PlusAchtergrond

Wat te verwachten bij een scheiding: eerlijk zullen we alles delen?

Naast heftige emoties brengt een scheiding ook financiële rompslomp met zich mee. Wat komt er zoal bij kijken? ‘Inzicht in je geldzaken voorkomt veel ellende.’

null Beeld Laura van der Bijl
Beeld Laura van der Bijl

Financieel planner Iris Brik waarschuwt mensen die niet goed weten hoe ze er financieel voor staan. “Scheiden is vaak een financiële dreun. Je moet opeens alles delen. Als je dan geen goed beeld hebt van je financiële situatie, kunnen er problemen ontstaan. Die kunnen zelfs een vechtscheiding veroorzaken, met advocaten als lachende derden. Zorg daarom dat je zo snel mogelijk weet hoe je toekomstige financiële situatie eruit komt te zien, dat geeft veel rust.”

Brik adviseert gelukkige stellen ook over geldzaken te praten. “Mensen vinden dat lastig. Maar als je al afspraken maakt als het huwelijk nog goed is en weet hoe je situatie is, maakt dat een heleboel dingen makkelijker als het toch stukloopt.”

Alimentatie voor helft aantal huwelijksjaren

Er zijn twee soorten alimentatie: kinder- en partneralimentatie. “De regels voor partner­alimentatie zijn vorig jaar veranderd,” zegt Brik. “Vroeger had je twaalf jaar recht op alimentatie, die periode is teruggebracht naar vijf jaar. Er zijn uitzonderingen, bedoeld voor 50-plussers die langer dan vijftien jaar getrouwd zijn. Ook ouders van jonge kinderen kunnen nog steeds aanspraak maken op maximaal twaalf jaar alimentatie, tot het jongste kind 12 jaar oud is.”

Een ex-partner krijgt alimentatie voor de helft van de tijd dat het huwelijk duurde, met een maximum van vijf jaar. Hoe hoog de alimentatie is, hangt af van een heleboel factoren. “Het is een ingewikkelde rekensom die je het beste kunt uitbesteden,” meent Brik. “Er wordt rekening gehouden met inkomen, lasten en behoefte. De alimentatie stopt als de ontvangende ex zelf weer voldoende inkomsten heeft, opnieuw gaat samenwonen of overlijdt.”

Je kunt ervoor kiezen alimentatie af te kopen door in één keer een bedrag te storten. Dat kan heel fijn zijn voor beide partners. “Hierbij zit echter wel een addertje onder het gras,” zegt Brik. “Als de partner die alimentatie ontvangt in de bijstand terechtkomt, kan de gemeente alsnog aankloppen bij de ex-partner om die bijstand op hem of haar te verhalen.”

Kosten voor de kinderen in ouderschapsplan

Voor kinderen tot 18 jaar maken de ouders een ouderschapsplan. Dat is verplicht. Daarin regel je de verdeling van zorg, kosten van de kinderen, vakanties, verjaardagen en zaken die je wel en niet met elkaar overlegt. “Alles wat je zelf kunt regelen moet je doen, om je niet scheel te betalen aan adviseurs en advocaten,” zegt Brik. “De meeste mensen kunnen samen een ouderschapsplan opstellen, zonder hulp van buitenaf.”

De kosten voor de kinderen worden gedeeld. Ouders storten hiervoor geld naar rato van inkomen in een pot. Hieruit worden alle kosten voor bijvoorbeeld wonen en sporten betaald. Bij de berekening ga je uit van de situatie vlak na de scheiding, maar je kunt opnieuw onderhandelen als de situatie verandert.

Cd van jou, cd van mij

Als je gaat scheiden moet je ook de schulden, spaarpotjes en spullen verdelen. Iedereen heeft recht op de helft als je getrouwd was in gemeenschap van goederen of een geregistreerd partnerschap had. Bij huwelijkse voorwaarden is mogelijk vastgelegd wat van wie is. In dat geval blijven spullen van de oorspronkelijke eigenaar. Persoonlijke eigendommen, zoals sieraden, worden niet verdeeld. Ook een erfenis of schenking valt niet automatisch in de verdeling tussen partners.

Maak een lijst van spullen die moeten worden verdeeld en bepaal wie wat wil hebben. Kijk hierbij wel naar de waarde van spullen. Beide partners moeten ongeveer evenveel krijgen. Is dat niet zo, dan kun je het verschil verrekenen.

Vergeet je pensioen niet

“Het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk door een van de partners is opgebouwd, deel je samen,” zegt Brik. “Ook heb je volledig recht op het nabestaandenpensioen. Nu moet je dat nog binnen twee jaar na de scheiding regelen, maar de wet gaat veranderen. Straks heb je er automatisch recht op. Pensioenrecht wordt vaak gebruikt om andere zaken bij een scheiding uit te onderhandelen. Bijvoorbeeld de overwaarde van het huis.”

Kan een van de twee in het huis blijven?

Als je samen een koophuis bezit, moet je afspraken maken over de verdeling van de woning. Wil een van de partners er blijven wonen? Of blijft iemand er wonen tot de kinderen de deur uit zijn?

“Het is soms lastig een partner volledig uit te kopen,” zegt Brik. “Je kunt de woning bijvoorbeeld alvast aan een van de partners toedelen, maar de juridische overdracht pas later doen. Dat kan nodig zijn omdat de bank vaak heel strenge eisen stelt voor de hypothecaire lening. De bank kan de hypotheek intrekken als een van de partners van de akte wordt gehaald. Tegenwoordig zit er ook vaak veel overwaarde in huizen. Die moet worden uitbetaald.”

Een andere optie is het huis verkopen en allebei een nieuw huis kopen. Brik: “De huizenmarkt is zo overspannen, dat het moeilijk is een nieuw huis te vinden. De opbrengst van het oude huis wordt gedeeld en één inkomen valt weg, dus er moet met een kleiner budget een nieuw huis worden gevonden. Dat is lastig nu, zeker met thuiswonende kinderen.”

Scheiden zonder ruzie met een mediator

Een scheiding is niet alleen een zakelijke overeenkomst, maar ook een proces waar je samen uit moet komen. Advocaat Marie-Louise van As, onder andere werkzaam als mediator bij het DivorceHotel, deelt een aantal tips om op een positieve manier uit elkaar te gaan.

Wees transparant. Conflicten op financieel vlak ontstaan vaak als partners het gevoel hebben dat de ander zaken verborgen houdt. Wees open over geldzaken, lever alles aan wat een mediator vraagt, van bankafschrift tot salarisstrookje, en zorg dat iedereen een kopie heeft.

Kijk naar de onderliggende belangen. Als iemand bijvoorbeeld per se alimentatie wil ­ontvangen, kijk dan wat erachter zit. Is diegene ­bijvoorbeeld bang dat hij of zij geen huis kan betalen? Of dat de kinderen niet kunnen blijven sporten? Door naar belang in plaats van standpunt te kijken, krijgen ex-partners meer begrip voor elkaar.

Ruzie over de kinderen ontstaat vaak vanuit angst en onzekerheid. Door die gevoelens te benoemen, lukt het vaak beter er samen uit te komen en het belang van de kinderen voorop te stellen.

Neem zelf verantwoordelijkheid en blijf met elkaar praten. Mediation is de mooiste manier om te scheiden, omdat je het samen doet. Daarmee is de kans het grootst dat je allebei blij bent met de uitkomst. Als een scheiding bij de rechter komt, geef je het proces uit handen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden