - weer dezelfde naam draagt als vroeger.

Het huidige Volksparkstadion ligt op precies dezelfde plek, maar het veld werd bij de verbouwing een kwartslag gedraaid. Het immense scorebord waarop destijds de eindstand prijkte, is er ook al lang niet meer. Slechts een paar groene heuvels aan de buitenkant van het stadion herinneren aan het oude bouwwerk, door de Duitsers destijds beschouwd als één van de lelijkste en meest sfeerloze stadions van het land, bijgenaamd Die Betonschüssel. Vrij vertaald: de betonnen bak.

“Het stadion is wel veranderd, ja,” zegt Ronald Koeman, om zich heen kijkend. “De sintelbaan is er ook niet meer. Het is erg lang geleden, maar natuurlijk word je door mensen wel herinnerd aan die wedstrijd. We moesten destijds de echte hoofdprijs nog winnen. Maar de wedstrijd tegen Duitsland werd opgeblazen van alle kanten. Ook van onze kant, ja, zeker. Als je dan uiteindelijk kunt winnen, is dat heel mooi.”

Rauw en vijandig

Het sentiment van destijds was intens rauw en vijandig, zowel voor, tijdens als na de wedstrijd. De spelers van Oranje waren vrijwel allemaal kinderen van de jaren zestig, maar de verwijzingen naar de Tweede Wereldoorlog vlogen je om de oren. Alles stond in het teken van wraak en revanche op de Duitsers.

Koeman veegde symbolisch zijn achterwerk af met het shirt van Olaf Thon. Keeper Hans van Breukelen blafte Lothar Matthäus in zijn oor: “Ich hoffe dass du fokking sterbst!”

Marco van Basten in actie tijdens de wedstrijd tegen West-Duitsland. Beeld anp

De 2-1 zege werd in Nederland gevierd als een verbeten variant op Bevrijdingsdag. Volwassen mannen huilden van vreugde. Duitsers werden nog onomwonden ‘Moffen’ genoemd - en nog maanden na de zege werden auto’s met Duitse nummerborden beschimpt en uitgelachen.

“We zijn allemaal wat verstandiger geworden,” zegt Koeman nu. “Het wordt allemaal wat minder opgeblazen. De KNVB is regelmatig met de Duitse bond in contact over de toekomst van het voetbal. De rivaliteit is gezonder dan toen. Maar zodra de scheidsrechter fluit, moet je er alles aan doen om te winnen. Dat blijft natuurlijk zo.”

Vol respect

Van de haat van vroeger is nagenoeg niets meer te merken in Hamburg. Technisch directeur Nico-Jan Hoogma van de KNVB, oud-speler van Hamburger SV, spreekt daags voor de wedstrijd een groep Duitse journalisten toe. Beleefd applaus klinkt. Aanvoerder Virgil van Dijk spreekt vol respect over de tegenstander, zoals iedere Oranje-international dat de laatste jaren steeds deed.

De Duitse voetbalbond brengt in Hamburg zelfs een kleine ode aan de Nederlandse voetbalcultuur; in de perskamer van het Volksparkstadion zijn op een muur legendarische oneliners geschilderd van Nederlandse voetbalhelden, van Rinus Michels tot Willem van Hanegem en van Ronald Koeman tot Johan Cruijff. Ofwel: “Fussball spielen ist sehr einfach. Aber einfachen Fussball zu spielen, ist das schwerste.”

Hamburg doet daarmee ook eer aan zijn status van de klassieke, typische voetbalstad. HSV mag dan gedegradeerd zijn naar de Tweede Bundesliga, het geldt nog altijd als één van de grootste clubs van Duitsland.

“Voetbal leeft hier enorm, dat is niet normaal,” vertelt Rafael van der Vaart, oud-speler van de Hamburgse club. “Het lijkt wel wat op Feyenoord en Rotterdam, ook Hamburg is natuurlijk een echte havenstad. De mensen vinden eigenlijk niets belangrijker dan voetbal. En dan heb je hier ook St. Pauli nog. Ook een heel populaire club.”

Mislukt EK

Het is niet de eerste keer dat het Nederlands elftal terug is op deze historische plek. In november 2011 oefende Oranje hier al onder Bert van Marwijk, in wat later de voorbode zou blijken voor een volkomen mislukt EK 2012. Het Nederlands elftal, vicewereldkampioen, werd compleet zoek gespeeld door een jonge Duitse ploeg: 3-0.

De wedstrijd van vrijdagavond is belangrijker: een nederlaag tegen Duitsland kan Oranje zomaar in gevaar brengen richting het EK. In dat opzicht is deze ontmoeting sportief zwaarbeladen, maar wedstrijden tegen het buurland zijn voor de huidige Oranje-internationals min of meer routine geworden. In korte tijd wordt dit al de vierde onderlinge interland.

“We kennen elkaar inmiddels heel goed,” zegt Virgil van Dijk, die vorig jaar in Gelsenkirchen nog 2-2 maakte in de groepsfase van de Nations League. “Het zal ongetwijfeld weer een mooie, moeilijke wedstrijd worden. We gaan er weer alles aan doen om te winnen, want natuurlijk weten we wat er op het spel staat.”

Ruud Gullit in actie tijdens het EK in 1988 tegen West-Duitsland in Hamburg.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden