Plus Achtergrond

De kopbal afschaffen? Nee, hoe groot de gevaren ook zijn

Kopduel tussen de Zweedse Magdalena Eriksson (l) en Oranje’s Lineth Beerensteyn. Beeld ANP

Studies van de Glasgow University wijzen uit dat koppen op het voetbalveld de kans op dementie en alzheimer flink vergroot. Moet de sport verder zonder kopbal?

Specialist Luuk de Jong was anders misschien niet eens profvoetballer geworden. Jan Vennegoor of Hesselink al helemaal niet. En wat te denken van het succesvolle wereldkampioenschap van 2010? Zonder de kopdoelpunten van Robin van Persie en Wesley Sneijder had Nederland de finale niet gehaald. Wim Kieft (EK 1988) heeft zijn wereldfaam mede te danken aan zijn hoofd, waarmee de spits Nederland naar de volgende ronde – en uiteindelijk de Europese titel – dirigeerde.

De duels in de lucht na een lange bal of hoekschop zijn een vast onderdeel van het spel. Hoewel verschillende onderzoeken aantonen dat het neurologische gevaren meebrengt, is afschaffen niet aan de orde.

Grote gevolgen

“Het zou technisch en tactisch grote gevolgen hebben voor het spel,” zegt Vincent Gouttebarge, verantwoordelijk voor de gezondheid van voetballers namens de internationale spelersvakbond Fifpro. “Fysiek vraagt het spel dan om andere kwaliteiten, kleinere spelers krijgen meer voordeel.”

Een voetbalster die sinds een jaar ‘onthoofd’ op het spel staat, is Anki Witte (28). Na een zware hersenschudding als gevolg van een elleboogstoot werd koppen haar streng verboden. Ze denkt dat het spel er minder dynamisch van wordt. “Verdedigers gaan bij volledige afschaffing van de kopbal meer achteruitlopen bij een lange bal, waardoor het speelveld groter wordt”, zegt de speelster van DVVA. “Een corner wordt bijna zinloos. Zelf ging ik veel meer ballen op mijn borst aannemen.”

Kick and rush

Gouttebarge denkt dat voetballers altijd hun hoofd mogen blijven gebruiken. “Ik denk niet dat de kopbal überhaupt ooit wordt afgeschaft in het professionele voetbal. Voor het zo ver is, moeten er écht wetenschappelijke bewijzen zijn. Die heb ik niet gezien.”

Voormalig profvoetballer Gouttebarge (44) kijkt kritisch naar de onderzoeken over de gevolgen van koppen. “Nergens is nog onderzocht hoe vaak mensen koppen, of ze eerder hersenschuddingen hebben gehad of dat ze elleboogstoten hebben geïncasseerd.”

De universitair docent aan het Amsterdam UMC wijst bij de laatste resultaten op de leeftijd van de 7.676 onderzochte voormalige voetballers. Allen zijn overleden. Volgens Gouttebarge is het voetbal dusdanig veranderd dat het niet om een representatief onderzoek gaat. Het gaat ook nog om voetballers die voor 1976 actief waren in de Schotse competitie. “Destijds was de voetbalstijl kick and rush, waarbij spelers vooral veel fysieke duels uitvochten, hard renden en relatief vaak kopten. Tegenwoordig is door de invloed van trainers Josep Guardiola en Jürgen Klopp het spel meer gepolijst.”

Pas wanneer spelers hun hele carrière en ook daarna nog lange tijd worden gevolgd, kan volgens Gouttebarge pas sprake zijn van causale verbanden tussen kopballen en hersenletsel. Alleen dan zijn alle andere factoren uit te sluiten. In plaats van het afschaffen van de kopbal pleit de voormalige speler van onder andere Volendam en Auxerre voor andere regels rond hoofdletsel in wedstrijden. Nu is het zo vastgelegd dat het medische team drie minuten krijgt voor een blessurebehandeling.

Tien minuten testen

Veel te kort, vindt Gouttebarge. “Om echt een hersenschudding goed te kunnen diagnosticeren, heeft een medicus tien minuten nodig voor verschillende testen. De regels moeten daarom aangepast worden. Zorg net als in het rugby bijvoorbeeld voor tijdelijke vervanging als een speler wordt nagekeken. Als de schade meevalt, mag de voetballer weer terugkeren tussen de lijnen.”

Op basis van medische gronden mag eventueel ook een vierde wissel worden toegepast, zou Gouttebarge willen bepleiten. “De gezondheid van de speler staat voorop. De wedstrijd stilleggen voor een blessurebehandeling van tien minuten is geen optie. Dat zou slecht zijn voor het spel.”

De risico’s

Profvoetballers zouden 3,5 keer meer kans hebben op dementie, vijf keer meer kans op alzheimer en twee keer zoveel kans op parkinson. Dat zijn de conclusies uit het onderzoek van Glasgow University op basis van de bestudering van 7.676 oud-voetballers, voornamelijk uit Schotland.

Het goede nieuws uit de Schotse studie: de kans op hart- en vaatziekten is kleiner bij voormalige profvoetballers. Ook de kans op longkanker is kleiner dan bij de gemiddelde mens. De oud-voetballer leeft gemiddeld langer dan zijn medemens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden