Plus

2003 versus 2019: net als toen heeft Ajax de goeie mix

Zestien jaar geleden stond Ajax voor het laatst in de kwartfinale van de Champions League, óók tegen een Italiaanse tegenstander. AC Milan trok in extremis aan het langste eind. 'Je krijgt niet altijd wat je verdient in voetbal.'

AC Milan-Ajax in 2003. Cristian Chivu was net als Matthijs de Ligt nu de jonge leider van het team. Beeld Ajax / Louis van de Vuurst

'Houd de bal Zlatan! Geen balverlies! Houd de bal in de ploeg!' Het zijn de wijze woorden van de routinier die bij het aanstormende talent het ene oor in en het andere weer uitgaan. Jari Litmanen weet wat er wordt gevraagd. De negentig minuten zijn bijna vol gespeeld in een kolkend San Siro en met de 2-2 stand staat Ajax - na de 0-0 in Amsterdam - op de drempel van de halve finales van de Champions League. Maar het gaat toch mis.

"Ik denk niet dat Zlatan Ibrahimovic nu nog dezelfde fout zou maken," zegt Ruud Krol, destijds de rechterhand van Ajaxtrainer Ronald Koeman. In zijn jeugdige onbezonnenheid loopt de Zweedse spits zich vast. AC Milan verovert de bal en krijgt nog één kans op een aanval.

Cristian Chivu: "Paolo Maldini trapte de bal hoog naar voren. Ik gleed uit. Daardoor kwam Filippo Inzaghi vrij." De spits schiet de bal over de uitgelopen keeper Bogdan Lobont heen en Jon Dahl Tomasson tikte de 3-2 over de lijn." Na al die jaren doet het Chivu nog altijd pijn: wat als hij niet was uitgegleden?

Teamgeest en honger
Het was verrassend dat Ajax in het seizoen 2002-2003 zo ver kwam in de Champions League, net als eigenlijk dit seizoen. Beide selecties vertonen overeenkomsten: een mix van buitenlandse talenten, beloften uit de eigen opleiding en een aantal geroutineerde spelers.

"Die oudere spelers zijn nodig om de jonkies wegwijs te maken in het internationale voetbal," zegt Krol, tegenwoordig trainer/coach van de Tunesische topclub CS Sfaxien. "Topvoetbal heeft zijn eigen wetten. Er moeten andere krachten worden aangeboord. De Serie A en de Premier League schuren dicht tegen de Champions League aan, spelers uit die competities zijn dat gewend. Onvergelijkbaar met de eredivisie."

Beeld Ajax/Louis van de Vuurst

Dat Ajax zich zo knap staande hield tegen clubs als Arsenal, Internazionale en AS Roma was een combinatie van talent, teamgeest en honger. Krol: "De honger naar succes. En toch ook om jezelf in de kijker te spelen bij andere clubs, want veel van die jonge spelers hadden de ambitie om hogerop te komen."

Dat is nu niet anders. "Want Ajax is en blijft een opleidingsclub en Nederland een opleidingsland," weet Arie van Eijden, die in 2003 algemeen directeur van Ajax was.

"Net als toen is ook het huidige Ajax een team in wederopbouw. Wij haalden spelers als Hatem Trabelsi, Maxwell, Steven Pienaar en Zlatan Ibrahimovic. Voor Zlatan betaalde Ajax omgerekend zo'n 8 miljoen euro, een flinke investering. Tomás Galásek, André Bergdølmo en Richard Witschge waren de ervaren spelers in die groep, later aangevuld met Jari Litmanen. Rafael van der Vaart, Wesley Sneijder en Nigel de Jong braken door uit de eigen opleiding. Het viel allemaal samen."

Bosmanarrest
Ook dit seizoen vallen de puzzelstukjes in elkaar. Van Eijden: "Na de fluwelen revolutie, waarin de rem werd gezet op transferuitgaven en spelerssalarissen, is het beleid een paar jaar geleden rigoureus omgegooid. Dat is prima en zolang je Europees voetbal speelt, is het ook financieel verantwoord. Maar als dat een paar keer niet lukt, zit je met een enorm exploitatietekort. Je balanceert altijd op dat dunne koord."

Van Eijden vindt het niet vreemd dat Europees succes soms zo lang op zich laat wachten voor Ajax. Na het Bosmanarrest, eind jaren negentig, zijn door het vrije verkeer van werknemers binnen de Europese Unie in de grootste competities de 'buitenlanderregels' geschrapt. Clubs kunnen onbeperkt buitenlandse voetballers contracteren en opstellen. Van Eijden: "De opleiding van een club als Ajax is daardoor zijn bescherming kwijtgeraakt."

Ajax is tot de conclusie gekomen dat het daardoor meer en duurdere transfers vergt om competitief te zijn in Europa. De club trok veel geld uit om kwaliteit en ervaring binnen te halen, met de aankopen van Hakim Ziyech, Dusan Tadic en Nicolás Tagliafico. Maar de ploeg behoudt ook zijn jeugdige imago (David Neres, Frenkie de Jong) en zijn Ajaxsmoel: Daley Blind, Matthijs de Ligt, Donny van de Beek, Noussair Mazraoui en de ouwe rot Klaas-Jan Huntelaar. Ruud Krol: "Een goeie mix."

Oerkracht
Van dat bonte gezelschap voetballers is de 19-jarige Matthijs de Ligt aanvoerder. Ook zestien jaar geleden droeg een van de jongere spelers van Ajax de aanvoerdersband: Cristian Chivu, toen 22 jaar. "Een geweldige persoonlijkheid en een geweldig mens," zegt Krol over de Roemeense verdediger. "Een echte leider. Hij durfde zijn mening te geven, de andere spelers op hun nummer te zetten als dat nodig was. Chivu had geen sterallures, maar hij was wel een ster."

Wesley Sneijder. Beeld Ajax/Louis van de Vuurst

Net als Chivu straalt De Ligt volgens Krol een oerkracht uit. "Ook De Ligt is een persoonlijkheid. Hij is jong, maakt nog zijn fouten, maar er is geen twijfel over zijn talent. En mentaal is hij ijzersterk en heel stabiel. Dat is vooral wat je van een aanvoerder verwacht."

Verre van kleurloos
Waar De Ligt eind vorig seizoen heel geleidelijk groeide in zijn rol van aanvoerder, nadat Joël Veltman een zware knieblessure had opgelopen, werd Chivu onmiddellijk tot captain gebombardeerd zodra Ronald Koeman in december 2001 de ontslagen trainer Co Adriaanse was opgevolgd. Chivu: "Ik was er enorm trots op. Vooral omdat de rest van de ploeg, jong en oud, die keuze respecteerde. Ik wist dat ik vanaf dat moment geen kind meer kon zijn. Ik moest mijn verantwoordelijkheid nemen."

Chivu moest wel knokken voor zijn plek. Soms zelfs letterlijk. Tijdens een van de trainingen op de bijvelden van de Arena kreeg hij het aan de stok met Ibrahimovic, die bewust de confrontatie zocht met zijn leeftijdgenoot. De Roemeen nam de lange Zweed in een houdgreep. Ibrahimovic moest aftikken. Chivu was de baas.

Koeman, Krol en Tonny Bruins Slot hadden een selectie vol karakters te managen: angry young men. Er vloog weleens een schaar door de kleedkamer in die dagen. Krol: "Ik geloof niet in vriendenteams in het topvoetbal. Dertig voetballers betekent dertig verschillende karakters. Als de spelers maar beseffen dat ze het in het veld met elkaar moeten doen."

'Leermeester' Jari Litmanen. Beeld Ajax / Louis van de Vuurst

Het huidige Ajax telt niet veel persoonlijkheden met een scherp randje. Het zijn merendeel voorbeeldige profs, bedeesder dan de generatie uit 2003, maar verre van kleurloos. Slaagt deze ploeg er wel in om de halve finales van de Champions League te halen?

Niemand onderschat Ajax
Krol hoopt van wel. Hij zit vanavond in Tunesië voor de tv. Hij realiseert zich dat zijn oude club voor een moeilijke opdracht staat.

"Je krijgt niet altijd wat je verdient in voetbal. Dat hebben wij in 2003 tegen AC Milan aan den lijve ondervonden. Ajax zal hoe dan ook boven zichzelf moeten uitstijgen, net als tegen Real Madrid. Al maakte Sergio Ramos een cruciale fout in die eerste wedstrijd door bewust die gele kaart te pakken. Je geeft je eigen ploeg daarmee het idee dat de return een formaliteit is. Toen Ajax sterk opende in Bernabéu, kon Real die knop niet meer omzetten. Ik denk niet dat er nu nog één club te vinden is die Ajax zal onderschatten. Ook Juventus niet."

Volgens Van Eijden kan Ajax terugvallen op een soms ondergewaardeerde kwaliteit in de topsport: mentaal talent. "Los van de voetbaltechnische en tactische kunde van deze selectie is vooral de veerkracht en de vechtlust bewonderenswaardig. Hoe de ploeg is opgekrabbeld na het dramatische vorige seizoen, hoe het elftal zich in de Champions League staande houdt en zich tóch weer in de kampioensrace met PSV heeft geknokt. Die mentaliteit en saamhorigheid zal Ajax tegen Juventus hard nodig hebben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden