Da's logisch

De impact van Erik ten Hag: eindelijk verlost van de ‘Hollandse ziekte’

Coach Erik ten Hag van Ajax. Beeld ANP

Zonder romantiek, nostalgie, blinde loyaliteit en nog blinder optimisme heeft voetbal geen zin. Maar voetbal bevat ook logica. In de nieuwe rubriek Da’s logisch analyseert Het Parool elke maandag ‘het spel achter het spel’. Vandaag: de impact van trainer Erik ten Hag op Ajax.

Vergeet niet: nog geen jaar geleden werd Ten Hag nog niet gezien als toptrainer. Pas na een magische run in de Champions League was de Tukker definitief verlost van de twijfels over zijn geschiktheid als Ajaxtrainer. Dit terwijl de kille, harde cijfers een heel ander verhaal vertellen. Ten Hag presteert vanaf dag één bijzonder constant met Ajax.

Kijk alleen al naar het puntengemiddelde van de Amsterdammers onder zijn leiding, vergeleken met de cijfers onder zijn twee voorgangers (Marcel Keizer laten we buiten beschouwing, aangezien hij maar 24 wedstrijden aan het roer stond).

Als we iets dieper in de cijfers duiken, zien we waar Ajax de meeste progressie heeft geboekt onder de huidige hoofdtrainer. In aanvallend opzicht is de ploeg aanzienlijk productiever geworden.

Deze toegenomen slagkracht is niet ten koste gegaan van de defensieve prestaties. Die zijn onder Ten Hag hetzelfde gebleven als in het solide jaar onder leiding van Peter Bosz.

Op de vraag hoe het Ajaxspel is veranderd in de twee jaar onder Ten Hag bestaan vele antwoorden. Toch vallen op tactisch vlak drie verbeteringen het meeste op:

1. Meer variatie in de spelopbouw

Succes went snel. Nu het Nederlandse club- en landenvoetbal weer in de lift zit, lijkt het een eeuwigheid geleden dat we als voormalig voetbalgrootmacht zo goed als failliet waren op het gebied van tactisch vernieuwende ideeën. 

In werkelijkheid zijn we pas een paar jaar verlost van de ‘Hollandse ziekte’: het balbezit-om-het-balbezit, het doelloos rondspelen van de bal in de eigen achterhoede. De spelopbouw van Oranje en de Nederlandse topclubs verliep in de gevreesde U-vorm: de bal schoof van centrumverdediger naar back, van back naar buitenspeler, en weer terug. Het balbezit bewoog zich in de vorm van de letter U rondom het enige gedeelte van het veld dat er echt toe doet als je gevaarlijk wil worden: het midden.

Dat Ajax onder Ten Hag wel door de as van het veld tot verzorgd positiespel komt, is te danken aan twee zaken. Allereerst is de structuur duidelijk: Ajax bouwt aanvankelijk op vanuit een 3-plus-1-structuur: met drie man achterin, en een speler die zich in het midden komt aanbieden. Dat de opbouw zo soepeltjes blijft verlopen, is te danken aan de variatie.

Spelsituatie 1 Beeld Screenshot Fox Sports

In bovenstaand afgebeelde situatie voegt controleur Ryan Gravenberch zich als derde opbouwer in de laatste lijn naast de twee centrumverdedigers, en is het midmid Donny van de Beek (omlijnd) die zich als verbindingspunt voor dit drietal meldt.

Maar deze rolverdeling kan per aanval wisselen. Soms blijft een van de backs achterin, soms schuift Daley Blind in als tijdelijke middenvelder. Ook de backs variëren er qua positionering op los. In bovenstaand voorbeeld houdt Nico Tagliafico de breedte in het Ajax-spel door op links aan de zijlijn te blijven, terwijl rechtsback Sergino Dest zich juist in de as heeft gemeld als extra aanspeeloptie.

2. Druk uitoefenen als specialiteit van het huis

Hier plukt Ten Hag de vruchten van het werk van Bosz. Het huidige Ajax is bijzonder goed geworden in het uitoefenen van felle druk op de spelopbouw van de tegenstander. De vele balveroveringen en de daaropvolgende snelle uitvallen die de druk van Ajax veroorzaakte, vormden enkele van de belangrijkste ingrediënten voor het Champions Leaguesucces van vorig jaar. Ook dit jaar staat collectief en gewaagd drukzetten aan de basis van veel Ajaxgoals. Neem onderstaande situatie uit de uitwedstrijd tegen Lille. Ajax zet met zeven (!) man druk op de helft van de Fransen, verovert de bal, en scoort vervolgens de vroege openingstreffer, dit alles zo’n tien seconden nadat Lille-doelman Mike Maignan de bal in het spel had geworpen.

Spelsituatie 2 Beeld .

3. De aanvalspuzzel opgelost met een ‘valse spits’

Hoe krijg je het beste uit de aanvallende kwaliteiten van zowel Dusan Tadic, Hakim Ziyech, David Neres als Donny van de Beek? Dat was de vraag voor Ten Hag aan de start van vorig seizoen. Het antwoord bleek: zonder pure spits spelen. Ten Hag schoof Tadic, van origine een buitenspeler of nummer 10, op naar de punt van de aanval.

De Serviër fungeert zo enerzijds als kansenjager en goalgetter, anderzijds als voorste spelmaker. De 0-3 van Van de Beek in het uitduel met Valencia was een klassiek voorbeeld van Tadic’ toegevoegde waarde als ‘valse spits’. Op het moment dat Tadic zich uit de spitspositie liet zakken om de bal te ontvangen, spurtte Van de Beek al in de opengevallen ruimte in de rug van de Servische aanvaller.

Spelsituatie 3 Beeld Screenshot Ziggo Sport

We sluiten Da’s logisch af met drie prijzen voor de volgende categorieën: het moment, het beeld en het cijfer dat het meeste past bij het wekelijkse onderwerp.

Het moment

5 maart 2019. Madrid. De pirouette van Tadic. Het binnenhouden van Noussair Mazraoui. De krulbal van Lasse Schöne. In het tijdperk van het grote geld zijn voetbalsprookjes bijna niet meer mogelijk. Bijna.

Het beeld

Het onderlinge positiespel van het Ajax van Ten Hag kan soms briljante vormen aannemen. De vroege 2-0 in de laatste editie van de klassieker illustreert dit perfect. Kijk waar de spelers zich bevinden, op het moment dat Neres een in het strafschopgebied opgedoken Tagliafico wegsteekt: bijna niemand bevindt zich op zijn ‘normale’ positie.

Spelsituatie 4 Beeld Screenshot Fox Sports

Het cijfer

24. Sinds de thuisnederlaag tegen Real Madrid (1-2) op 17 februari speelde Ajax vijftig officiële duels. Liefst 24 van die wedstrijden won Ajax met minimaal drie doelpunten verschil. Ouderwets dominant, heet dat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden