PlusDe wandeling

Wandeling in Amsterdam: over Bickerseiland en door de Jordaan

Van historische wandelroutes tot prachtige stadswandelingen in Amsterdam: in de rubriek De wandeling wandelen goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork wekelijks volgens een ander thema. Deze keer een wandeling over Prinsen- en Bickerseiland en door de Jordaan.

Floor Van Spaendonck en Gijs Stork
null Beeld Eva Janssen
Beeld Eva Janssen

A. Open verbinding

Heel vroeger, voor 1843, was er geen spoorlijn en kon je vanaf de Eenhoornsluis (of eigenlijk de toenmalige Roode brug) kijken naar de boten die via de open verbinding met de Zuiderzee, aankwamen. Met de komst van de Oranjesluizen en de aanleg van het spoortracé moeten we het doen met de pleziervaart en de Canal Pride. Stadstekenaar Gerrit Lamberts stond hier in ieder geval ook om het zicht op het IJ te tekenen.

null Beeld Stadsarchief Amsterdam
Beeld Stadsarchief Amsterdam

B. Eilandskerk

We volgen links de gracht onder de spoorbrug en lopen naar Bickerseiland, oorspronkelijk het Vooreiland. Het eiland werd vernoemd naar de 17de-eeuwse koopman Jan Bicker die het in 1631 kocht van de stad. Bicker ontwikkelde hier scheepswerven, pakhuizen, een groot woonhuis voor zichzelf en een toren om de schepen in aantocht te zien. In de tijd van Gerrit Lamberts raakte de industrie door de Franse overheersing in het slop en weer later stopten de werven definitief door de komst van ijzeren stoomschepen aan het einde van de 19de eeuw.

Het Hendrik Jonkerplein is vernoemd naar de smid die hier in 1806 een smederij begon. Op het plein bevond zich vanaf de 17de eeuw de Eilandskerk, die in 1950 is afgebroken. Uit de brieven van Vincent van Gogh weten we hoe het er in de kerk aan toeging, omdat hij die bezocht om zijn oom Stricker te horen preken. Zo schreef hij zijn broer Theo over de dienst van zondag 5 augustus 1877 dat het erg druk was in de kerk en het pleintje ervoor helemaal vol stond met rijtuigen.

null Beeld Stadsarchief Amsterdam
Beeld Stadsarchief Amsterdam

C. Galgen in Noord

Midden over het Prinseneiland loopt de Galgenstraat. Die verwijst naar het voormalige uitzicht op de galgen aan de overkant van het IJ. Bij een stevige winter staken de bewoners van Amsterdam te voet het ijs over om de galgen te gaan bekijken en koek-en-zopie te nuttigen. We lopen naar de Haarlemmerpoort.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

D. Willemspoort

De poort heette eigenlijk Willemspoort, naar koning Willem II die op de opening op 27 november 1840 hier de stad binnenreed om zich een dag later te laten inhuldigen. Het is de vijfde poort naar Haarlem in de geschiedenis van alle uitbreidingen van Amsterdam. Deze poort heeft slechts korte tijd gediend om tol te innen.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

E. Jenever en likeuren

Via het Haarlemmerplein en de Brouwersgracht lopen we naar de Driehoekstraat waar sinds 1782 De Ooievaar van Van Wees is gevestigd, de laatste Amsterdamse distilleerderij van jenever en likeuren. De verschillende panden van Van Wees lijken wel een filmdecor van de vroege Jordaan met zijn kleine straatjes en panden. Het bedrijf is nog steeds in handen van de familie Van Wees.

F. Gouden Koets

We staan stil bij de Willemsstraat, de voormalige Goudsbloemgracht. De straat is na de demping vernoemd naar koning Willem I. Volgens overlevering hingen de Oranjegezinde Jordaners zelf een straatnaambord op toen ze het lange wachten op naamgeving door het gemeentebestuur beu waren. De straat is verder befaamd omdat hier het idee voor de Gouden Koets werd geboren, die de – arme – Jordaners ook hebben gecrowdfund.

G. Een hofje

We lopen naar het Karthuizersplantsoen, waar vroeger een begraafplaats lag die tijdens de pestepidemie in 1602 werd aangelegd bij het Kartuizerklooster. Op de plaats van het klooster bouwde stadsbouwmeester Daniël Stalpaert in 1650 een hofje voor weduwen.

H. Touwslagerijen

We gaan verder via de Lijnbaansgracht, die parallel loopt aan de Singelgracht. De gracht is vernoemd naar de lijnbanen van de touwslagerijen, die aan de rand van de stad lagen, omdat daar veel ruimte voor nodig was.

null Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork
Beeld Floor van Spaendonck en Gijs Stork

I. Jan Klaassen en Katrijn

We slaan de Tuinstraat in en komen terecht in de wereld van de poppenkast van Jan Klaassen en Katrijn. In de archieven zijn de verhalen gevonden van Jan uit de Anjeliersstraat en zijn Catharina in de Tuinstraat. Ze trouwden in 1686 maar door de drank en de ruzies werd het een puinhoop en poppenspel.

Tuinstraatcoryfee en beeldhouwer Nelson Carrilho, bekend van het Kerwin Duinmeijer-monument in het Vondelpark, organiseerde al eens een Jan Klaassen en Katrijn-straatfestival. In de afgelopen weken werd in zijn atelier op nummer 142 ook een buurtfeest gevierd waar Stichting Katrijn ten doop is gehouden, die de bewoners van de Jordaan een stem geeft tegen de krachten van de op hol geslagen massatoerisme. Loop hier binnen om kennis te maken met de beelden van Carrilho.

J. Terug naar start

Vanuit de Tuinstraat lopen we door naar de start op de Korte Prinsengracht met in ons geheugen de enorme vorderingen van de tijd. Hup 2023!

Walking Amsterdam, door Floor van Spaendonck en Gijs Stork, Uitgeverij Fjord, €24,50.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden