PlusBeeldspraak

Welkom op internet? Filmmaker Kiyoshi Kurosawa zag de bui al hangen

Het internet zou de wereld tot een knusse dorpsgemeenschap transformeren, maar het liep anders. De Japanse filmmaker Kiyoshi Kurosawa zag de bui al vroeg hangen.

Het massale verdwijnen in Pulse, weerspiegeld in de metro van Tokio. Beeld Alamy Stock Photo
Het massale verdwijnen in Pulse, weerspiegeld in de metro van Tokio.Beeld Alamy Stock Photo

Sodeju, moet je dat zien! Holy shit! Het filmzaaltje boven de sportschool zat niet vol, maar de opwinding bij de aanwezigen vulde de ruimte. De man naast het televisietoestel had het toch nog geflikt. Hij zou ons ufo’s laten zien en had een reeks teleurstellend vage videobeelden vertoond. Toen speelde hij zijn troefkaart uit: pal boven Mexico-Stad was duidelijk een vreemd zwevend object te zien. Dit was geen vaag gedoe maar een echte ufo! Bij daglicht!

De bezoekers van filmhuis Cavia waren om. Als er ooit nog iemand lacherig deed over ufo’s, konden we voortaan over Mexico-Stad beginnen. Miljoenen waren er getuige van geweest en de beelden logen er niet om.

De zendeling naast het televisietoestel had ons te pakken. Maar hij was nog niet klaar met zijn verhaal, er was meer aan de hand. Waarom moesten we op een donderdagavond naar een ­obscuur filmzaaltje boven een sportschool in een Amsterdamse binnentuin om het bewijs uit Mexico-Stad te zien? Wie of wat zat daarachter?

Er volgde een uitwaaierend betoog over de globale ­samenzwering die het echte nieuws onderdrukte, het volk onder de knoet hield en nauw verbonden was met ons ­eigen koningshuis! Waarna de bingokaart van Oranje-Nassau snel volraakte, met de Greet Hofmansaffaire, de Bilderbergconferentie, prins Bernhard en het Derde Rijk. Het zicht op Mexico-Stad verdween intussen achter de oranje en bruine rookgordijnen.

De ufoloog was van te veel markten thuis en raakte daarom een deel van zijn toehoorders kwijt. Maar we hadden een topavond in filmhuis Cavia, medio jaren negentig. Die ufo! Die Bernhard!

Zouden er nog mensen langs zaaltjes trekken om het echte nieuws te onthullen? Ik denk het wel. Hoe komen we ­anders aan een kieslijst met 37 politieke partijen? Dat zaaltje is misschien geen echt zaaltje meer, maar in het ­domein van de sociale netwerken kan iedere zendeling flink uitpakken en een publiek voor het echte nieuws ­vinden. Het ene complot is het andere niet, maar het internet dat de wereld zou verenigen, heeft ze allemaal met ­elkaar verbonden. Het is dag en nacht geopend. Iedereen is welkom.

Inbelmodem

De Japanse filmmaker Kiyoshi Kurosawa zag de bui al hangen, toen hij rond de eeuwwisseling besloot om de ­opkomst van het internet aan een ondergang van de ­samenleving te verbinden.

Zijn film Pulse (Kairo in het ­Japans) bereikte onze windstreken op een golf aan Japanse spookfilms die aanvankelijk alleen op festivals te zien waren, maar op video en dvd de hele wereld overgingen. De beste werden in Hollywood opnieuw verfilmd. Die kopieën liepen uiteen van de geslaagde bioscoophit The Ring tot de puinhoop die de ­gebroeders Bob en Harvey Weinstein van Kurosawa’s filmscenario maakten.

Pulse begint met het geluid van een ouderwetse inbelmodem en herinnert ons terloops aan de ongemakken van Windows 98, maar de echte gruwel ligt erin besloten dat de toegang tot het virtuele domein gepaard gaat met een vertrek uit de echte wereld.

Kurosawa suggereert dat het massale verdwijnen in het overvolle dodenrijk tot een omgekeerde exodus leidt: er verschijnen steeds meer geesten in Tokio. Wat echter ­beklijft is het idee dat mensen die in een isolement op een netwerk inloggen er definitief in kunnen verdwijnen. Tot er niets meer van ze rest dan een vlek op de muur.

Verzwolgen

Twintig jaar geleden schetste Pulse een naargeestig toekomstbeeld, waarin mensen voor hun beeldscherm van hun omgeving vervreemden. Zo erg zou het toch niet worden? Er werd hoog opgegeven van een global village: een knusse dorpsgemeenschap waarin mensen van hier tot Tokio elkaar de hand zouden reiken, waarin muren en grenzen zouden worden geslecht. Het was een mooie ­gedachte.

Ik ben geen cultuurpessimist, maar heb in mijn omgeving mensen zien verdwijnen in hun beeldscherm. We ­waren vrienden, we konden nachten onbekommerd ouwehoeren. Over Mexico-Stad, Kiyoshi Kurosawa, prins Bernhard. Over het leven. Over alles. Er werd altijd gelachen, het was aangenaam. Dat was toen.

Dit is nu: Trump is geweldig, Baudet heeft gelijk, Orban is goed bezig. Europa staat op omvallen en jij bent hopeloos naïef of blind. En slecht geïnformeerd. Want het echte nieuws staat niet in je krant en het komt niet op de televisie. Daar moet je op het internet naar zoeken.

Dat deden ze. Sindsdien doen andere invalshoeken, ­opvattingen en onderwerpen er niet meer toe: allemaal leugens. Dat was dat. Het is alsof ze door hun beeldscherm werden verzwolgen of door een ufo zijn ontvoerd. Weg van de feiten. Weg van hun vrienden.

Pulse laat zich optimaal ondergaan op blu-ray van de Britse ­distributeur Arrow Video.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden