Plus Reportage

Zingen tegen de stress: ‘Het kan helend werken’

Hoe houd je het hoofd koel in ­Amsterdam? Een zomerserie over de ­gestreste stad. Vandaag het slot: de heilzame werking van zingen.

De warming-up van The Amsterdam Vocals. Beeld Dingena Mol

Dertien lijven hangen voorovergebogen. Lange haren ­raken bijna de grond in het lokaaltje in de De Wittenstraat in West. Dit is de warming-up van The Amsterdam Vocals, een a-capellagroep – meerstemmige zang zonder muzi­kale begeleiding – uit Amsterdam. Ademen naar de flanken, zegt dirigent Marije Peters. Helemaal voorover­buigen, ­alles ontspannen en dan werveltje voor werveltje omhoog. Als de dirigent nog halverwege hangt, zijn sommigen ­alweer klaar met de ontspanningsoefening. “Staan er alweer mensen rechtop?” vraagt Peters vanachter een flinke bos haar. “Oei! Je ziet nu meteen wie er helemaal ­relaxed is!”

Het is woensdagavond, even na achten. Iedereen is net binnengekomen na een volle dag: bij The Amsterdam ­Vocals zingen vooral twintigers en dertigers, mensen met drukke banen of heel jonge kinderen – of allebei. “Ik zit de hele dag achter een beeldscherm of in de auto,” zegt ­Merwin Olthof (29, tenor). Hij is manager data & analytics bij CRM Partners en is de hele dag bezig met problemen oplossen. Zingen, zegt hij, is de beste manier om zijn hoofd leeg te krijgen. “Als ik een slechte dag heb en ik ga voetballen, speel ik een slechte wedstrijd. Maar als ik ga zingen, ben ik alles echt helemaal kwijt.”

Repeteren betekent hard werken: zesstemmig zingen vereist concentratie. Beeld Dingena Mol

Onderzoek wijst uit: muziek maken is goed voor je. Zingen, dansen of drummen zorgt ervoor dat endorfine vrijkomt in je lichaam, een neurotransmitter die zorgt voor een geluksgevoel en pijn dempt. Samen zingen heeft een nog groter effect. Het leidt tot positieve emoties, doordat het de afstand tussen de persoon en de groep verkleint, schrijft hersenwetenschapper Erik Scherder in zijn boek Singing in the brain. Bovendien: ‘Mensen die in een koor of groep zingen, gaan met elkaar synchroniseren: ze willen en zullen klanken en tekst op elkaar afstemmen. Dat blijkt een gunstig effect te hebben op het functioneren van het hart en de ademhaling.’

Niet dat The Amsterdam Vocals daar nu bewust mee ­bezig is. Wie een concert of zelfs maar een repetitie bijwoont, kan het zien: dit is geen potje therapeutisch zingen. Elk detail krijgt aandacht. Elk nootje, tot een simpel ondersteunend ‘doe-doe-doe’ aan toe, moet perfect. Of in de woorden van de dirigent: “Die noot moet dus, ploep, zo van boven, supernetjes op zijn plek vallen.”

Even helemaal weg

De groep repeteert elke woensdagavond voor een concert, een optreden op een festival of, in dit geval, een bruiloft. Loes Quittner, een van de mezzosopranen, trouwt zaterdag. Ze heeft de groep gevraagd te zingen bij de ceremonie, dus daar wordt vanavond vooral voor gerepeteerd. Bij het tweede couplet van On Top of the World, van Imagine Dragons, zal de bruidegom binnenkomen. Daarna volgt Songbird van Fleetwood Mac, zesstemmig, dat ook wordt meegezongen door de broer van de bruid. Die is eigenlijk drummer, geen zanger, maar hij repeteert vanavond mee om zijn partij te oefenen.

Elke noot moet perfect van dirigent Marije Peters. Beeld Dingena Mol

Ergens kan hij zijn noot niet vinden, zegt hij als het lied twee keer is gezongen. “Dus dan zoek ik maar gewoon een andere noot die harmonisch een beetje klopt.” Casper de Lange, een van de baritons, grijnst. “Dat kan de beste overkomen.” Dat is natuurlijk een aardige opmerking – of het waar is, is een tweede. De avond is ontspannen. Er wordt af en toe gelachen, maar vooral heel hard gewerkt.

In de pauze, aan het barretje in een lokaal naast de repetitieruimte, vertelt Olthof hoe hij bij The Amsterdam Vocals is gekomen. Hij is gescout, zegt hij met een grijns. Hij was karaoke aan het zingen in Het Patronaat, een bekend poppodium in Haarlem, toen er drie vrouwen op hem af­kwamen: wilde hij niet bij The Amsterdam Vocals? Dat is nu drieënhalf jaar geleden. “Als er iets muzikaal is, is het wel a capella zingen.”

Robin Huizing (33, alt) zingt vanaf haar tiende. “Mijn ouders deden me op zangles omdat ze vonden dat ik wat zelfverzekerder moest worden en wat meer voor mezelf moest leren opkomen.” In haar studententijd zong ze bij Crea ­Capella, daarna richtte ze met een paar andere zangers The Amsterdam Vocals op. Dat is nu tien jaar geleden – op 5 oktober geven ze een lustrumconcert in het Zonnehuis, Tuindorp Oostzaan.

Huizing is gynaecoloog in opleiding. “Als ik zing, is er geen ruimte voor ellende. Je bent echt helemaal weg, ­buiten de gewone wereld.” De immer montere wetenschapper Erik Scherder vindt dat maar een raar idee, dat je zou moeten loskomen van je werk. Maar onderzoekers hebben aangetoond dat er een vermindering van stress kan worden geconstateerd na een avond zingen. ‘Zangers voelen zich verfrist en energiek, en vergeten hun werk een beetje,’ schrijft Scherder.

Pepijn Lagerwey is dirigent, zanger en directeur van Balk (Bond voor Amateurmuziektheater en Lichte Koor­muziek), een organisatie die amateurkunst stimuleert. “Vaak zien mensen op tegen een avond repeteren, ze hebben het al zo druk. Maar na afloop voelen ze zich opgelucht en ontspannen. Als je druk bent, moet je juist die twee uurtjes gebruiken om je hoofd vrij te maken om even iets compleet anders te doen.”

Fijn voor je brein

Zangcoach Marieke van Diepen stelt vast dat mensen vaak zangles nemen op het moment dat hun leven verandert. “Als ze tussen twee banen in zitten, bijvoorbeeld. Dat zijn blijkbaar de momenten dat mensen denken: nú ga ik iets voor mezelf doen.” Ze ziet dat mensen gelukkiger worden van zingen. “Zingen kan helend werken. Je stem gezond leren gebruiken gaat niet alleen om wat er in je keel gebeurt. Dat gaat ook om je longen en je middenrif, tot in de spieren van je tenen. Je krijgt een betere balans in je ­lichaam. Sommige mensen leren hun longen beter te vullen, anderen worden zich meer bewust van hun hele ­lichaam. Dat is voor je brein ontzettend fijn. En dan heb ik het nog niet eens over hoe lekker het is om expressie te ­geven aan jezelf, een stem te geven aan je gevoelens.” Zelfexpressie hoeft trouwens helemaal niet helend te werken, voegt ze eraan toe. Daar moet je goede begeleiding bij hebben. Wie depressief is, hoeft niet op te knappen van het zingen van zware muziek.

Lagerwey ziet bij de eerste noot die iemand zingt hoe het met iemand gaat. “Zo direct is je stem verbonden met je geest en met je lichaam. Als jij spanning hebt in je lijf, hoor je dat in je stem. Inzingen is dan ook meer dan je stem opwarmen, het is ook een sfeer creëren om jezelf open te stellen om met elkaar muziek te kunnen maken.”

Leden van The Amsterdam Vocals doen hun warming-up. Beeld Dingena Mol

Van Diepen: “Zingen in een koor gaat ook over verbinding met andere mensen. Je richt met zijn allen de aandacht op hetzelfde. Als dat gebeurt, kan zo’n koor boven zichzelf uitstijgen.”

“Op mijn werk ben ik altijd in mijn hoofd bezig,” zegt ­Wilbert van der Woude (32, tenor), die manager creative content bij Albert Heijn is. “En ik sport, dus fysiek vind ik die ontspanning wel. Maar zingen gaat meer over je gevoel. Je moet je er honderd procent voor inzetten, er kan niets anders bij in je hoofd. Tijdens het zingen ben ik nog niets eens zo ontspannen – je wilt ook wel iets leuks neerzetten – maar na afloop wel. Dan maakt het niet meer uit hoe goed de repetitie ging.”

Van der Woude zingt nu twee jaar bij de Vocals. “Ik zong daarvoor alleen onder de douche. Mijn auditie was het allerengste wat ik ooit heb gedaan. Maar kennelijk ging er toch iets goed. Thuis studeer je je eigen partijen in. Als je dan komt repeteren, klinkt het niet zes keer zo goed omdat het zesstemmig is, maar twintig keer zo goed omdat alles samenkomt. Dat is echt zo vet.”

Meer weten over zingeving, yoga en meditatie? In het weekend van 5 en 6 oktober is in Amsterdam de Inner Peace Conference, met internationale sprekers op het gebied van yoga en ­meditatie. www.innerpeaceconference.org

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden