Erik ten Hag: 'Het is niet makkelijk hier, met al die krachten rondom de club. Het is elke dag knokken.'

Plus

Ajaxtrainer Erik ten Hag: 'Succes is best maakbaar'

Erik ten Hag: 'Het is niet makkelijk hier, met al die krachten rondom de club. Het is elke dag knokken.' Beeld Erik Smits

Ajax beleeft een opmerkelijk seizoen aan de hand van trainer Erik ten Hag. Zondag staan ze in de bekerfinale, woensdag spelen ze tegen Tottenham voor een plek in de finale van de Champions League. Ten Hag is ambitieus, bescheiden én eigenwijs. 'We spelen voetbal dat beklijft, daar ben ik trots op.'

In zijn kantoor op sportpark De Toekomst hangen drie grote foto's: Rinus Michels, Johan Cruijff en Louis van Gaal. De portretten hangen er met een reden. Deze drie trainers hebben volgens Erik ten Hag door de jaren heen de meeste invloed gehad op Ajax. Op het gezicht van de club, op de waarden waar Ajax voor staat. Achter het bureau van de huidige trainer hangt een actiefoto van Johan Cruijff, want Cruijff is in alles toch altijd de voetballer gebleven. Een vrijbuiter. Origineel. Ongrijpbaar.

De invloed die Michels eind jaren zestig uit­oefende op de club was evident: hij intro­duceerde een moderne, aanvallende speelwijze én hij creëerde een professioneel klimaat bij Ajax. "Mooi woord," zegt Ten Hag. "Klimaat."

Waarom vindt u dat een mooi woord?
"Het klimaat zegt veel over de sfeer waarin je met elkaar werkt: welke verwachtingen je hebt vanuit de filosofie van de club, de eisen die je stelt, de stemming die er heerst. Maar klimaat is ook veiligheid. Daar hamerde Louis van Gaal erg op. De beslotenheid van de kleedkamer, bijvoorbeeld, die is heilig. Daar wordt aan getornd vanuit de media, dat iedereen maar binnen moet kunnen kijken. Maar het is de enige plek waar wij, de spelers en de staf, veilig zijn."

Kunt u die veiligheid als trainer creëren?
"Hier is dat moeilijk, op De Toekomst. De hele vereniging huist hier op een kleine ruimte, in mijn ogen een onwense­lijke situatie. Ik zie mijn spelers niet binnen­komen en niet weggaan."

Wilt u dat?
"Ja. Ik wil weten wat ze hier doen. Ik ben leider van het proces, dat moet ik bewaken. Dan heet je al snel een controlfreak. Je moet ook de gave hebben om dingen los te laten, maar je moet het wel volgen. Want je loopt met z'n allen op een dun draadje. Als je eraf kiepert, kom je er moeilijk weer op."

Erik ten Hag is getrouwd, heeft twee dochters, Kelly en Indy, en een zoon, Nigel. Dochter Kelly heeft geturnd op hoog niveau, als clubgenootje van Lieke en Sanne Wevers. Ze werden getraind door Vincent Wevers, de vader van. Dat lijkt een onmogelijke dubbelrol: die van topcoach en ­vader. Waar de trainer soms moet pushen om een sportieve grens over te kunnen gaan, wil de vader beschermen. Ten Hag: "Als mijn dochter een oefening deed op de balk, dan dacht ik als vader alleen maar: als ze er maar niet afvalt. Ze had wel het talent om in het topsegment mee te doen, maar mentaal net niet. Ze kon de wedstrijdspanning niet aan."

Neemt u als coach van Ajax soms ook een ­vaderrol in? Weet u net als Louis van Gaal alle verjaardagen van de spelers en hun vrouwen?
"Dat niet, maar ik verdiep me wel in het karakter van de mensen met wie ik werk. De mens is mij meer waard dan de sporter. Ik houd van veel verschillende karakters, ook van de meer gecompliceerde. Ik denk dat ik die goed kan laten renderen. Volgens mij heeft Hakim Ziyech nooit beter gepresteerd dan nu, binnen dit team en met zijn eigen specifieke kwaliteiten. Dat doe ik niet alleen, daar hebben we een hele staf voor. Dat geldt overigens voor het hele ­verhaal dat ik houd: ik doe dit niet alleen."

Uw relatie met de spelersgroep was het eerste half jaar nog niet optimaal. Waar lag dat aan?
"Een aantal dingen lag bij mezelf, bij mijn ­manier van werken, mijn persoonlijkheid. Maar het had vooral te maken met dingen die zich buiten mijn invloedssfeer afspeelden. De grootste impact had het drama met Abdelhak Nouri. Toen ik een half jaar later bij de club kwam, was dat verdriet niet verdwenen. In mijn analyse van het seizoen heb ik dat ook helemaal bovenaan gezet."Hoe belangrijk is de relatie met de spelers?

"Er moet een vertrouwensband zijn, zoiets heeft tijd nodig. Je moet in situaties komen waarin blijkt of je elkaar kunt vertrouwen. Dat gebeurt als het spanningsveld het grootst is. Je wordt dan soms teleurgesteld en het kan moeilijk zijn daar overheen te stappen, maar dat doe je uit oogpunt van professionaliteit. Uiteindelijk is de leider onderdeel van het proces, die moet zich ook ondergeschikt kunnen maken."

Zat er voldoende vooruitgang in het voetbal?
"De toon toen ik hier binnenkwam, was: wij zijn Ajax en we weten hoe de wereld in elkaar steekt. Dan komt er iemand die zegt dat het toch iets anders zit. Ik heb moeten manoeuvreren en masseren om dat duidelijk te maken - en soms harde beslissingen genomen. Dat polariseerde, ook door de enorme invloed die zaakwaar­nemers hebben. Die hebben vaak maar één ding voor ogen: de speler, niet het team. En maar één belang: een transfer."

Kijken spelers nu anders naar u dan een jaar geleden?
"Dat zou ik niet weten. Ik stuitte op scepsis in het begin. In de kleedkamer kan iedereen alles zeggen, zolang het tussen die vier muren blijft. Dat is hier heel moeilijk. Dat heeft ons ook een tijd in de weg gestaan, maar dat is veranderd met de resultaten. Spelers zijn het zich nu meer bewust. Ik heb geprobeerd dat te managen, maar ik weet niet of dat structureel is gelukt. Het is niet makkelijk hier, met al die krachten rondom de club. Het is elke dag knokken."

Er zijn nu vijf Nederlandse trainers die met een Nederlandse club de halve finales van de Champions League hebben bereikt: Rinus ­Michels, Leo Beenhakker, Guus Hiddink, Louis van Gaal en Erik ten Hag. Gefeliciteerd, u bent officieel een topcoach.
"Ik ben best trots om in zo'n rijtje te staan, maar om een topcoach te zijn moet je prijzen winnen. En we hebben nog niks."

Met wie van deze vier trainers voelt u zich het meest verwant?
"Ze hebben alle vier een eigen stijl. Het boek Teambuilding van Rinus Michels spreekt mij aan. Het is een leidraad voor topcoaches. Hoe je vanuit een bepaalde filosofie strategisch en ­tactisch aan een team kunt bouwen en dat kunt vertalen naar prestaties op het veld."

Vertaalt u dat eens naar uw eigen team.
"Los van het voetbal dat we spelen, mooi en aanvallend, is het de overgave waarmee we dat doen. Je moet willen samenwerken, er moet dus een band zijn. Die moet je kweken en dat begint met het aanbrengen van hiërarchie. Ik ben geen Tita Tovenaar, maar succes is best maakbaar."

Het huidige succes straalt op iedereen af, dus ook op de trainer. Kloppen de clubs al bij u aan?
"Hoe dat werkt, is geen abracadabra. Maar als de redenen waarom je als trainer en club bij elkaar bent gekomen nog overeind staan en het verwachtingspatroon reëel is, dan is er aanleiding om de samenwerking te vervolgen. Ik heb wel een aantal eisen, of eisen... Noem het wensen, uitgangspunten. Als de club daar nee tegen zegt, dan maak ik misschien een andere keuze. Maar dat is niet mijn intentie."

De kans dat het volgend seizoen minder gaat, is groot; jullie hebben de lat heel hoog gelegd.
"Als er binnen de club vertrouwen is bij de mensen die het voor het zeggen hebben, is dat geen probleem. De krachten die daar omheen spelen, die kan ik aan. Dat heb ik wel laten zien."

U heet een stijfkop te zijn.
(Lacht) "Als je dat niet bent, ben je niet geschikt voor deze functie. Ik kan niet met alle winden meewaaien. Ik moet consistent zijn in mijn ­beleid, in mijn communicatie, anders ben ik reddeloos verloren. Dan blazen ze me omver."

Er wordt beweerd dat u concessies heeft ­gedaan aan uw werkwijze.
"Ik heb geen enkele concessie gedaan. Zoals ik bij Ajax werk, heb ik dat overal gedaan. Ik ben een uitspraak van Dik Wessels, die ik meemaakte bij FC Twente, nooit vergeten: 'Mensen die veel praten, horen weinig.' Luisteren is een van de belangrijkste eigenschappen van een manager. Ik ben een stijfkop, maar ik moet wel draagvlak creëren om het op mijn manier te ­laten ­slagen."

Een trainer kan de macht ook afstaan aan drie, vier bepalende spelers. Dat is ook een vorm van leiderschap.
"Als de spelers daarmee om kunnen gaan, kan dat. Het is echter niet zo dat individueel talent en klasse zomaar de doorslag geven. Je moet er een geheel van maken. Iedereen moet met ­dezelfde gedachte het veld op, dezelfde bijdrage leveren aan de taken en opdrachten. Daar ben ik verantwoordelijk voor."

U betrekt dat succes niet op uzelf. U heeft geen groot ego?
"Dat denk ik niet. Ik probeer mensen in hun kracht te zetten en als dat succes oplevert, probeer ik dat te delen. Na een overwinning geniet ik vooral van wat om me heen gebeurt. Spelers kunnen echt euforisch zijn. Zoals Klaas-Jan in Madrid uit zijn dak ging, legendarisch. En na de winst tegen Juventus, toen die hele groep losging. Geweldig om te zien."

Waren uw vrouw en kinderen ook in Turijn?
"Ja, het is mooi om dat met hen te beleven. Ze hebben ook de keerzijde meegemaakt. De trainer van Ajax staat vol in het spotlicht, er wordt van alles over mij geroepen. Voor mij is dat geen probleem, ik moet een dikke huid hebben. Voor mijn gezin is dat anders, zij zijn dan boos. ­Nederland heeft een afzeikcultuur."

Hoe lang blijft dit elftal nog samen?
"Er zullen spelers vertrekken, maar we gaan voor elke speler vechten. Marc Overmars houdt zich het meest bezig met de nieuwe ­selectie, maar ik ben daar nadrukkelijk bij betrokken. Zonder goed materiaal kan een coach weinig."

Waar bent u het meest trots op?
"Dat we een attractief elftal hebben. Dat we veel wedstrijden hebben gespeeld die beklijven. Dit Ajax zullen de mensen zich blijven herinneren."

Van speler tot trainer

Erik ten Hag (Haaksbergen, 2 februari 1970) kan in zijn eerste volledige seizoen als hoofdtrainer van Ajax nog drie prijzen winnen. Morgen staat hij met zijn club in de bekerfinale tegen Willem II. Woensdag wacht de return tegen Tottenham Hotspur in de halve finale van de Champions League. In de laatste twee competitiewedstrijden tegen FC Utrecht en De Graafschap kan Ajax ook het kampioenschap
nog binnenhalen.

Ten Hag, die als profvoetballer uitkwam voor FC Twente, De Graafschap, RKC en FC Utrecht, bouwde zijn trainersloopbaan zorgvuldig op. In 2002 begon hij als hoofd opleidingen van FC Twente. Daarna was hij assistent van hoofdtrainer Fred Rutten bij FC Twente en PSV. In zijn eerste klus als hoofdtrainer was Ten Hag in 2012 meteen succesvol: hij promoveerde met Go Ahead Eagles naar de ere­divisie.

Toen de ambitieuze Ten Hag de kans kreeg om bij Bayern München het beloftenelftal onder zijn hoede te nemen en twee jaar in de keuken te kijken bij Pep Guardiola, greep hij die met beide handen aan. In het seizoen 2015-2016 haalde hij met FC Utrecht de bekerfinale, die hij met 2-1 verloor van Feyenoord. Hij won wel de Rinus Michels Award, voor beste trainer van het seizoen. Een jaar later plaatste hij zich met FC Utrecht voor Europees voetbal. In januari 2018 kwam Ten Hag aan het roer bij Ajax, als opvolger van de ontslagen Marcel Keizer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden