Marjolein Verburg helpt mensen met longcovidklachten met behulp van zangtraining. Dit doet ze via Zoom, zodat cursisten de lessen thuis kunnen volgen.

PlusReportage

Zangcursus helpt long-covidpatiënten: ‘Zingen spreekt je levensenergie aan’

Marjolein Verburg helpt mensen met longcovidklachten met behulp van zangtraining. Dit doet ze via Zoom, zodat cursisten de lessen thuis kunnen volgen.Beeld Nina Schollaardt

Na een coronabesmetting houdt twintig procent van de mensen langdurig klachten, zoals ademhalingsproblemen en vermoeidheid. Deze longcovidpatiënten blijken gebaat bij de cursus Zing je sterk van vocaal ensemble Wishful Singing. ‘Ik ontdekte dat ik verkeerd ademde.’

Marloes de Moor

“We doen vandaag een oefening met een postelastiek.” In beeld verschijnt zangdocent Marjolein Verburg (39). Ze blaast langzaam uit, terwijl ze aan het elastiek trekt. “Doe maar mee en neem de tijd om je adem binnen te laten komen. Probeer of je weer die mooie lage inademing naar je buik en je rug kan brengen.”

Zo’n tien deelnemers zitten achter hun computerscherm en doen de oefening na. Al maanden tobben ze met langdurige klachten na een coronabesmetting. Ze zijn moe, kortademig, hebben concentratieproblemen, hoofdpijn en weinig energie. Met de zangcursus Zing je sterk zetten ze kleine stappen in de richting van herstel door middel van adem-, zang en ontspanningsoefeningen. Gedurende zes weken volgen de deelnemers via Zoom een online groepsles van drie kwartier. Daarnaast kunnen zij met behulp van videomateriaal thuis ademhalingsoefeningen doen. Het programma bestaat sinds juni 2021 en is een initiatief van vocaal ensemble Wishful Singing.

Bubbelen

Robert Licht (59) deed dit najaar mee aan de zangcursus en ervoer een positief effect. In december vorig jaar kreeg hij corona en nog altijd kampt hij met restverschijnselen daarvan. “Ik was niet eens zo lang ziek en dacht na de kerstvakantie weer aan het werk te gaan. Dat ging helemaal niet. Ik had weinig energie, moeite om te praten, om zinnen te maken, had pijn op mijn borst, hartkloppingen en sliep slecht. Het werd daardoor lastig om als leerkracht voor de klas te staan. Frustrerend, want ik wilde zo graag, maar mijn lichaam liet me in de steek. Met behulp van fysiotherapie probeerde ik wat meer energie te krijgen. Ik ben wel weer aan het werk, maar voorlopig nog twee in plaats van vier dagen per week.”

Om wat afleiding te zoeken, meldde Licht zich aan voor Zing je sterk. “Sporten lukte niet, dus koos ik voor zingen. Ik zong altijd al graag onder de douche. Een van de eerste dingen die ik tijdens de cursus merkte was dat ik mijn buikspieren aanspande bij uitademing, wat niet de bedoeling is als je zingt. Ik kwam erachter dat ik verkeerd ademde en dat dat een deel van mijn klachten veroorzaakte.”

De oefening met het postelastiek hielp hem beter te ademen, net als de zogeheten Lax Vox-methode. “Je ademt door een pijpje in een flesje water, waardoor het gaat bubbelen. Bij een hoge ademhaling is het bubbelen niet gelijkmatig. Zo word je je er op een grappige manier van bewust hoe je je adem gebruikt,” zegt Licht.

[Tekst loopt door onder de foto]

Robert Licht. Beeld Nina Schollaardt
Robert Licht.Beeld Nina Schollaardt

Ademhalingsoefeningen zijn een belangrijk onderdeel van de zangcursus. “Normaal ligt bij zanglessen de nadruk juist op inademen, bij Zing je sterk gaat het om uitademen. Longcovidpatiënten hebben vaak een hoge, oppervlakkige ademhaling. Wij oefenen de reflex waarbij de adem terugzakt in de buik, waardoor je weer lager en dieper in jezelf gaat ademen,” vertelt Verburg, die zestien jaar in Wishful Singing heeft gezongen en nu nog als docent verbonden is aan het ensemble.

Daarnaast zingen de deelnemers samen liedjes van verschillende genres, vaak met hoopgevende of troostrijke teksten.

Minder kortademig

De cursus is geïnspireerd op het Britse ENO Breathe, een online ademhalings- en welzijnsprogramma ontwikkeld door de English National Opera en bedoeld voor mensen met longproblemen. “Wij hebben een zangtherapie ontwikkeld speciaal voor Nederlandse deelnemers in samenwerking met een longfysiotherapeut en een longarts van het Canisius Wihelmina Ziekenhuis in Nijmegen,” vertelt Verburg.

Onderzoek naar de effectiviteit van de zangcursus, ondersteund door het CWZ, wijst uit dat de cursus een positief effect heeft op de vermindering van een aantal belangrijke longcovidklachten.

Niet-deelnemers werden vergeleken met mensen die de cursus hadden gedaan. Daaruit bleek dat na de zangcursus kortademigheid en pijn verminderden. Ook cognitieve klachten als vergeetachtigheid, concentratieproblemen en somberheid verbeterden.

Die verbetering gold niet voor de kwaliteit van leven en gezondheid in het algemeen. Zowel deelnemers aan de cursus als niet-deelnemers beoordelen hun lichamelijke en geestelijke gezondheid als matig en slechter dan voor corona.

Lotgenoten

Marian Slot (51), die de cursus in september deed, herkent de resultaten van het onderzoek. “Het is niet zo dat ik ineens weer veel energie heb en alles weer kan, maar de zangles hielp me wel. In het begin vond ik het confronterend – zo’n topfitte professionele zanger, terwijl ik als een halfdood vogeltje op de bank zat. Maar al gauw kreeg ik er plezier in. Zingen spreekt je levensenergie aan en opent je een beetje. Het bracht bij mij een creatieve stroom op gang. Ik voelde me minder uitgeblust. Ook aan de ademhalingsoefeningen had ik veel. Het heeft iets losgemaakt en er bijvoorbeeld voor gezorgd dat ik weer ben begonnen met pianospelen.”

‘O my god, ik moet er niet aan denken,’ was het eerste wat ze aanvankelijk dacht toen een vriendin haar op Zing je sterk wees. Nog niet zo lang geleden was dat een vreemde reactie geweest, want Slot zong zelf in een ensemble en een kwartet en deed niets liever dan dat.

Totdat ze vorig jaar november besmet raakte met het coronavirus. “Ik was twee tot drie weken heel ziek. Geen ziekenhuisopname, maar wel hoge koorts. Daardoor raakte ik erg verzwakt. Het ging maar niet beter. De uitputting bleef. Ik had last van geheugen- en concentratieproblemen, zware hoofdpijn, voorhoofdsholteontsteking. In maart liep ik een tweede coronabesmetting op. Vermoedelijk ben ik in een winkel besmet geraakt, want ik zag bijna niemand en leefde geïsoleerd. Daarna ging het nog slechter.”

Inmiddels kan ze al bijna een jaar haar werk als psycholoog in de verslavingszorg niet meer doen. Ook met zingen en pianospelen moest ze noodgedwongen stoppen. “Het ben te moe. Ik kan hooguit één persoon op bezoek hebben en niet langer dan drie kwartier. Daarna moet ik uitrusten in een prikkelarme omgeving. Ik krijg hulp van een fysiotherapeut en een ergotherapeut, maar hoe goed hun begeleiding ook is, meer energie krijg ik er niet door.”

Slot vond het fijn om tijdens de cursus lotgenoten te spreken. “Ik twijfelde weleens aan mezelf, maar toen ik die tien andere vermoeide koppies in beeld zag, merkte ik dat ik niet de enige was. De andere deelnemers hadden vaak precies dezelfde klachten als ik.”

[Tekst loopt door onder de foto]

Marian Slot. Beeld Nina Schollaardt
Marian Slot.Beeld Nina Schollaardt

Opgaande lijn

Verburg hoort vaak dat mensen het lotgenotencontact waarderen. “In de pauze of na de les is er tijd om met anderen te praten. Doordat ze veel van elkaar herkennen, zeggen ze soms: ‘Gelukkig, het zit niet tussen mijn oren’.”

Licht maakte een appgroepje met andere deelnemers aan, zodat ze contact konden houden. “Dat vond ik echt een bonus. Je kunt ervaringen delen en elkaar tips geven.”

Na de cursus zocht hij hulp van een ademhalingscoach die hem verder kan begeleiden. “Er is sprake van een opgaande lijn. De pijn op mijn borst is weg. Een groot deel van het probleem lag bij het ademhalen. Ik wil ook graag verder gaan met zingen, misschien in een koor.”

Inmiddels deden 1500 longcovidpatiënten mee aan Zing je Sterk. Begin november starten de lessen weer, dit keer ook voor mensen met klachten als COPD, astma, stressklachten en chronische vermoeidheid.

Verburg haalt er veel voldoening uit: “In een zwaar proces kunnen mensen iets leuks doen waar ze ook nog van opknappen. Het geeft me een goed gevoel als ik hoor dat iemand eerst nauwelijks de trap op kon komen en dankzij de zanglessen weer een stukje kan fietsen.”

www.zingjesterk.nl

Feiten en cijfers

Sinds de uitbraak van het coronavirus zijn 8,5 miljoen mensen positief getest. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ontwikkelen naar schatting 10 tot 20 procent van de mensen langdurige klachten na corona.

De gemiddelde leeftijd van deelnemers aan de zangcursus is 47 jaar. 25 procent van hen is jonger dan 40 jaar. 90 procent is vrouw.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden