PlusAchtergrond

Gaat na de turnwereld nu de beerput in het vrouwenvoetbal open?

In korte tijd zijn in drie landen gevallen van seksuele intimidatie en misbruik in de top van het vrouwenvoetbal naar buiten gekomen. Gaat ook in deze sport het deksel van een beerput?

John Graat
Bondscoach Kenneth Zseremeta, die door een groep van 24 speelsters wordt beschuldigd van fysiek en mentaal misbruik, had in Venezuela ook jeugdteams onder zich, zoals de nationale ploeg onder 17. Beeld Getty Images
Bondscoach Kenneth Zseremeta, die door een groep van 24 speelsters wordt beschuldigd van fysiek en mentaal misbruik, had in Venezuela ook jeugdteams onder zich, zoals de nationale ploeg onder 17.Beeld Getty Images

In de Verenigde Staten, Australië en Venezuela hebben topvoetbalsters de afgelopen dagen coaches beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag, machtsmisbruik en ­intimidatie. De getuigenissen van de vrouwen hebben geleid tot onder­zoeken van nationale bonden en wereldvoetbalbond Fifa. In Amerika is de beschuldigde coach meteen ontslagen.

De opeenvolging van de zaken doet denken aan het sneeuwbaleffect dat zich vorig jaar voordeed in de turnwereld. Na de documentaire Athlete A, over de omvangrijke misbruikaffaire rond de arts Larry Nassar, durfden in veel andere landen (oud-)turnsters ook met getuigenissen naar buiten te komen, ook in Nederland.

Toename meldingen in breedtesport

In het Nederlandse vrouwenvoetbal zijn nog geen misbruikverhalen in de top bekend. In het voetbal als breedtesport was de laatste jaren wel sprake van een toename van het aantal meldingen en dossiers bij het Centrum voor Veilige Sport en de KNVB. Volgens de meest recente cijfers, die over 2020, werden er 123 dossiers aangemaakt (in het turnen 233). In 2019 waren dat in het voetbal 103 dossiers. In het overgrote deel zijn vrouwen of meisjes het slachtoffer.

Bij het Instituut Sportrechtspraak (ISR) werd vorig jaar zestien keer een zaak over seksuele intimidatie in het voetbal behandeld. Dit jaar gaat het na negen maanden om zestien onderzoeken. “We zagen vorig jaar dat de publiciteit rond het turnen tot een hausse aan meldingen uit die sport leidde. Als dit in het voetbal ook gaat gebeuren, zijn we voorbereid,” zegt Henk van Aller van het ISR. Zijn organisatie kreeg extra geld van het ministerie van VWS om zaken te onderzoeken en meer aanklagers aan te stellen.

Het begon vorige week in Amerika met een interview van Sinead Farrelly (31) en Meleana Shim (30) in het tijdschrift The Athletic. De voetbalsters vertelden daarin over de seksuele ­intimidaties door de Engelse coach Paul Riley tijdens een periode van meer dan tien jaar. Riley ontkende ­alle beschuldigingen en liet weten nooit seks met de speelsters te hebben gehad. Niettemin werd hij door zijn club North Carolina Courage op staande voet ontslagen.

Onder het tapijt

Naar aanleiding van de onthullingen in Amerika gingen af­gelopen weekend de wedstrijden in de hoogste vrouwencompetitie, de NWSL, niet door. De voorzitter van de NWSL stapte op nadat was uitgelekt dat ze signalen over grensoverschrijdend gedrag zou hebben genegeerd.

Gisteren werd er voor het eerst weer gespeeld en in het duel tussen Washington Spirit en Gotham FC legden de speelsters het spel in de zesde minuut stil en gingen gearmd in de middencirkel staan. De zesde minuut was symbolisch gekozen omdat Farrely en Shim al zes jaar geleden aan de bel trokken, maar er niets werd gedaan.

Kort na de onthullingen in de VS traden oud-speelsters van de nationale ploeg van Australië naar buiten. Een van hen is Lisa De Vanna (36), 150-voudig international. “Ben ik seksueel geïntimideerd? Ja. Ben ik gepest? Ja. Ben ik uitgesloten? Ja. Heb ik dingen gezien waarbij ik me niet op mijn gemak voelde? Ja,” zei ze in de krant Sydney’s Daily ­Telegraph. Ook oudere teamgenoten zouden haar hebben lastiggevallen, bijvoorbeeld bij het douchen. Zo vertelde Rhali Dobson dat ze zich als tiener geïntimideerd had gevoeld. “Het gebeurde en werd onder het tapijt geveegd.”

In Venezuela trad dinsdag een groep van 24 topvoetbalsters naar buiten over het gedrag van oud-bondscoach Kenneth Zseremeta, die ook jeugdteams onder zijn hoede had. De speelsters beschuldigen hem van fysiek en mentaal misbruik. Ze deelden een ­gezamenlijke verklaring via sociale media, onder hen is Deyna Castellanos van de Spaanse topclub Atlético Madrid. ‘Afgelopen jaar heeft een van onze teamgenoten ons verteld dat ze sinds haar veertiende seksueel is misbruikt door de coach,’ staat in de verklaring. ‘We hebben besloten de stilte te doorbreken, om te voorkomen dat deze coach meer slachtoffers maakt met fysiek, psychologisch en seksueel misbruik en intimidatie.’

Zseremeta heeft nog niet gereageerd. Hij werkte na zijn vertrek uit Venezuela als bondscoach van de vrouwen van de Dominicaanse Republiek en Panama. De Venezolaanse voetbalsters roepen de Fifa en de nationale bonden op om Zseremeta te weren uit het vrouwenvoetbal.

Leonne Stentler. Beeld  Ron Baltus/Pro Shots
Leonne Stentler.Beeld Ron Baltus/Pro Shots

‘Laat dit een wake-upcall zijn voor Nederlandse clubs’

Oud-international Leonne Stentler, nu voetbalanalist bij de NOS en ESPN, vindt dat de verhalen uit Amerika, Australië en Venezuela een wake-upcall moeten zijn voor clubs in ­Nederland. “Ik roep ze op om er nog eens goed over na te denken of de faciliteiten hier op orde zijn, zodat het voor speelsters veilig genoeg is om iets te melden en ze het gevoel hebben dat ze ook worden geloofd,” zegt Stentler. “Ik durf niet te zeggen dat dit nu overal goed geregeld is. Het zou goed zijn als personen bij clubs die het vertrouwen hebben van de speelsters met hen in gesprek gaan. Misschien kan het voetbal leren van waar het turnen na de uitbraak van de schandalen nu mee bezig is.”

In 2017 stelde een commissie onder leiding van oud-minister Klaas de Vries vast dat één op de acht sporters in Nederland te maken had met seksuele intimidatie. Bij het daarna opgerichte Centrum Veilige Sport Nederland is er sindsdien een meldpunt. Voetbalbond KNVB heeft ook een eigen meldpunt en een vertrouwenspersoon.

Stentler heeft zelf geen grensoverschrijdend gedrag mee­gemaakt. “Ik heb het geluk gehad dat Sarina Wiegman bijna mijn hele carrière mijn coach is geweest. Zij bouwde een heel ­gezonde cultuur rond een team. Maar ik kan me echt wel voorstellen dat dit niet overal zo was. In de top zijn sporters heel afhankelijk, van de club, van de coach. Daardoor kunnen zaken lang onbesproken blijven. Ze zijn kwetsbaar. De zaken die nu loskomen, moeten in Nederland alles weer op scherp zetten, niet alleen het voetbal, in alle sporten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden