PlusTips

Zeur niet over uitslapen, en meer tips voor ouders met pubers in quarantaine

‘Maak andere afspraken: u zeurt niet over zijn uitslapen, maar dan kookt uw puber één keer per week’Beeld Van Santen & Bolleurs

Voorlopig zitten we nog met de rest van het gezin opgesloten in huis. Voor pubers én ouders is dat niet altijd even eenvoudig. Drie opvoedexperts geven tips voor zes veelvoorkomende situaties.

1. Uw puber heeft na twee weken quarantaine nog steeds het gevoel dat het vakantie is en vindt het niet nodig om op tijd op te staan, terwijl u elke ochtend om half negen aan het ontbijt wilt zitten samen.

Marina van der Wal (MvdW): “Wat boeit het of ik om half elf opsta, zegt je puber. En inderdaad, wat maakt het uit dat ze wat later opstaan? Wel is het een goed idee om aan je puber te vragen hoe hij/zij hun dag denkt te gaan indelen. Bespreek dit met ze, maar laat het ze zo veel mogelijk zelf doen. Regel niet alles voor ze, pubers zijn niet achterlijk. Voor de crisis hield je je kind ook niet ­continu in de gaten, hoezo nu wel? Er zijn al genoeg beperkingen, nu extra veeleisend zijn levert vooral maar meer conflicten op.”

Steven Pont (SP): “Wakker worden voor school is iets wat je kunt verwachten, maar waarom zouden ze dagen dat de les om elf uur begint niet mogen uitslapen, hoezo moeten ze dan tegelijk met jou aan het ontbijt? Dit is een uitzonderlijke situatie die niet voor altijd duurt, dus vasthouden aan een bepaald beeld heeft weinig nut. Een ­puber is niet de vijand die gecontroleerd moet worden. Praat samen over wat je belangrijk vindt en maak andere afspraken, bijvoorbeeld dat jij niet zeurt over uitslapen, maar dat hij een keer per week kookt.”

Nelly ter Voert (NtV): “Het is geen gewone schooldag en geen vakantie, het is een unieke situatie. Maak samen een plan over hoe de dagen worden ingevuld, met daarin drie regels die jullie echt heel erg belangrijk vinden nu en hou je daaraan, de rest is iets minder belangrijk.”

2. Schermtijd: is het wel of geen goed idee om Netflix, Instagram, TikTok en Playstation aan banden te leggen?

MvdW: “Ik ben een ongelooflijke voorstander van het ­maken van schema’s en afspraken, maar alleen om je daar vervolgens niet aan te houden. Ze zorgen voor houvast wanneer de zaken uit de bocht dreigen te vliegen. Hak ­bijvoorbeeld het schoolwerk in drie blokken van 25 minuten, meer focus heeft je puber nu waarschijnlijk niet. Tussendoor kan hij/zij dan een uur doen waar ie zin in heeft; Netflixen, gamen, tiktokken. Een boek lezen, tekenen, een spelletje doen of muziek maken kan ook, maar laat je puber zelf beslissen wat ie wil doen in die pauze.”

SP: “Acht uur per dag op een scherm zitten is natuurlijk niet gezond, maar probeer toch niet boos te worden op je puber of hem te beschuldigen dat hij nu meer op zijn scherm zit dan normaal. Laat weten dat je begrijpt hoe leuk het is om de hele dag te Netflixen. Vraag of ze er zelf ideeën over hebben over hoe het ook kan en zoek samen naar een goede balans. Pick your battles, deze situatie is niet voor altijd.”

NtV: “Verbieden werkt sowieso niet. Pubers zijn er allergisch voor als je ze als een klein kind behandelt, stel ze daarom vragen over hoe zij vinden dat het opgelost moet worden. En geef zelf het goede voorbeeld, dat is heel ­belangrijk voor pubers. Als je over tien jaar terugkijkt op deze crisis, wil je je niet herinneren hoeveel discussie er was over Netflixen of gamen, maar terugdenken aan de momenten samen, zoals boodschappen doen voor oma, of dat jullie samen gingen sporten of koken.”

3. Praten, lachen, chillen, roddelen, plukken, aaien, knuffelen: hoe gaat u om met een puber die zijn vrienden mist en per se wil afspreken?

MvdW: “Voor veel ouders is het lastig te begrijpen dat het voor pubers een reusachtige overgang is van een relatief vrij bestaan op school met vrienden, naar een leven in quarantaine met hijgende ouders in hun nek. Het is be­wezen dat afgesloten zijn van anderen een pijnsignaal kan afgeven in het brein, dat maakt sociale onthouding letterlijk tot een pijnlijke ervaring. Vooral voor pubers, voor wie sociaal contact van levensbelang is.”

“Wees niet verbaasd dat ze heftig kunnen reageren op het niet meer kunnen afspreken met vrienden. Leg je puber uit dat je het lastig vindt om nee tegen te moeten zeggen, dat je ze het zo gunt, maar dat het algemeen belang nu voorrang heeft op het privébelang. Dat is ook meteen het antwoord op de vraag waarom pubers nog wel mogen vakkenvullen, maar geen vrienden mogen zien.”

SP: “Toen we nog in stamverband leefden, was de puberteit de periode waarin de contacten werden gemaakt die bepalend waren voor de rest van het leven. Verbinding maken, nu heet het chillen, is heel belangrijk voor pubers. Erken dat ze gezien en gehoord willen worden, laat weten dat je begrijpt wat een opoffering het voor ze is dat ze hun vrienden nu niet kunnen zien nu en vertel ook hoe jij je collega’s en vrienden mist.”

NtV: “Leg ze uit waarom het nu niet veilig is om met meer vrienden tegelijk af te spreken. Stel je hebt honderd M&M’s en er zijn er drie vergiftigd? Wat doe je dan? Eet je ze allemaal op? Deel je ze uit (aan je oma)? Online praten, lachen en chillen kan. Aaien en knuffelen live niet. Dat is nu als samen alle honderd M&M’s opeten.”

4. Uw puber is in paniek over alles wat er gebeurt en heeft last van sombere gevoelens of hyper­ventilatie. Hoe kunt u helpen?

MvdW: ¨Pubers die erg aangeslagen zijn door alle veranderingen hebben vooral een luisterend oor nodig. Als volwassenen willen we hun somberheid en angsten het liefst wegredeneren, maar daar hebben ze niets aan. Als ze niet serieus worden genomen, levert dat alleen maar méér angstgevoelens op. Laat een puber rustig zijn of haar ­verhaal doen en vraag door: ‘Wat denk je dan dat er gaat gebeuren?’ ‘Welke consequenties kan deze crisis voor jou hebben?’ Daag een puber uit ook voor zichzelf op zoek te gaan naar oplossingen. maar dat is pas mogelijk ná uitgebreid gesproken te hebben over alle gevoelens.”

SP: “Vraag wat je puber nodig heeft en verzin samen iets wat zou kunnen helpen. Stel voor om drie dagen samen te gaan sporten en kijk of het werkt. Zoek de verbinding en neem je puber serieus.”

NtV: “Een gezond dag-en-nachtritme helpt, met genoeg slaap en geen telefoon of tablet mee naar de slaapkamer. Geef zelf het goede voorbeeld en wees eerlijk over waar jouw zorgen zitten, dat maakt het makkelijker voor je ­puber om zich ook te uiten. Uitspraken als ‘alles komt goed’ helpen niet. Overlaad ze ook niet met informatie. Laat je puber vertellen wat hij weet over corona. Zelf ­nadenken en praten heeft meer effect dan een verhaal aanhoren. Kijk samen of er feiten zijn die de emoties ­minder heftig maken. Wil je puber niet met jou praten, kijk dan met wie wel, en maak dat mogelijk.”

5. Ze hebben alle tijd om de boel op te ruimen maar de chaos in hun kamer is postapocalyptisch. Hoe gaat u daarmee om?

MvdW: “Doe gewoon de deur dicht, dan zie je het niet. De relatie met elkaar is belangrijker dan frustraties over een keurig opgeruimde kamer. Het enige wat er dan buiten de kamer blijft zijn etenswaren en drinken. Er moet niet nog een crisis komen in de vorm van beestjes.”

SP: “Ouders beginnen het gesprek met een puber vaak met een verwijt en eindigen het met een eis. Bijvoorbeeld: ‘Je kamer is ontploft, ik wil dat je nu meteen gaat opruimen!’ Daar bereik je niks mee. Je moet nu niet voor alles een 9+ willen halen.”

NtV: “Roep niet dat ze hun kamer moeten opruimen, maar stel een gerichte vraag: ‘Wanneer ga je je kamer opruimen?’ Hou vooral de drie afspraken die jullie echt belangrijk vinden in je achterhoofd, en laat de rest even. Die vieze sokken op de vloer kunnen ook wel tien minuten later in de wasmand.”

6. Hoe zorgt u dat u elkaar niet de hersens inslaat (en houdt u de sfeer er een beetje in)?

MvdW: “Als je puber gilt: ‘Jij begrijpt me ook nooit!’ klopt dat, want je begrijpt er geen snars van. Volwassenen reageren rationeel en willen goede raad geven, pubers vanuit hun emotie. Probeer je in die emotie te verplaatsen. Je kunt een beter gesprek met je kind voeren als je erkent dat het zwaar voor ze is. Steek ze een hart onder de riem, troost ze en laat ze zien dat je begrijpt dat het lastig is.”

SP: “Voer meerdere korte gesprekjes per dag, vraag hoe het met ze gaat, met hun vrienden, hoe die reageren op de situatie. Zoek het nu vooral in de verbinding en minder in de sturing.”

NtV: “Eet samen aan tafel en doe een vragenrondje over wat er positief was die dag of welk compliment je de andere gezinsleden wilt geven. Het helpt een ander beeld te krijgen van elkaar. Zorg ook dat iedereen tijd voor zichzelf heeft. Doe ook iets wat ontspant. Bel een vriend of vriendin of ga een half uur in bad liggen. Het levert veel op als het gaat om de sfeer onderling goed te houden.”

Over de opvoed-experts

Marina van der Wal (MvdW) is oprichter van de Academie voor Gezin & Relatie. Nu is ze elke ochtend op 9 uur live op de Facebookpagina Opvoedbreinbrekers om opvoedvragen te beantwoorden.

Steven Pont (SP) is opvoedcoach. Hij geeft op woensdag en vrijdag een minicollege van drie minuten over positief opvoeden tijdens de coronacrisis via www.nul18.nl

Nelly ter Voert (NtV) is orthopedagoge en auteur van het boek Mama pubert mee. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden