Update

Wijlen Gerrit van der Valk: Straffe hand en losse administratie

Van der Valk bouwde het familiebedrijf van zijn ouders uit tot het grootste horecaconcern van Nederland. Foto GPD/Dolph Cantrijn

Met het overlijden van Gerrit van der Valk verliest het Nederlandse bedrijfsleven een van de laatste klassieke topmannen van een familiedynastie. Als spin in het web leidde Gerrit van der Valk, die sinds eind jaren tachtig de Zwitserse nationaliteit had, zijn horeca-imperium met straffe hand en losse administratie.

Niet voor niets werd de man die binnen het bedrijf met het toekanlogo bekend stond als 'ome Gerrit' elders veelvuldig aangeduid als de 'peetvader' of 'godfather', bij wijze van knipoog naar de hiërarchische opbouw en strenge mores binnen een maffiafamilie.

Gerrit, geboren 13 juni 1928 in Voorschoten, stond samen met zijn drie jaar oudere broer Arie tientallen jaren aan het roer van de zich steeds verder vertakkende horecaonderneming. In 1994 viel voor de in de praktijk geschoolde broers het doek; zij werden op een zijspoor gezet door hun kinderen, neven, nichten en aangetrouwde familieleden. Het dictaat van de ooms en het voortdurende sarren van de fiscus bezorgde de onderneming te veel ongemak, vonden zij.

Twee traumatische ontwikkelingen tekenden het leven van Gerrit van der Valk: de ontvoering van zijn vrouw Toos eind 1982 door Italiaanse criminelen, en zijn arrestatie op het strand van Curaçao in 1994. Zijn vrouw kwam na betaling van losgeld (ter waarde van 5,5 miljoen euro) na enkele weken weer vrij en de daders werden gepakt. Het onderzoek naar de belastingontduiking waarvoor hij werd gearresteerd, leidde ertoe dat de twee broers spoedig na hun vrijlating uit voorarrest terugtraden uit de dagelijkse leiding van het concern.

De broers Gerrit en Arie van der Valk bouwden voort op het fundament dat hun vader Martien had gelegd. Het café De Gouden Leeuw in Voorschoten liet Martien in 1939 ombouwen tot een hotel-restaurant annex kinderspeeltuin. Martien wilde elk van zijn elf kinderen een eigen hotel-restaurant nalaten en breidde het aantal horeca-eigendommen daarom geleidelijk uit.

Gerrit, die het beheer had gekregen over hotel De Witte Bergen in het Gooise Laren, ontdekte begin jaren vijftig tijdens een verblijf in de Verenigde Staten het fenomeen 'motel'. Dat soort gelegenheden moest Nederland ook krijgen, vond hij. Aan de snelweg bij het Brabantse Nuland vond hij een locatie. Er volgden er spoedig meer.

De ondernemingslust van ome Gerrit, al snel de onbetwiste opvolger van z'n vader, bleek aanstekelijk te werken. Elke zichzelf respecterende gemeente wilde graag een Van der Valkbedrijf binnen haar grenzen hebben. Van bouwvergunningen trok de familie zich weinig aan, maar dat leidde nauwelijks tot problemen.

In 1956 nam Van der Valk het Avifauna in Alphen aan den Rijn over, inclusief het logo van de toekan dat het vogelpark toen voerde. Een valk vond Gerrit als beeldmerk ongeschikt omdat die vogel hem te veel deed denken aan de Duitse adelaar.

Het bijhouden van administratie vond Gerrit 'zonde van tijd en geld'. De belastingdienst dacht daar anders over. In 1994 werden negen leden van de familieclan, onder wie Gerrit en Arie, gearresteerd. In totaal moest het concern bijna 97 miljoen euro aan naheffingen betalen. Dat hij afgezien van een korte tijd voorarrest nooit een celstraf heeft gekregen, getuigde volgens een Tilburgse hoogleraar strafrechtwetenschappen van klassenjustitie. Superritselaar Gerrit voelde zich jaren later nog steeds onheus bejegend door domme ambtenaren en de dupe van overbodige regeltjes.

De laatste jaren hield Gerrit zich ook binnen de familie op de achtergrond. Het grootste deel van het jaar woonde hij met echtgenote Toos in het Zwitserse Gstaad.

Gerrit van der Valk overleed gistermiddag na een hersenbloeding. Hij is tachtig jaar geworden. (PIETER ARP)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden