PlusWereldverbeteraars

Weg met het taboe op psychische problemen: ‘Moed nodig om open te zijn over trauma’

Met stichting Braive geeft Marina Broeva (31) trainingen aan jongeren om ze mentaal veerkrachtiger te maken. ‘Door mijn broertje weet ik hoe moeilijk het is uit de psychische zorg te komen als je er eenmaal in zit.’

Marina Broeva.Beeld Jakob Van Vliet

“Als twintigjarige leefde mijn broertje Alexander voor ­muziek. Het was zijn droom om dj te worden. Niet veel mensen hadden volgens mij door hoe slecht het op dat moment met hem ging. Hij is ruim twee jaar opgenomen geweest in een ggz-instelling. In die tijd zag ik hem aftakelen: zijn dagen ­werden een soort soep zonder ritme, ’s nachts sliep hij nauwelijks. Zelf bleef hij juist altijd positief en geïnteresseerd. Uiteindelijk heeft hij de keuze gemaakt om zijn ­leven te beëindigen. Dat was in augustus 2018, ­deze maand precies twee jaar geleden.

Afgelopen jaar heb ik het asielzoekerscentrum uit onze jeugd voor het eerst weer bezocht. Mijn ouders zijn uit ­Georgië gevlucht tijdens de burgeroorlog begin jaren ­negentig, na de val van het communisme. In het centrum waar we terechtkwamen, was ons ‘huis’ als gezin een ­kamer van twintig vierkante meter met een gaspitje, vier bedden, een eettafel, een kast en uiteindelijk een babybedje. Alexander is hier geboren, ik was toen zeven. Toen we ­onze verblijfsvergunning en een eigen woning kregen in een dorpje onder de rook van Amsterdam, rende Alexander enthousiast rond en riep: ‘Iedereen heeft zijn eigen huis! Ik een huis, jij een huis!’”

Taboe

“Ik heb stichting Braive opgericht om te zorgen dat wat met mijn broertje is gebeurd, andere jongeren zoveel ­mogelijk bespaard kan blijven. Hij heeft mij doen inzien hoe moeilijk het is om uit de psychische zorg te komen, als je er eenmaal in zit. Voorkomen is altijd beter dan genezen, en mentale problemen kan iedereen krijgen. Toch ­ervaart ruim de helft van de jonge mensen met psychische klachten het als een taboe om erover te praten. Het kost moed om open te zijn over trauma’s of stress – en je hebt je brein nodig om te begrijpen hoe mentale problemen ­werken. Vandaar de naam Braive.

Als stichting staan we nog in de kinderschoenen. Dat ik desondanks derde werd bij de Amsterdammer van het Jaar-verkiezing begin dit jaar, ontroert me. Het laat zien hoe enorm de behoefte hieraan is onder jongeren.

Waarom jongeren van nu extra vatbaar zijn voor mentale problemen? Er is veel druk om van jongs af aan te presteren. En jongeren van nu niksen nauwelijks. Om te ontspannen, kijken veel jongeren Netflix of op sociale media, waar ze juist worden geconfronteerd met de verwachting een Instagramwaardig leven te leiden. Maar als het telkens niet lukt aan al die verwachtingen te voldoen, en er geen ruimte is om die kwetsbaarheden te delen, dan gaat het schuren.

Vroeger leefde ik ook een Instagramleven. Alles leek me mee te zitten. Ik reisde veel, ­­­ging naar feestjes, woonde een half jaar in New York voor een marketingstage bij SuitSupply. Ik had een leuke vriend, een mooi huis. Het gebeurde regelmatig dat mensen tegen me zeiden: ‘Je hebt zo’n perfect leven, ik zou willen dat ik jou was!’ Ik schrok daar dan van. In die periode voelde ik me namelijk hartstikke ongelukkig. Pas toen ik in een burn-out terechtkwam, realiseerde ik me: ik creëer al jaren een bepaald imago van mezelf dat helemaal niet klopt.

Eigenlijk wist ik allang dat ik iets voor jongeren wilde doen. Toen ik vijftien was zei ik, geïnspireerd door een scholenproject dat de hele sfeer op school verbeterde: ‘Als ik groot ben, ga ik ook zoiets doen voor jongeren.’”

Ayahuasca-ceremonie

“Ik ben niet gewend mezelf te uiten, als kind al niet. Mijn ­ouders worstelden al genoeg, voor mijn gevoel was er geen ruimte voor mijn problemen. Na het overlijden van mijn broertje belandde ik door ­deze oude patronen zelf in een depressie. Uit bed komen of een glas water drinken kostte me de ­grootst mogelijke moeite: eigenlijk zag ik het nut van het leven niet meer. Een ayahuasca-ceremonie bleek mijn redding: een ritueel met een plantmedicijn uit de Amazone dat je ­bewustzijn kan vergroten.

Tijdens deze sessie zag ik mijn broertje als levensecht en heb ik hem alles kunnen vragen wat ik wilde. Hij zei tegen mij: ‘Marina, het was mijn tijd. Maar voor jou is er nog een groter plan. Volg je hart, je weet allang wat je doel is.’

Normaal vertel ik dit niet zo snel, omdat ik niet denk dat ayahuasca voor iedereen geschikt is. Maar na die ervaring ben ik er alles aan gaan doen om beter te worden. Ik had een hele checklist: elke dag om dezelfde tijd opstaan, douchen, aankleden, zelf eten maken, even naar buiten. Zo ben ik langzaam uit mijn depressie gekrabbeld. Toen ik me weer beter voelde, wist ik wat ik moest doen. Dat was het begin van Braive.”

Marina Broeva

Leeftijd 31
Woont in De Pijp
Opleiding Communicatiewetenschappen, Slavische talen en culturen en economie aan de UvA
Wil na het verlies van haar broertje voorkomen dat andere jongeren in de psychische zorg terechtkomen: “We moeten ervan af dat we allemaal perfect willen zijn.”
Met stichting Braive organiseert ze trainingen waarbij jongeren leren mentaal veerkrachtig te zijn.
Functie Oprichter stichting Braive.

Kwetsbare kant

“Braive wil jongeren inspireren en empoweren om mentaal veerkrachtig te worden. Ik had al ervaring met het ­opbouwen van een start-up, maar omdat ik geen zorgachtergrond heb, heb ik het inhoudelijke programma met een jeugdpsycholoog, orthopedagoog en NLP-coach ontwikkeld. Als uitgangspunt gebruikten we een lesprogramma dat in België al werd gebruikt op middelbare scholen. Aan de hand van oefeningen leren jongeren symptomen van mentale problemen te herkennen en wat daarmee te doen, hoe om te gaan met tegenspoed en bovenal hun eigen kracht te zien. Daarmee gaat het verder dan weerbaarheidstrainingen, die zijn er vaak op gericht om assertiviteit te versterken en met name pesten te voorkomen.

Een team van coaches en trainers die gespecialiseerd zijn in jongeren gaan de trainingen geven. Onze eerste projecten konden door de coronacrisis niet doorgaan. Nu starten we na de zomer met een kick-off op een school in West, het Marcanti College. Ik denk dat juist nu, tijdens de coronacrisis, deze trainingen essentieel zijn voor jongeren. Als je jong bent, leef je met veel onzekerheden: wie ben ik, wat vind ik belangrijk, wat vinden mijn vrienden van me? Met corona is daar nog een fundamentele onzekerheid bijgekomen. Het is belangrijk om erover te leren praten, en dat op een veilige plek te kunnen doen.

Ik hoop dat Braive eraan kan bijdragen dat een beweging van jongeren zegt: het is sterk om je kwetsbare kant te laten zien, en te delen dat je ergens onzeker of verdrietig over bent.

Ik ben er heel trots op dat ikzelf het roer heb kunnen omgooien en voor het eerst in mijn leven mijn vrienden openlijk heb verteld over mijn jeugd en mijn broertje. Daardoor gebeurde er er iets magisch: doordat mijn vrienden niet meer ­alleen het perfecte plaatje zagen, voelden ze zich veiliger om óók hun kwetsbaarheden te delen. Mijn vriendschappen zijn sterker geworden.

Mijn droom is dat er een verplicht vak in het curriculum komt om jezelf beter te leren kennen, je emoties, gedachten en gedrag te kunnen plaatsen en empathisch vermogen te trainen. Vrijwel alle jongeren die ik erover spreek zeggen hier behoefte aan te hebben.

Op ons Instagramaccount inspireren wij jongeren te denken: het is oké als het even wat minder gaat. Laatst plaatste een van de Braivejongeren: ‘Je moet zoveel mogelijk schijt hebben aan wat iedereen over je denkt en doen en laten waar je zin in hebt.’ Lekker Amsterdams, maar ik denk dat veel jongeren daar nog wat van kunnen leren.”

Stichting Braive

Met een meerdaags preventieprogramma voor middelbare scholen zet Stichting Braive zich in voor een ­mentaal gezonde en weerbare generatie.

Gedurende het programma komen inspirerende rolmodellen aan het woord, wordt theorie over mentale gezondheid besproken en leren jongeren aan de hand van workshops – waaronder ademwerk, meditatie en beweging – wat ze kunnen doen om te ontspannen. Als afsluiting mogen jongeren ‘iets goeds doen’ voor een ander: plastic rapen, eenzame ouderen bezoeken of een poster maken over wat ze hebben geleerd.

Als bonus is er een jaarlijks festival voor alle deelnemende jongeren, want het leven moet je vieren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden