PlusAchtergrond

40 jaar geleden viel Zoetemelk: ‘Ik was rap weer terug, nietwaar?’

De 17de etappe van de Tour van ’80, de rit na de val. Joop Zoetemelk rijdt in het geel, zijn arm in het verband.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Heel wielerminnend Nederland hield de adem in. Maandag veertig jaar geleden viel Joop Zoetemelk en leek hij de Tour de France te gaan verliezen. Twee boeken kijken terug op die dag. 

Waar ik was op dat moment? Nou, gewoon thuis, voor de tv. Ik heb het live zien gebeuren, weliswaar op honderden kilometers afstand, maar ik was er toch bij, zo voelde het.

Net als al die andere televisiekijkers. Maandag precies veertig jaar geleden.

Joop Zoetemelk in de gele trui. Bernard Hinault, de gedoodverfde favoriet – hij won in 1978 en 1979 ook al de Tour – is er dan al niet meer bij. Hij is in de Pyreneeën met een kapotte knie afgestapt. Nog meer kans dus voor Zoetemelk om eindelijk de Tour de France eens te winnen, als tweede Nederlander na Jan Janssen (1968). Als er tenminste geen gekke dingen gebeuren.

En laat er op die dag, 13 juli 1980, een zondag, wél iets geks gebeuren. Het is de 16de etappe, Tets-Pra-Loup. We fietsen in de Alpen, finish bergop. Er liggen twee renners op kop, maar die zijn niet interessant voor het algemeen klassement. Daarachter een groep met alle favorieten. Zoetemelk, Hennie Kuiper, Raymond Martin, Robert Alban, Sven-Ake Nilsson, Christian Seznec.

En dan gebeurt er toch iets. Joop Zoetemelk valt, een paar kilometer onder de top.

In het onlangs verschenen De Tour van ’80 van Mart Smeets staat het als volgt omschreven: ‘Wat heet een dramatische valpartij? ­Televisiekijkend Nederland verstijfde…’

Paniek in de huiskamers

De voor Zoetemelk rijdende ploeggenoot Johan van der Velde maakt een rare slinger. Zoetemelk, in het wiel van Van der Velde, smakt tegen het asfalt.

“Sta op! Sta op!” schreeuwde ik tegen het televisietoestel.

In het ook net verschenen mooie koffietafelboek Joop Zoetemelk – Ongezien, waarin de Tour van 1980 centraal staat, is ‘de val’ beeldje voor beeldje afgedrukt. Daar is te zien dat in het moment voor de val Van der Velde even met beide handen het stuur loslaat.

Van der Velde in De Tour van ’80: ‘Je ziet dat ik daar mijn stuur verpak. Er is vaak gezegd dat ik fout schakelde of dat mijn ketting haperde, maar dat was helemaal niet zo. Je moet goed naar mijn linkerhand kijken… die glijdt eigenlijk van het stuur weg en daar komt dus die gekke beweging van. (…) Binnen vijf meter zat ik weer goed op het zadel en keek ik om en zag ik Joop liggen. Ja, ik dacht wel: godnondeju, daar verliezen we de Tour.’

Wat in de huiskamers ook wordt gedacht, en de paniek daar neemt alleen maar toe als Zoetemelk op de weg blijft liggen en iedereen doorrijdt. Maar heel snel zit Zoetemelk weer op de fiets en hij voegt zich, bloedend aan zijn linkerarm, weer bij de groep. “Oké, Jopie! Goed gedaan!”

Nuchterheid

Smeets gaat in zijn boek in op de vraag waarom er niet werd aangevallen. Niet alleen toen Zoetemelk op de grond lag – een paar renners verklaarden dat je niet demarreert als er een tegenstander is gevallen – maar überhaupt. Een combinatie van onmacht en de onwil bij de Franse renners om samen te werken. En ­Bernard Hinault zat zich thuis te verbijten.

In de huiskamers, intussen, was de rust weergekeerd, en klonk er gehoon om het niet aanvallen van Zoetemelks rivalen. “Ze blijven zitten! Ze kunnen niets!” Aan het einde van de dag blijkt dat Zoetemelk geen tijd heeft verloren, en zelfs op concurrenten Agostinho en Kuiper te hebben gewonnen. “Ik was toch rap weer terug, nietwaar?” zei hij na afloop met de hem bekende nuchterheid.

O ja, de Belg Jos Deschoenmaeker wint die 16de etappe, die even op een drama leek uit zullen te lopen, maar dat weet niemand meer. En Joop Zoetemelk won de Tour.

Jacob Bergsma, Joop Holt­hausen, Peter Ouwerkerk. Joop Zoetemelk – Ongezien. Uitgeverij JEA, €49,95. 320 blz.
Mart Smeets. De tour van ’80. Uitgeverij De Kring, €17,99. 288 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden