PlusDa's Logisch

De voor- en nadelen van Daley Blind als middenvelder

Zonder romantiek, nostalgie, blinde loyaliteit en nog blinder optimisme heeft voetbal geen zin. Maar voetbal bevat ook logica. In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke maandag ‘het spel achter het spel’. Met vandaag aandacht voor het dilemma in de opstelling dat ontstaan is door het geblesseerd uitvallen van Mohammed Kudus. Moet Ajax nu met Daley Blind op het middenveld spelen?

Beeld BSR Agency

Geloof het of niet, maar ook na de historische 0-13 zege in Venlo lijkt trainer Erik ten Hag nog altijd te zoeken naar zijn ideale opstelling en tactiek. Het uitvallen van Kudus met een meniscusblessure zorgt ervoor dat het gloednieuwe driemansmiddenveld met hem, Ryan Gravenberch en Davy Klaassen voorlopig geen optie is. Het puzzelen op het middenveld duurt dus voort.

Tegen Liverpool koos Ten Hag voor een middenveld met de zogeheten ‘punt naar achteren’, met Daley Blind in een speciale rol tussen zijn defensie en middenlinie. Ajax maakte het een van ’s werelds voetbalgrootmachten bijzonder lastig. Slechts slordig afronden stond een verrassend punt (of drie) tegen de regerend Premier League-kampioen in de weg. Deze tactische variant, waarbij Lisandro Martínez de laatste linie defensief komt versterken en Blind dat op het middenveld doet, lijkt dan ook voor duels met betere tegenstanders een blijvertje.

Tijdens de slooppartij tegen VVV speelde Ajax weer met de ‘punt naar voren’. Met Jurgen Ekkelenkamp op de ‘10-positie’ van de weggevallen Kudus kwamen de Amsterdammers tot een recorduitslag in Venlo.

Zonder Kudus en met vijf Champions League-duels voor de boeg in de komende zes weken - waaronder een zeer belangrijk uitduel bij Atalanta Bergamo op dinsdagavond (21.00 uur) - is dan ook de grote tactische vraag: punt naar voren of punt naar achteren op het middenveld? Da’s Logisch licht de grootste plus- en minpunten uit van de ‘Blind-variant’ op het middenveld.

Pluspunt 1: speciale rol voor Blind

Tegen Liverpool zijn er twee hoofdredenen aan te wijzen waarom Ten Hag koos voor een defensief verzwaard middenveld met Blind.

Allereerst is het een antwoord op de speciale rol van ‘valse’ Liverpool-spits Roberto Firmino. De Braziliaan is – nog meer dan het geval is met Dusan Tadic in Amsterdam – geen traditionele spits. Sterker, Firmino is bij de Engelse topploeg vaak alleen op papier in de punt van de aanval terug te vinden. Doorgaans laat Firmino zich veelvuldig uitzakken naar het middenveld, om daar de vrije ruimte op te zoeken als extra mannetje. Ook trekt hij met dit loopwerk ruimtes open voor zijn pijlsnelle vleugelspitsen Mohamed Salah en Sadio Mané, de werkelijke goalgetters van deze ploeg. Met Blind in een pendelrol tussen de verdediging en het middenveld heeft Ajax hier een antwoord op. Firmino trekt met zijn zwerven nu geen verdedigers uit het centrum weg, maar heeft een persoonlijke bewaker.

-Beeld Ziggo Voetbal

De aanwezigheid van Blind als extra defensief slot op de deur in het midden van het veld brengt nog een tweede voordeel met zich mee. De Ajax-voorhoede kan druk naar voren blijven zetten, ondanks het feit dat de Liverpool-backs aanvallend ijzersterk zijn.

Neem onderstaand voorbeeld. Al vroeg tijdens de Engelse spelopbouw dekt Nico Tagliafico ‘door’ op Liverpool-rechtsback Trent Alexander-Arnold. De linksachter van Ajax heeft de vrijheid om op de helft van Liverpool te verdedigen, omdat er met Blind als controleur nu een extra man in de achterste linie aanwezig is op dit soort momenten. Het doordekken van Tagliafico zorgt ervoor dat de buitenspelers van Ajax nog altijd jacht mogen maken op de keeper en centrumverdedigers van de tegenstander, en niet continu achter de aanvalslustige Liverpool-backs aan hoeven te hobbelen.

-Beeld Ziggo Voetbal

Liverpool heeft dus een creatieveling (Firmino) die graag tussen de midden- en aanvalslinie vrijkomt en twee aanvallend ingestelde backs (Alexander-Arnold en Robertson). In dat opzicht komen alle sterke tegenstanders voor Ajax behoorlijk overeen.

Atalanta’s sterke aanvalsspel leunt op het zwerven van schaduwspitsen Alejandro Gómez en Josip Ilicic en de loopacties van onvermoeibare wing-backs Hans Hateboer en Robin Gosens. Ook binnenlandse concurrenten PSV (Götze, Ihattaren), Feyenoord (Berghuis) en AZ (Stengs) hebben een tussen de linies zwervende sterspeler en aanvallend ingestelde backs. Daarom is het vanuit verdedigend opzicht niet gek als we de ‘Blind-variant’ op het Ajax-middenveld in topwedstrijden geregeld terug zullen zien.

Tegen Liverpool was Blind de Ajacied met de meeste balcontacten (80) en verzonden passes (67). Dat de beste passer in de ploeg het meest aan de bal komt, is natuurlijk een positief gegeven. Ook het feit dat Blind al vertrouwd is met deze speciale rol is mooi meegenomen. In het laatste kampioensjaar onder leiding van Frank de Boer (2013/14) was Blind ook al een belangrijke schakel op het middenveld.

Pluspunt 2: comeback van Martínez

Als Ajax nogmaals aantreedt in een opstelling in de ‘Blind-variant’, komt het er dus op neer dat Lisandro Martínez erin komt in plaats van een extra aanvaller.

De opstelling van AjaxBeeld -

Nu Tagliafico deze zomer bij Ajax is gebleven, Blind weer fit is en Ten Hag op de linker controleurspositie op het middenveld kiest voor een aanvallender invulling met Gravenberch, blijven er weinig routes richting een basisplaats over voor Martínez. Dit terwijl de bedrijvige Argentijn vorig seizoen wekelijks tot de betere spelers aan Ajax-zijde behoorde.

Tegen Liverpool was Martínez centraal achterin een van de uitblinkers aan Amsterdamse zijde. In de tweede helft tegen de Engelsen brak Martínez drie keer een counter op met rap loopwerk en een gedecideerde tackle. De Argentijn bezit dat wat juist de zwakke plek van zijn ploeggenoot Blind is: pure sprintsnelheid.

Minpunt 1: wegvallen automatismen in aanval

Tegen Liverpool kwam Ajax tot twaalf doelpogingen. Slechts vier van die schoten kwamen niet voort uit snelle omschakelingen of dode spelmomenten: twee afstandsschoten van Schuurs, en een kopbal van Lassina Traoré en een poging van rand zestien van Jurgen Ekkelenkamp tijdens het slotoffensief. Kortom, het échte doelgevaar tegen de Engelsen creëerde Ajax via snelle uitbraken na balwinst op de helft van Liverpool.

Doorgaans zijn de Amsterdammers juist zeer bedreven in het geduldig doorvoetballen tot zich een kans aandient – vraag dat maar aan VVV.

-Beeld FoxSports

Bovenstaand beeld is de situatie voorafgaand aan de eerste van Ajax’ dertien treffers in Venlo. Ekkelenkamp (omlijnd), de ‘10’ op het Ajax-middenveld, meldt zich naast spits Traoré in het vijandelijk strafschopgebied als extra aanspeelpunt voorin. Maar het had eigenlijk het beeld voorafgaand aan welke andere treffer kunnen zijn. Het zogeheten ‘bijsluiten’ van de schaduwspits is een echt automatisme in het aanvalsspel van Ajax. Bij elk van de twaalf treffers uit open spel van Ajax in Venlo was Ekkelenkamp te vinden als vooruitgeschoven middenvelder in het vijandelijk strafschopgebied.

Het naar het strafschopgebied doorschuiven van de voorste middenvelder is met de ‘Blind-variant’ op het middenveld lastiger om als automatisme te hanteren. Daarvoor zijn de afstanden die Klaassen en Gravenberch moeten overbruggen soms botweg te groot.

Minpunt 2: één plek minder voor jeugd

Vorig seizoen was het Sergiño Dest. Het jaar daarvoor Noussair Mazraoui. Niet alleen wonderkinderen als Gravenberch, Frenkie de Jong of Matthijs de Ligt kunnen doorbreken in Ajax I. Maar een doorbraak vereist wel speeltijd. Als we kijken naar de huidige hoofdmacht, lijken er twee spelers een serieuze kans te maken op een definitieve doorbraak: Traoré en Ekkelenkamp.

In een speelformatie ‘met de punt naar voren’ op het middenveld is er simpelweg meer speeltijd mogelijk voor dit jonge duo. Ten Hag gebruikt Dusan Tadic dit seizoen in deze formatie steevast als linksbuiten, waardoor de race om speelminuten in de aanvalspunt open ligt. De plek op ‘10’, waar Kudus nu voorlopig ontbreekt, is de favoriete positie voor de loopgrage Ekkelenkamp.

Dinsdagavond in Bergamo lijkt de ultieme testcase voor de ‘Blind-variant’ op het middenveld. Tegen de zeer offensief ingestelde Italiaanse formatie lijken defensieve voorzorgsmaatregelen op hun plaats. Dan moet blijken of Ajax met dit veranderde middenveld ook tot doelpunten kan komen.

24-10-2020: Voetbal: VVV Venlo v Ajax: Venlo(L-R): Daley Blind of AjaxBeeld BSR Agency
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden