Ze wordt dit jaar vijftig, de beroemdste vrouw ter wereld. En de helft van die periode bracht ze door in het onbarmhartige licht van de schijnwerpers. Dat die onverminderd op haar gericht zijn, zelfs nu ze Sarah ziet, mag, haar naam indachtig, een wonder worden genoemd.

Van de drie-eenheid van de pop die de hitlijsten gedurende de jaren tachtig domineerde -Prince, Michael Jackson en mevrouw Ciccone zelf - was zij op het eerste gezicht niet de meest getalenteerde. Ze miste het muzikale en motorische genie van die andere twee, was een op z'n best matige zangeres en een niet meer dan competente danseres. Maar een kwart eeuw verder is Jackson een deerniswekkende figuur, is Prince alleen op het podium nog een muzikale grootmacht en is het Madonna die met de single 4 Minutes voor de zoveelste keer een nummer-1-hit scoort.

Over hoe dit fenomeen te verklaren zijn de afgelopen jaren boekenkasten volgeschreven, waarbij vooral Madonna's kameleontische natuur steevast als belangrijkste motief wordt genoemd. Het is een achterhaalde verklaring, want de tijd dat de zangeres zichzelf elk half jaar een nieuwe identiteit aanmat, ligt inmiddels jaren achter ons.

Misschien bestaan Madonna's belangrijkste talenten wel uit werklust en discipline. Anders dan Prince wordt ze niet gehinderd door creatieve pieken of dalen, en in tegenstelling tot Michael Jackson lijkt de buitenproportionele roem haar niet van haar stuk te brengen.

Daarbij lijkt haar eigen, fysieke inbreng steeds minder belangrijk te worden. Op Hard candy geldt dat meer dan ooit. Madonna's zang speelt een bijrol, weliswaar een belangrijke bijrol, maar toch. Ze doet hier bewust (?) een stapje opzij voor de beats van The Neptunes en Timbaland, de zonnekoningen van de moderne pop, wiens producties al een decennium de hitparades domineren. Zo is het openingsnummer, Candy shop, een kenmerkende Neptunestrack: een minimalistische elektro beat, aangezet met Prince-achtige synths en afgemaakt met het in ieder Neptunesnummer verplichte rapje van Pharell.

Dat zelfs Madonna daar niet onderuit komt, zegt iets over de machtsverhouding tussen producer en geproduceerde. Haar vocalen zijn hier niet meer dan een bouwsteen in de geluidsarchitectuur van de Neptunes. De echte ster van het nummer is de productie zelf. Die komt de huiskamer binnen zoals een fonkelnieuwe, glimmende BMW, voorzien van de allernieuwste snufjes de showroom uitrijdt.

Of Madonna haar eigen rol bewust minimaliseert, is onduidelijk. Het resultaat is in elk geval een album dat op momenten het beste is dat ze de afgelopen jaren maakte. In tegenstelling tot de vaak wat halfslachtige samenwerking met relatief obscure Europese danceproducers als Mirwais en William Orbit, klinkt dit Amerikaanse onderonsje behoorlijk opwindend en overtuigend. Vooral omdat zowel de Neptunes als Timbaland allerlei elementen uit de jaren tachtig in hun beats hebben verwerkt en af en toe het vroege werk van hun opdrachtgeefster lijken te parafraseren.

Give it 2 me heeft bijvoorbeeld een Get into the groove-achtige sfeer en verwijst dankzij het uitbundige gebruik van de cowbell naar Anita Ward, terwijl She's not me opvallend knipoogt naar Chic en Donna Summer, en Miles away La Isla Bonita in herinnering roept. Dat de nummers desondanks niet de muffe geur van een opgewarmd prakje uit de eighties hebben, mag op het conto van de producers worden bijgeschreven.

Helaas is niet alles op Hard candy even briljant. De tweede helft van de plaat kakt een beetje in, met als dieptepunt het onbenullige Spanish lesson, een Neptunesproductie die klinkt alsof ie een paar jaar geleden door Gwen Stefani als ondermaats terzijde is geschoven.

Opvallend is verder de intensieve bemoeienis van Justin Timberlake met het album: hij krijgt (gedeelde) compositiecredits voor vijf van de twaalf liedjes, speelt gitaar op Miles away, duetteert met Madonna op 4 Minutes en doet nog wat achtergrondvocalen.

Als vanzelf dringt de vraag zich op of Madonna over tien jaar wellicht platen maakt waar ze zelf helemaal niet meer op voorkomt. Een prikkelende gedachte.

Maar vooralsnog bewijst Hard candy dat de tijd geen vat heeft op Madonna, noch op haar carrière als de succesvolste vrouwelijke popster aller tijden.
(Warner)
(JERRY GOOSSENS)