PlusDa's Logisch

Aanvallende intenties, talloze blessures: Ajax treft Besiktas op een zeer gunstig moment

In de rubriek Da’s Logisch analyseert Het Parool elke maandag ‘het spel achter het spel’. Met deze keer aandacht voor Besiktas, dinsdagavond tegenstander van Ajax in de Champions League.

Donyell Malen troeft Kenan Karaman (m) en Valentin Rosier (r) af. Beeld EPA
Donyell Malen troeft Kenan Karaman (m) en Valentin Rosier (r) af.Beeld EPA

Na een florissante 5-1 op bezoek bij Sporting krijgt Ajax een uitgelezen kans om de groepsfase van de Champions League te starten met zes punten uit twee duels. Tegenstander Besiktas heeft de zaken namelijk niet geheel op orde.

Uitblinkers

Afgelopen weekend ging Besiktas in de eigen competitie onderuit tegen de nieuwe nummer 2 Altay (2-1). Eén blik op de samenstelling van de verdediging was genoeg om een excuus te vinden: door vele blessures startte Besiktas noodgedwongen met een achterhoede waarbij er een linkspoot rechtsback moest spelen en het centrale duo bestond uit een 18-jarige debutant (Serdar Saatci) en een 38-jarige aanvoerder (Atiba Hutchinson) die doorgaans als aanvallende middenvelder speelt.

Met Domagoj ‘knipoog-Kroaat’ Vida, de deze zomer aangetrokken Francisco Montero en de snoeiharde Welinton ontbreken de drie eerste keuzes voor het verdedigingscentrum bij Besiktas. Ook de veterane middenvelders Mehmet Topal (35) en Necip Uysal (30), die beiden soms bijbeunen als voorstoppers, zitten door een blessure aan de kant.

Maar Besiktastrainer Sergen Yalcin zou mogen willen dat de blessurepech alleen zijn achterhoede treft. Tegen Ajax ontbreken aanvoerder Hutchinson (ex-PSV) en nieuwe sterspeler Miralem Pjanic op het middenveld.

Ook Georges-Kevin Nkoudou, Rachid Ghezzal, Cyle Larin en Alex Teixeira, dure jongens die voor wat creativiteit en acties moeten zorgen, zijn er door kwetsuren allen nog niet bij.

De blessureteller bij Besiktas staat momenteel op, geloof het of niet... veertien absenties.

Michy Batshuayi baalt van een gemiste kans in de openingsfase tegen Dortmund.  Beeld AFP
Michy Batshuayi baalt van een gemiste kans in de openingsfase tegen Dortmund.Beeld AFP

Een van de beoogde nieuwe sterren van Besiktas die in de Arena wél opdraaft, is Michy Batshuayi. De Belgische spits werd ondanks sterke verhuurperiodes bij Borussia Dortmund (2018) en Crystal Palace (2019-2021) nooit meer overwogen bij Chelsea, dat in 2016 nog veertig miljoen euro aan Marseille betaalde voor zijn komst.

De ironie wil dat de komst naar Chelsea van Romelu Lukaku, de topspits die sinds jaar en dag ook bij de Belgische nationale ploeg tussen Batshuayi en een basisplaats staat, het beslissende zetje gaf aan de spits om naar Besiktas te vertrekken.

In Istanbul heeft Batshuayi meteen een belangrijke rol gekregen. Hij is verrassend beweeglijk en behendig voor een spits met zijn bonkige bouw, en is ook nog eens nagenoeg tweebenig. Veel van Besiktas’ aanvalspatronen leunen dan ook op het feit dat Batshuayi met zijn rug naar het vijandelijke doel zeer nuttig is als verbindingspunt tussen spelopbouw en diepteacties.

De tackles en slimmigheidjes van controleur Josef Souza zijn cruciaal voor Besiktas. Beeld AP
De tackles en slimmigheidjes van controleur Josef Souza zijn cruciaal voor Besiktas.Beeld AP

De andere belangrijke verbindingsspeler bij Besiktas is een slimme, Braziliaanse schoffelaar. Josef Souza, die als controleur tussen de laatste linie en het middenveld patrouilleert, is de meest constante speler aan Turkse zijde. Als gretige balafpakker is hij de aanjager in defensief opzicht bij Besiktas, terwijl hij in balbezit juist nuttig is als rustig eerste aanspeelpunt in de spelopbouw.

Door het ontbreken van de eerste vijf (!) opties in het hart van de verdediging lijkt Souza veroordeeld tot een rol in de achterhoede.

Speelwijze

Hoewel door de vele blessuregevallen de invulling van de speelwijze wellicht iets anders (defensiever) zal moeten in Amsterdam, hanteert trainer Yalcin nagenoeg altijd dezelfde tactiek bij Besiktas.

In balbezit speelt Besiktas in een 4-3-3-formatie. Tijdens de spelopbouw is dat met de ‘punt naar achteren’ op het middenveld, met Souza die als middelste man tussen het centrale verdedigingsduo en de twee aanvallender ingestelde middenvelders voor ‘driehoekjes’ moet zorgen in de combinaties voor de passing.

Later in de aanval voegt doorgaans een van de midmids zich bij de voorhoede als extra man. De backs zijn aanvallend ingesteld, en moeten voor overlappende loopacties zorgen zodat de buitenspelers naar binnen kunnen snijden.

Mogelijke opstelling van Besiktas in Amsterdam. Slechts vier posities (doel, backs en spits) zijn hetzelfde bezet als het geval zou zijn bij een volledig fitte selectie. Beeld Sam Planting via ShareMyTactics
Mogelijke opstelling van Besiktas in Amsterdam. Slechts vier posities (doel, backs en spits) zijn hetzelfde bezet als het geval zou zijn bij een volledig fitte selectie.Beeld Sam Planting via ShareMyTactics

In de eigen Turkse competitie gaat Besiktas ook op de momenten zonder bal van eigen kracht uit. Yalcin laat zijn ploeg vanuit een 4-1-4-1-formatie dikwijls flinke druk zetten op de spelopbouw van de tegenstander. Dit doet het door een van de twee centrale middenvelders uit te laten stappen naast spits Batshuayi.

Besiktas zet druk in de eigen competitie. Beeld Screenshot Turkse televisie
Besiktas zet druk in de eigen competitie.Beeld Screenshot Turkse televisie

In het eerste groepsduel met Borussia Dortmund liet Yalcin zijn ploeg wat voorzichtiger spelen dan gewoonlijk.

Het strijdplan van Besiktas tegen Dortmund. Beeld Screenshot Ziggo Sport
Het strijdplan van Besiktas tegen Dortmund.Beeld Screenshot Ziggo Sport

Daarbij was het plan overzichtelijk: vanuit een 4-1-4-1-formatie wilde hij dat zijn ploeg de ruimtes klein hield op de eigen helft, met spits Batshuayi (hierboven omlijnd) ter hoogte van de eerste middenvelder van Dortmund en controleur Souza (hierboven omcirkeld) als vaste bewaker van de middelste zone.

Zwakke plekken

Maar tegen Dortmund, een team dat (net als Ajax) botweg meer kwaliteit bezit dan Besiktas, had de ploeg van Yalcin het bij tijden erg lastig om zich aan te passen aan de tegenstander.

Bovenstaande situatie, waar Besiktas zich met de gehele ploeg op eigen helft heeft georganiseerd, viel namelijk te ontregelen met één goed getimede dieptesprint van Bellingham. Op het moment dat Dortmund de bal richting flank crosspasst, gaat de Engelse midmid (hieronder omlijnd) diep. In één en dezelfde situatie gaan vervolgens drie dingen organisatorisch mis in de Besiktasdefensie.

Besiktas had bijzonder veel moeite met de diepgaande loopacties van Dortmund-midmid Bellingham. Beeld Screenshot Ziggo Sport
Besiktas had bijzonder veel moeite met de diepgaande loopacties van Dortmund-midmid Bellingham.Beeld Screenshot Ziggo Sport

Allereerst op de flank, waar de rechtsback zo open kan komen omdat linksbuiten Cyle Larin met een tamelijk laconieke zwaaibeweging zijn taken plots overgeeft aan linksback Fabrica N’Sakala. Die linksachter sprint vervolgens paniekerig richting flank, waarbij hij vergeet dat daardoor een gat valt tussen hem en het defensieve hart. En midmid Hutchinson kan in de tussentijd de twintig jaar jongere Bellingham sprintend niet bijhouden, maar heeft door de defensieve wanorde geen ploeggenoten meer over om zijn dekkingstaak te delegeren.

Ook op de ‘omschakelmomenten’, waarbij Besiktas snel moest schakelen tussen zelf aanvallen en terugkomen om te verdedigen, was het tegen Dortmund geregeld op een wankel momentje te betrappen. Neem onderstaande situatie, waar een (véél) te aanvallende positionering van beide Besiktasbacks ervoor zorgt dat Haaland en consorten met vijf man en open flanken kunnen counteren na Turks balverlies.

De backs van Besiktas zijn kwetsbaar op omschakelmomenten. Beeld Screenshot Ziggo Sport
De backs van Besiktas zijn kwetsbaar op omschakelmomenten.Beeld Screenshot Ziggo Sport

Besiktas werd vorig jaar Turks kampioen vanwege de aanvallende vuurkracht. Vanwege de 89 gemaakte goals knokte het zich op de slotdag van de Süper Lig naar het landskampioenschap. Het opvallend hoge aantal van 44 tegengoals dat het in Turkije vorig seizoen om de oren kreeg, zorgde er in de weken voor de slotspeeldag juist nog bijna voor dat Besiktas een zeker lijkende titel uit handen gaf.

Kortom, een ploeg vol defensieve specialisten en vastigheden zal Ajax niet treffen. De bloedvorm bij de ploeg van Ten Hag en de blessuregolf aan Turkse zijde maken de Amsterdammers tot duidelijke favoriet in dit tweede groepsduel.

Luister onze Ajaxpodcast Branie:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden