Plus Interview

Zij zagen een mederenner verongelukken: ‘Ik wilde geen koersen meer’

V.l.n.r. WPGA-coureurs Stefan Appelman, Jelle Nieuwpoort en Jorgos Schrijver. Beeld Ivo van der Bent

Wielrenners Jelle Nieuwpoort (22), Jorgos Schrijver (21) en Stefan Appelman (20) zagen een mederenner verongelukken tijdens een Waalse koers. Fietsen werd daarna een worsteling. ‘Ik wilde geen koersen meer, nooit meer.’

De talentvolle Jelle Nieuwpoort is gestopt. Jorgos Schrijver fietst al maanden niet meer. Stefan Appelman, pas net aangesloten bij de oudere jongens, ­probeert er nog wat van te maken. Het plezier is al maanden weg.

Aan het begin van het seizoen brandden de drie coureurs van Wielerploeg Groot Amsterdam (WPGA) nog van ambitie. Ze zouden als strijdmakkers rijden in België, Italië en Frankrijk. Na een lange winter gaf het voorjaar ze een ­eindeloos geloof in nieuwe successen. Ze droomden van overwinningen, ereplaatsen, kussen van rondemissen en een toekomst als professioneel wielrenner.

De eerste wedstrijd was Mémorial Alfred Gadenne in het Belgische Dottignies, vlak bij de grens met Frankrijk. Loeiend trok de wind door het troosteloze Wallonië. De grauwe lucht maakte de aanblik nog deprimerender. Dat deerde niet, iedere wielrenner verlangde naar de seizoens­opening.

Meteen na de start ging het hard. Het drietal van WPGA en hun teamgenoten waren de enige Nederlanders in koers. De Warmenhuizer, Puttenaar en Beverwijker in Amsterdamse dienst kwamen al vroeg met elkaar en 25 anderen terecht in de tweede groep. Ook een 19-jarige Belg, Stef Loos, miste de slag. De groep maakte vaart om het gat te dichten. De wind stond in de rug en de weg liep licht af. Met snelheden van boven de 60 kilometer per uur raasden de jonge wielrenners over de weg.

Het ging zo hard dat op een onoverzichtelijk kruispunt de afslag naar de ventweg werd gemist. Een seingever stond er niet. Niemand in de groep merkte de fout op. ­Alleen Schrijver zag een bordje staan, maar twijfelde aan zijn observatie. De groep ontketende renners hield volle snelheid op weg naar de kop van de koers.

Volle bak

Nieuwpoort, die een paar jaar geleden deel uitmaakte van de ­opleidingsploeg van Rabobank, rook als eerste onraad. Hij zag een auto zonder stickers of antenne in de verte voor de groep rijden. “Dit is gek, dacht ik. Het klopte niet, daar hoorde geen andere weggebruiker te rijden. Ik liet me uit voorzorg naar achteren zakken.”

Met Nieuwpoort had ook de twijfel bij Appelman toegeslagen. “Ik zag mensen gebaren maken, maar je knijpt in de koers niet in de remmen en je keert ook niet om. Dan ben je alleen. Het ging echt volle bak. Ik bleef de groep volgen.” Schrijver had zijn vermoedens opzij gezet en reed geconcentreerd in de achtervolging, net als Loos, die in tweede positie een van de aanjagers was.

Loos, student biomedische wetenschappen en voor het eerst op kamers, reed nietsvermoedend het onheil tegemoet. Nieuwpoort, Schrijver en Appelman zagen vanuit hun ooghoeken tussen de huizen een witte bestelbus ­naderen met hoge snelheid, rond de 80 kilometer per uur. De groep naderde een voorrangsweg, maar in de koers hebben verkeersregels geen enkele waarde. De wegen zijn normaal gesproken afgezet.

“Die zal zo wel stoppen, dacht ik,” zegt Schrijver. ­“Binnen twee seconden na die gedachte hoorde ik een knal en zag ik iets wat ik niet wilde zien. Ik wilde nog iets doen, ingrijpen, maar het ongeluk was sneller dan mijn ­gedachten.” De bestelbus kwam hard in botsing met drie wielrenners. Een van hen werd geschampt en was lichtgewond, een ander brak botten in zijn been, schouder, sleutelbeen en ribben. Hij revalideerde maanden. Loos klapte vol op de voorkant van de bus en viel zeker tien meter verder op de grond. Het jonge talent bewoog meteen niet meer. Schrijver en Appelman zagen hem liggen, ­Nieuwpoort draaide zijn hoofd weg.

Alle drie waren ze in shock. Zo’n ongeluk zagen ze nog nooit. Sommige wielrenners schreeuwden om hulp. Uit paniek werd op de bus geslagen. Er werd gehuild. De wanhoop maakte zich meester van de getuigen. Andere jongens draaiden om en vervolgden de race. De ambulance was snel ter plaatse. In die onwerkelijke situatie besloten Nieuwpoort, Schrijver en Appelman hun wedstrijd te beëindigen.

Geen hersenactiviteit

Een traumatische ervaring, noemen ze het maanden ­later. “We waren verstijfd, geschrokken en begrepen niet wat zich voor onze eigen ogen afspeelde. Het had iemand van ons kunnen zijn. Nu was het Stef,” zegt Schrijver.

Vic (70) en Kris Loos (48), opa en vader van Stef, waren in Dottignies om te kijken naar de koers. Het nieuws bereikte hen bijna een uur na het ongeval. Pas tegen middernacht mocht de vader in het ziekenhuis van Doornik bij zijn zoon kijken. Er was geen hersenactiviteit meer. Medici kregen geen vat op interne bloedingen. Een paar uur later overleed Loos op 19-jarige leeftijd.

De volgende ochtend hoorden Nieuwpoort, Schrijver en Appelman dat Stef Loos was overleden. Nieuwpoort barstte in tranen uit. Hij was ontroostbaar, hij huilde elke keer als iemand naar het ongeluk vroeg. Nieuwpoort kreeg hulp van een sportpsycholoog. “Ik wist meteen wel: als ik nog iets van het fietsen wil maken, moet ik met iemand praten. Dat heb ik veel gedaan.”

Ook Schrijver schoot vol. Hij sprak veel familie, zijn vriendin en vrienden om zijn verdriet te delen; dat hielp. Appelman besefte het niet en bleef heel lang stil. Hij keerde zich in zichzelf om het te verwerken, sprak weinig met anderen.

Om angst uit te bannen zaten Schrijver en Nieuwpoort een paar weken later alweer in de koers. “Voor het eerst was ik mijn plezier in de sport kwijt,” zegt Schrijver. Ik wilde bij wedstrijden het liefst meteen naar huis. Ik ging op beklimmingen mezelf nutteloos leegrijden op kop. Dat was veilig. Dan kwam ik niet in het gedrang en hoefde ik niet met 80 kilometer per uur de afdaling in te duiken.”

Stefan Appelman, Jelle Nieuwpoort en Jorgos Schrijver. Beeld Ivo van der Bent

Nieuwpoort, die van de drie misschien het best zijn ­gevoelens onder woorden kan brengen, had in koersen geen last van angst. “Maar bij trainingen reed ik met een grote bocht om elke afslag en uitrit heen, over de andere weghelft. Bij kruispunten ging ik overdreven hard in de remmen en bleef ik extra lang naar het verkeer kijken.”

Het besef was er snel bij Schrijver: “Ik wilde geen koersen meer, nooit meer. Het was klaar. Ik zag het onbewogen en zwaargewonde lichaam van Stef. Dat had een enorme ­impact en heeft het nog steeds.”

Net als bij Nieuwpoort keren de beelden van het ongeluk regelmatig terug in zijn hoofd. “Dat geluid van de klap hoor ik nog vaak. Ook de jongens die schreeuwen uit wanhoop verlaten mijn gedachten niet.”

Bij Appelman is de herinnering eveneens sterk. “Ik heb niet het idee dat het minder wordt. Ik denk er vaak aan. Het beeld dat ik direct na het ongeluk had, heb ik nog steeds. Ik zie Stef nog steeds geschept worden door de bestelbus. Een vreselijke beeld. Maanden later is het niet verwaterd.”

De jongste van de drie is de enige die nog actief fietst, al is het op een lager niveau. Het plezier is al maanden weg bij Appelman, die zijn leven lang niets liever deed dan wielrennen. Zijn wedstrijden gingen minder goed. Hij zegde af voor wedstrijden, had er geen zin in. “Waar deed ik het nog voor? Waarom ging ik risico lopen?”

Nieuwpoort stopte net als Schrijver met wielrennen. Beiden raakten hun fiets al weken niet aan. Tijdens een trainingskamp in Italië hakte hij de knoop door. Hij had geen zin meer. Wat deed hij in godsnaam nog op een fiets? “Die vijf seconden raken nooit meer uit ons hoofd. Dat kruispunt in België gaan we nooit vergeten. Als het ongeluk niet was gebeurd, fietsten we alle drie nog.”

Dodelijke valpartij

Het ongeluk van Stef Loos staat niet op zichzelf in de ­wielersport. De afgelopen jaren lieten verschillende jonge renners het leven na een ongeval in de koers. De bekendste is misschien wel de 22-jarige Bjorg Lambrecht, die afgelopen zomer ­tijdens de Ronde van Polen op een betonnen duiker viel en overleed. De afgelopen jaren hebben zeker nog zeven renners het leven gelaten in de wedstrijd. Het recentste akelige voorbeeld is de val van Nederlander Edo Maas (19). Hij is waarschijnlijk blijvend verlamd na een ongeluk in een Italiaanse koers begin oktober. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden