Plus

Zusjes Hadid zwengelen discussie aan over paparazzi-foto’s

Modellenzusjes Gigi en Bella Hadid dagen paparazzi en het auteursrecht uit door foto’s te reposten waarvoor ze zelf uitgebreid poseerden. Een Amerikaans fotoagentschap eist 150.000 dollar per foto.

Modellen en harstvriendinnen Hailey Bieber (l) en Bella Hadid zijn op straat in New York aangeschoten wild voor fotografen. Beeld GC Images

Bekende personen kiezen er tegenwoordig vaak voor paparazzi te slim af te zijn en zelf nieuwswaardige foto’s van zichzelf of de kinderen naar buiten te brengen. ­Koning Willem-Alexander deed het onlangs nog, op Amalia’s zestiende verjaardag in december, Kate Middleton legt al jaren haar koninklijke kroost zelf vast. Kim Kardashian West huurt sinds februari bij elke heuglijke ge­legenheid – en dat zijn er veel – een eigen fotograaf in, waardoor paparazzi continu het nakijken hebben. En die broodnijd frustreert.

De toon werd gezet met baby Suri Cruise die in 2006, reeds 3,5 maand oud, groots werd gelanceerd in Vanity Fair met de kop ‘Someone wanted to see me?’ Gefotografeerd door Annie Leibovitz hielden haar ouders, Tom Cruise en Katie Holmes, de regie strak in handen. De tabloids, al maanden achter de kliko op de loer om een glimp van de baby op te vangen, misten zo de eerste foto die tonnen waard geweest zou zijn.

Paparazzi zullen dus vindingrijker moeten worden, op zoek naar unieke beelden, én een nieuwe bron van inkomsten moeten aanboren, lees: het aanklagen van bekende personen die hun foto’s online gebruiken. Let wel: foto’s waarop die personen zelf het onderwerp zijn.

Al vaker aangeklaagd

Ariana Grande, Khloé Kardashian, 50 Cent, Jennifer Lopez en Liam Hemsworth hebben er recent mee te maken gehad. Fotograaf Daniel Herrick begon in december een rechtszaak ­tegen Sarah Jessica Parker. Hij beschuldigt de actrice van misbruik van zijn foto ter promotie van Parkers eigen merk en eist 150.000 dollar per overtreding. Supermodel Gigi Hadid (24), vanwege haar ongekende populariteit (zevende op de lijst van best verdienende modellen van 2019 met een jaarinkomen van 9,5 miljoen dollar) zeer geliefd bij paparazzi, is al vaker aan­geklaagd en strijdt voor wijziging van de Amerikaanse copyrightwet.

‘Deze mensen verdienen elke dag geld aan ons,’ postte het Palestijns-Nederlandse model in oktober op haar Instagramaccount, nadat ze was door het New Yorkse paparazzi-agentschap Xclusive-Lee voor de rechter was gesleept vanwege onrechtmatig gebruik van een foto waar zij zelf op stond. ‘Ze stalken ons legaal (!), dag in, dag uit, voor werkelijk niets bijzonders. Voor een loopje van twee meter naar de auto en daarna weer tien stappen naar onze werkplek. Ze rijden gevaarlijk dichtbij en extreem roekeloos en dat ze zo ongelukken veroorzaken, heb ik aan den lijve ondervonden. Ik begrijp dat ik dit, in verband met mijn werk, tot op zekere hoogte moet accepteren. Maar er is een grens. Wij zijn ook mensen, en soms vraagt het veel moed van me om mee te werken van­wege de weerzin die ik voel na de vele negatieve ervaringen.’

Vooral het feit dat geld wordt gevraagd aan jonge fans (‘die foto’s posten waarvoor jullie ons gestalkt hebben en waarvoor allang door diverse media betaald is’), schiet Hadid in het verkeerde keelgat.

‘Deze mensen verdienen elke dag geld aan ons. Ze stalken ons legaal voor helemaal niets bijzonders.’ Beeld GC Images

Systematische roof

Hadid noemt zich co-auteur van de foto’s van Xclusive, aangezien ze er uitgebreid voor poseerde en in de camera lachte, wat de foto betere handelswaar maakt. Daarbij is zij degene die de outfits heeft gekozen, waarmee ze ook heeft bijgedragen aan de artistieke waarde van de foto, reposten zou dus ‘fair use’ zijn, redelijk gebruik, een regel binnen het Amerikaanse copyright. In Nederland kennen we ook allerlei beperkingen binnen het auteursrecht, maar deze niet.

Uiteindelijk werd de zaak geseponeerd omdat het agentschap weliswaar kort voor de rechtszaak een copyrightregistratie had aangevraagd voor de specifieke foto, maar die nog officieel door het Federal Copyright Office moest worden bevestigd. Jammer, want powerhouse Hadid, met haar 51,1 miljoen volgers op Instagram alleen al, zwengelt een interessante discussie aan die grote gevolgen zou kunnen hebben voor wie wat wel mag reposten. Zo’n zaak zou ook hoop kunnen bieden voor fanaccounts die beperkt zijn in wat ze kunnen doorplaatsen.

Maar de storm was nog niet gaan liggen of hij laait alweer op, want nu moet Gigi’s één jaar jongere zus Bella het ontgelden. Zij lijkt een dikke middelvinger op te steken naar paparazzi door het posten van vijf foto’s die eigendom zijn van Xposure Photo Agency Inc in Los Angeles. Althans, dat vindt het agentschap, dat haar kort voor kerst voor de rechter sleepte voor ‘systematische roof’ van foto’s met copyright, geplaatst tussen 6 september 2016 en 17 juni 2018, waarmee ze volgens de eiser schade toebrengt aan de bestaande en toekomstige markt voor de originele foto. Eis: 150.000 dollar per geplaatste foto.

‘Formeel heeft het fotoagentschap gelijk,’ zegt Bertil van Kaam, auteursrechtadvocaat in Amsterdam. Beeld GC Images

Marktwaarde

Volgens thefashionlaw.com zijn de eerste drie beelden gemaakt bij de GQ Men of the Year Awards in 2016, een Tommy Hilfiger ­fitting in 2017 en een avondje stappen in Londen in 2017. Na een boze brief zou de strijdlustige Hadid nóg eens twee foto’s zonder toestemming posten. Foto’s die het agentschap ‘highly creative, distinctive en valuable’ noemt. Door de foto’s met haar 27,5 miljoen volgers te delen zouden ze in waarde gekelderd zijn én Hadid zou er zelf aan verdienen doordat de foto’s bijdragen aan haar glamourimago en haar marktwaarde vergroten. Niet dat ze dat nodig heeft, ze staat op de achtste plek in de top 10 van grootverdieners, met een jaarinkomen van 8,5 miljoen dollar.

“Formeel heeft het fotoagentschap gelijk,” zegt Bertil van Kaam, auteursrechtadvocaat in Amsterdam. “Bella Hadid mag die foto zonder toestemming niet plaatsen want ze heeft geen copyright, maar het wringt natuurlijk enorm, omdat ze zelf het onderwerp is. Ik vind het een creatief argument om Hadid co-auteur van de foto te noemen omdat ze een creatieve bijdrage heeft geleverd. Maar het gaat haar uiteindelijk niet helpen, want ook als je het auteursrecht deelt, heb je nog steeds elkaars toestemming nodig om de foto te exploiteren. Het zou de paparazzi natuurlijk wel flink dwars kunnen zitten indien zij in de toekomst van de geportretteerde afhankelijk worden voor exploitatie.”

“Vergelijk het met de portretrechtdiscussie die Johan Cruijff ooit via de rechter onder meer met uitgeverij Tirion voerde,” gaat Van Kaam verder. “Hij beweerde dat als iemand zijn portret wilde gebruiken, hij daar toestemming voor moest geven. De rechter ging er niet in mee, maar vanwege Cruijffs verzilverbare populariteit (de commerciële waarde die iemand heeft op grond van zijn werk en beroep) kon hij wel een vergoeding vragen.”

Na een boze brief zou de strijdlustige Hadid nóg eens twee foto’s zonder toestemming posten. Beeld GC Images

Vergrootglas

De Hadids zouden dus een vergoeding kunnen vragen voor de commerciële exploitatie van een foto waarvoor zij hun best hebben gedaan. Van Kaam: “Als beide partijen een vergoeding aan elkaar kunnen vragen, gaan ze elkaar dan nog aanklagen? Bottomline: het verschil zit ’m in het gebruik. Is dat voor iets commercieels of valt het onder persvrijheid? Een ‘spontane’ op straat gemaakte foto, is dat gebruikmaken van de verzilverbare populariteit van de zussen? Tot nu toe zeggen we: een fotoboek is commercieel, een foto met nieuwswaarde in een krant of tijdschrift niet. Juridisch blijft het een lastige discussie, maar de zussen hebben Nederlands bloed, die laten zich niet zomaar wegblazen.”

Bella Hadid moet inmiddels inderdaad een dikke huid hebben. Eerder dit jaar lag ze onder vuur vanwege het beledigen van Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten door een post. Na een lange vlucht had ze verveeld haar voet met schoen omhoog gestoken en gefotografeerd (je moet wat). Het vliegtuigraampje op de achtergrond bood echter zicht op geparkeerde vliegtuigen uit eerdergenoemde landen, en schoenen en de Arabische wereld gaan niet goed samen.

Veel Saoedi’s en Emirati’s uitten hun woede op sociale media en eisten zelfs dat Hadid het land nooit meer in zou mogen. Ze bood excuses aan, maar het moet dodelijk vermoeiend zijn, als alles wat je doet onder een vergrootglas ligt en je constant op je hoede dient te zijn voor een rel of rechtszaak. Toen ze afgelopen zomer in Amsterdam was voor een shoot voor Vogue Nederland, ’s avonds laat in het Rijksmuseum, vroeg ze, poserend tussen de doeken van Marten en Oopjen: ‘Het waren toch wel goede mensen?’ Ze zag de spreekwoordelijke bui al hangen.

Bella Hadid moet inmiddels een dikke huid hebben. Beeld BuzzFoto via Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden