PlusWinterspelen

De beste: Wüst is het, blijft het en bevestigt het in Peking met goud op de 1500 meter

Ze noemt het zelf waanzinnig. Maandag kreeg de status van Ireen Wüst als beste olympiër aller tijden nog meer betekenis door het goud op de 1500 meter bij de Winterspelen in Peking. De schaatsster is de enige sporter ter wereld die op vijf verschillende Spelen op rij goud heeft gewonnen.

Lisette van der Geest
De vreugdesprong van Ireen Wüst op het podium. Beeld Getty Images
De vreugdesprong van Ireen Wüst op het podium.Beeld Getty Images

Er is een geit, ergens in Nederland, en Ireen Wüst noemt haar Sofie. Wie drie uur lang tussen het stro met een naamloze geit moet poseren, verzint namelijk een naam, vertelde Wüst eerder deze week. Voor haar hoeft er niet lang naar een naam te worden gezocht. In het Engels: goat, greatest of all times.

Ergens diep van binnen, zo rond haar navel, zit een klein bolletje. Een bolletje vertrouwen, dat gedurende de dag alleen maar groeit. Als haar gevraagd wordt of ze had verwacht dat ze het deze keer in Peking weer zou doen, het winnen van goud, krijgt als antwoord: “Verwacht is een groot woord. Maar,” zegt ze, voordat ze gebaart rond haar middel. “Ergens voel ik dat wel, dat ik dat eventueel kan.”

Twaalf olympische medailles in totaal. Zes keer goud. Vijf Winterspelen op rij gekroond worden tot kampioen. Haar cv klinkt ongeloofwaardig, maar is realiteit. Nooit presteerde iemand ter wereld zoals zij. Niemand won ooit goud bij vijf olympische edities op rij. De grootste aller tijden, al voordat ze zichzelf nóg groter maakte. Vandaar ook dat een zuivelonderneming met een nieuw geitenmelklijn haar - en Sofie - benaderde.

Bord op schoot

Ze was vijftien toen ze thuis met met het bord op schoot vanaf de bank in Goirle zat te kijken naar de Winterspelen van Salt Lake City. “Wat zou het gaaf zijn als ik daar ooit mag staan,” zei ze hardop tegen haar ouders. Wie weet over acht jaar, dachten ze alle drie destijds, dromend. Wisten zij veel. Op dat moment was Wüst gewestelijk rijdster, de nummer zes van een junioren-NK. Vier jaar later debuteerde Wüst in Turijn en won meteen goud.

De beste op haar negentiende; onbevangen met onmiskenbaar Brabantse tongval, een ‘puppy met het babyvet op de wangen’, zou ze later zelf zeggen. In Vancouver won ze goud toen niemand het verwachtte. Daarna volgden Sochi, haar succesvolste Spelen, en Pyeongchang, waar ze ook al zo’n bijzondere 1500 meter reed. Nu is ze de beste in haar afscheidsjaar, 35 inmiddels, in een olympisch record op de 1500 meter.

Ze wijst maandagavond, zo’n drie kwartier na haar race naar het doek aan het hek onder haar, naar de vijf ringen die het kleed versieren. Daar ligt de verklaring. “Zie dit. Het is iets magisch, hier droomde ik al van als kind.” Niemand kan zo goed pieken als zij.

De afgelopen maand zag haar coach Gerard van Velde haar veranderen. Elke week werd Wüst een beetje beter, scherper, steeds dieper kwam ze in haar tunnel. Fysiek en mentaal groeide ze naar de Spelen toe. Hij, olympisch kampioen van één keer goud, keek vol ontzag toe. Zij is er extreem goed in haar spanning te kanaliseren. Kan als geen ander zenuwen afwisselen met ontspanning.

De was is klaar

Eerder die ochtend verhaalde ploeggenoot Kjeld Nuis nog over de foto die hij doorgestuurd kreeg van ‘de meiden’, doelend op Femke Kok en Wüst, met wie hij deze Spelen een appartement deelt. Ze stuurden: ‘de was is klaar’, en daar stonden ze, in zijn boxershort, aangetrokken over hun broek. Met wat sokken ertussen gestopt. Wüst: “Je moet een beetje de lol erin houden, hè?”

Maar tegelijkertijd was ze, zoals altijd, ‘heel erg zenuwachtig’. Dan staat ze ‘helemaal aan’. Als ze de eetzaal inloopt, ruikt ze alle geuren extra scherp. Dan moet ze bijna kokhalzen. “Eten is dan echt a hell of a job.” Drie happen pasta, dat was alles wat ze binnen kreeg. “En dan neem ik nog een gelletje, zodat ik weet dat ik genoeg energie heb. Maar ik had zondagavond goed gegeten, want ik weet dat het op een wedstrijddag altijd lastig is.”

Die zenuwen zijn noodzakelijk en verschrikkelijk tegelijk. “Dit type zenuwen heb ik ook nodig om boven mezelf uit te stijgen. Dat mis ik wel eens bij een wereldbekerwedstrijd, NK of EK. Het is geen fijn gevoel, en tegelijkertijd weet ik dat ik het nodig heb, dus is het wel weer een fijn gevoel. Dan denk ik: o, het is weer voor het echie.

Ze is vooral blij als ze mag schaatsen. Na al die jaren topsport verveelt het nog steeds niet. Maar ook nu het nog steeds zo goed gaat, heroverweegt ze haar beslissing na dit seizoen te stoppen niet. Ze is 35, hoopt kinderen te krijgen, ze heeft niet eeuwig de tijd, het is goed zo. Stoppen op het hoogtepunt, hoeveel sporters is dat bovendien gegeven? Anderzijds: er zijn geen sporters die zo goed en zo lang tot hoogtepunten kunnen komen als zij.

Nieuwe standaard

Wüst zet nieuwe standaarden neer, niet alleen met haar uitslagen. Voor haar race keek ze rond, naar de schaatssters die in actie kwamen voor de dweil en zei tegen trainer Michel Mulder, die haar hielp bij haar warming-up: “Wel leuk om te zien, hè, dat als je iets doet en je wint, iedereen dat na gaat doen.”

Op het ijs schaatsten veel concurrenten met beide armen op hun rug. Voor haar is het inmiddels al een paar jaar een methode om in haar slag te blijven, om niet weg te draaien van haar afzet, zoals dat heet. Om het afzetten perfect te blijven timen. “Moet je eens kijken hoe ze die laatste driehonderd meter reed,” zal Van Velde later zeggen. Bij anderen gaat het daar meestal juist mis. “Zij hield die focus en bleef ritmisch heel netjes doorrijden.”

Het resulteerde in 1.53,28, een tijd waarvoor ze haar handen, met rood, wit, blauw, oranje en goud gelakte nagels hoog de lucht in stak. Voordat het ‘zenuwslopende wachten’ tijdens de laatste ritten begon. En daarna kwam de emotie. “Natuurlijk gaan de gedachten naar de laatste vier jaar. En dat zijn heel veel emoties.”

Wie haar ophemelt om haar talent, zou bijna haar afzien vergeten. De druk waar Wüst al sinds haar negentiende mee om moet gaan. Nooit zou zij meer onbevangen schaatsen, altijd die verwachting. Het is niet altijd makkelijk om Wüst te zijn. Anonimiteit is voor haar een utopie. En elk goud kent bovendien z’n eigen aanloop. De laatste olympische cyclus ging via de grootste pieken en dalen.

Voor haar is elke dag een dag van gemis, al drie jaar lang. Afgelopen vrijdag was op eenzelfde soort manier bijzonder: de verjaardag van Paulien van Deutekom, haar beste vriendin. Ze wil het niet bij elke overwinning over Paulien hebben, vertelt Wüst in de catacomben van de ijsbaan, bijna verontschuldigend. Maar het verhaal van haar overlijden is deel van haar leven, van elke overwinning sindsdien. “Op momenten als deze komt het gemis extra hard naar boven. Er zijn weinig mensen met wie je in je leven alles deelt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden