PlusDa's Logisch

De voors en tegens van Ten Hags experiment met 4-4-2 tegen PEC

In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke week ‘het spel achter het spel’. Met deze keer aandacht voor het nieuwe speelsysteem dat Ajax hanteerde tegen PEC Zwolle.

Sam Planting
De 4-4-2-ruit van Ajax tegen PEC. Beeld Sam Planting via ShareMyTactics
De 4-4-2-ruit van Ajax tegen PEC.Beeld Sam Planting via ShareMyTactics

Ajax dat niet in de vertrouwde 4-3-3-formatie aantreedt. Het was even wennen tegen PEC (3-0).

Tegen Zwolle grijpt Erik ten Hag terug op de 4-4-2-ruit-formatie die hij in zijn tijd bij FC Utrecht ook succesvol hanteerde. Met de systeemwissel probeert de Ajaxtrainer drie vliegen in één klap te slaan: (1) meer defensieve zekerheid inbouwen tegen counters, (2) meer dynamiek aan zijn middenveld toevoegen en (3) het personeelstekort op de rechterflank oplossen.

Tegen: ontbrekende automatismen

Hoewel het scoreverloop door twee wonderdoelpunten van Dusan Tadic en Davy Klaassen en een kansenmissend PEC voor het eerst in bijna twee maanden tijd zeer gunstig voor de Amsterdammers verloopt, laten de onderliggende cijfers zien dat de overwinning wel wat voeten in de aarde had. Zo creëerde Ajax voor rust weinig uitgespeelde kansen, en was de kwaliteit van PEC’s kansentotaal bijna twee keer zo hoog als de ploeg van Ten Hag doorgaans toestaat.

Kansenproductie Ajax tegen PEC, vergeleken met eerdere 30 speelrondes. Beeld Opta Sports
Kansenproductie Ajax tegen PEC, vergeleken met eerdere 30 speelrondes.Beeld Opta Sports

Vóór de bevrijdende 1-0 van Tadic heeft Ajax vooral moeite om breedte in het aanvalsspel te krijgen. Logisch, aangezien de 4-4-2-ruit een formatie zonder vleugelspitsen is, en Ten Hag zijn backs Youri Regeer en Nico Tagliafico in de nieuwe formatie weinig risico laat nemen met overlappende loopacties.

Dus zien we in de eerst helft vaak dit voor Ajax ietwat vreemde beeld terug. Waar de Amsterdammers het normaal moeten hebben van de automatismen op de flanken – denk: het binnen-buiten-spelletje tussen Mazraoui en Antony, of de gouden passing-driehoek tussen Blind, Gravenberch en Tadic – staat de ploeg nu opvallend vaak heel nauw gepositioneerd.

null Beeld Screenshot ESPN
Beeld Screenshot ESPN

De nauwe veldbezetting heeft vooral voor Sébastien Haller een ongelukkig gevolg. De boomlange spits moet veel vaker dan hem lief is uitwijken naar de buitenste zone.

null Beeld Screenshot ESPN
Beeld Screenshot ESPN

Dat is nou niet per se de plek waar de wat logge, 1.95 lange Haller het best uit de voeten komt.

Ook het drukzetten verloopt niet geheel vlekkeloos, in de nieuwe formatie. In de voorgaande 30 speelrondes veroverde Ajax maar één keer minder ballen in het aanvallendste deel van het veld. Tegen PEC komen de Amterdammers slechts tot een balverovering in de laatste 30 meter van het veld.

null Beeld Screenshot ESPN
Beeld Screenshot ESPN

Om wat breedte in het defensieve bouwwerk te krijgen, schuift ‘nummer 10’ Klaassen tijdens het drukzetten op naar de spits, wat betekent dat Haller moet meeverdedigen als rechtsbuiten. Wederom: niet de ideale plek voor de lange aanvaller.

Voor: verticale dynamiek door lopers

Maar al snel zijn ook de voordelen van de systeemwissel merkbaar.

null Beeld Screenshot ESPN
Beeld Screenshot ESPN

Vooral Davy Klaassen heeft het als ‘10' in de middenveldsruit uitstekend naar zijn zin. Keer op keer duikt de international in het kielzog van het spitsenduo op in het zestienmetergebied.

Waar Klaassen in een 4-3-3 nogal eens te veel belast wordt met taken die hem minder goed liggen (creatieve passes geven, één-op-één-situaties uitspelen), mag hij als aanvallend ingestelde loper in dit systeem naar hartelust doen wat hij als geen ander kan: op het juiste moment als extra aanspeelpunt opduiken.

null Beeld Screenshot ESPN
Beeld Screenshot ESPN

Kenneth Taylor is eveneens zichtbaar in zijn element in een systeem waar lopende middenvelders worden beloond met extra ruimte. Geregeld duikt hij aan beide kanten van het middenveld op, om aan de flanken voor diepgang te zorgen. De loopgrage Taylor lijkt gemaakt voor de arbeidsintensieve rol aan de buitenkant van een middenveldsruit, waar je afwisselend fungeert als midmid en flankspeler.

Voor: vrijheid voor controleur Gravenberch

Voor het tweede duel op rij verkiest Ten Hag techniek boven defensieve duelkracht, op zijn meest controlerende middenveldspositie, door ‘op 6’ Ryan Gravenberch te posteren in plaats van Edson Álvarez.

null Beeld Screenshot ESPN
Beeld Screenshot ESPN

Waar tegen NEC de meer teruggetrokken rol Gravenberch belette om te doen waar hij zo goed in is, lijkt de middenveldsruit hem beter te liggen als ‘6’. Doordat er een extra middenvelder is om tijdelijk zijn plek vóór de defensie over te nemen, heeft Gravenberch tegen PEC ook de vrijheid om mee naar voren te komen. Van alle spelers op het veld, komt de jonge middenvelder tot de meeste schoten (4).

Statistieken Kudus. Beeld Opta Sports
Statistieken Kudus.Beeld Opta Sports

Waar de drie andere middenvelders het naar hun zin hebben in de ruit, werkt Mohammed Kudus wederom een teleurstellende wedstrijd af. De jonge Ghanees lijkt vooral bezig met het vermijden van balverlies, en is geen enkele keer beslissend in zijn passing.

Als Ten Hag het experiment met de 4-4-2 doorzet tegen AZ, lijkt Steven Berghuis dus aan de linkerkant van de middenveldsruit te gaan starten.

Luister onze Ajaxpodcast Branie:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden