PlusDe wandeling

Wandelen langs industriële plekken op de Kadijken en de Oostelijke Eilanden

Goede vrienden Floor van Spaendonck en Gijs Stork houden van de stad en haar verhalen. Elke week wandelen ze volgens een ander thema, zo pik je ook nog eens wat op. Deze keer lopen ze langs industriële plekken met veel smaak op de Kadijken en de Oostelijke Eilanden.

Floor Van Spaendonck en Gijs Stork
Stadswandeling Oostelijke Eilanden. Beeld Laura van der Bijl
Stadswandeling Oostelijke Eilanden.Beeld Laura van der Bijl

A. We starten bij de Plantage Doklaan, die na 1850 langs het rangeerterrein aan het Entrepotdok werd aangelegd. Van 1849 tot 1904 liep de weg langs de Doklijn, de spoorlijn tussen station Weesperpoort en het Entrepotdok. De trambaan in de straat herinnert aan het spoor. De garage en het bandencentrum daar houden het industriële karakter hoog.

In de ateliers op nummer 8-12 tref je Vokomokum, het voedselcollectief dat op een eerlijke en sociale manier eten inkoopt. Door dat samen lokaal en biologisch te doen, kunnen de leden tegen bijna groothandelsprijzen genieten van goed eten. Het collectief is geïnspireerd op Park Slope Food Coop in New York. Ook draagt iedereen bij door een aantal uren per maand te helpen met boodschappen verwerken of met koken.

Nijlpaardenbrug. Beeld Spaendonck /Stork
Nijlpaardenbrug.Beeld Spaendonck /Stork

B. We lopen over de Nijlpaardenbrug naar de Kadijken waar de pakhuizen herinneren aan de tijd dat hier goederen lagen opgeslagen. De pilaar met valk op de Hoogte Kadijk, hoek Buiten Kadijken, herinnert aan De Gekroonde Valk, in 1900 de grootste brouwerij van Amsterdam. Via de brug belanden we op de Oostenburgergracht tegenover de Oosterkerk, die de architecten Adriaan Dortsman en Daniël Stalpaert in 1671 bouwden voor de Nederlands Hervormde gemeenschap.

Kromhoutwerf. Beeld Spaendonck /Stork
Kromhoutwerf.Beeld Spaendonck /Stork

C. Aan de Oostenburgergracht liggen de eilanden Kattenburg, Wittenburg en Oostenburg, die vanaf 1650 zijn aangelegd voor de scheepvaart en de admiraliteit (de marine). De schepen werden eenmaal op de vaart ook gebruikt voor het vervoer van de tot slaaf gemaakten en koloniale koopwaren.

Werkspoormuseum. Beeld Spaendonck /Stork
Werkspoormuseum.Beeld Spaendonck /Stork

D. We lopen de Oostenburgergracht af en zien rechts de metalen bogen van de Kromhoutwerf. De scheepswerf is nog in gebruik en fungeert als museum. De beide bogen zijn een geklonken stalen halconstructie waarvan een boog werd gebruikt bij de Wereldtentoonstelling in 1887 en de tweede er later naast is gezet.

Op de hoek van de Oosterburgergracht staan statige admiraliteitsgebouwen met een opmerkelijk verhaal. Op nummer 75 is namelijk het in 2011 gesloten Stork-Werkspoormuseum gevestigd, waar de collecties en verhalen over de scheepvaartindustrie in deze buurt werden tentoongesteld. Gelukkig kun je op de hoek nog wel het huisje zien waar Czaar Peter zijn kennis opdeed toen hij twee weken in Amsterdam was. Aan de muur in de hoektuin hangt een herinneringsplaquette.

Mattijs Koornneef van Enoteca Sprezzastura. Beeld Spaendonck /Stork
Mattijs Koornneef van Enoteca Sprezzastura.Beeld Spaendonck /Stork

E. Voor boodschappen met smaak en geur vinden we ons geluk in de Czaar Peterstraat. Allereerst de wijnhandel van Mattijs Koornneef van Enoteca Sprezzatura, het geheim achter veel Italiaanse wijnen in de Amsterdamse horeca. Kaashandel Kef aan de overzijde is net als Koornneef een goede bekende van de horeca en alle kaasliefhebbers in de stad. Op nummer 205 bedient Mona Di Orio & Zenology de fijnbesnaarde neuzen. Dit parfumhuis verovert de wereld, maar werkt ook samen met lokale topmerken als Patta.

Het Storkterrein, waar Het Parool wordt gemaakt en waar veel wordt gebouwd. Beeld Spaendonck /Stork
Het Storkterrein, waar Het Parool wordt gemaakt en waar veel wordt gebouwd.Beeld Spaendonck /Stork

F. Om de hoek slaan we linksaf naar de nieuwe bedrijvigheid op het voormalige Storkterrein, waar Het Parool wordt gemaakt en waar druk wordt gebouwd. Niet geheel toevallig weet Gijs als kenner van zijn familiegeschiedenis er veel meer over te vertellen. Hier werden vanaf begin 20ste eeuw de grote machines voor de suikerplantages in toenmalig Indië, Suriname en Ethiopië gebouwd door de Firma Stork. Voorouders Stork uit Hengelo verbonden zich toen al met Amsterdam door de fusie met Werkspoor. Er is veel meer te vertellen in het Werkspoormuseum, maar dan moet het wel eerst weer open.

Het Oost-Indisch Zeemagazijn, nu Pakhuis Oostenburg met een woonfunctie. Beeld Spaendonck /Stork
Het Oost-Indisch Zeemagazijn, nu Pakhuis Oostenburg met een woonfunctie.Beeld Spaendonck /Stork

G. Op de Werkspoorbrug van het Storkterrein naar Oostenburg kun je nu lopen. Daar waar de hallen stonden, lag het allergrootste pakhuis dat ooit in de stad is gebouwd: het Oost-Indisch Zeemagazijn. Het is in 1661 ontworpen door architect Stalpaert, was 250 meter lang en destijds het grootste gebouw van de stad. Hier lagen naast grote hoeveelheden vracht (zoals specerijen), kleine schepen en er waren diverse werkplaatsen. In april is het 200 jaar geleden dat het pakhuis instortte, toentertijd zo’n grote gebeurtenis dat zelfs koning Willem I kwam kijken.

Achterzijde Oostenburgergracht. Beeld Spaendonck /Stork
Achterzijde Oostenburgergracht.Beeld Spaendonck /Stork

H. We lopen terug via Oostenburg, Wittenburg en Kattenburg, over de Kippebrug waar vroeger de onderlinge vete tussen Wittenburgers en Kattenburgers jaarlijks met Luilak werd uitgevochten. Regelmatig vochten de eilanders ook tegen het gezag, met gewonden en doden tot gevolg. De Kattenburgers werden overigens Bijltjes genoemd naar hun belangrijkste timmermansgereedschap . Nog steeds ligt achter het Kattenburgerplein het Bijltjespad.

I. Het Scheepvaartmuseum en het Marineterrein verdienen een eigen wandeling, dus halen we een visje bij Kras Haring op het Kattenburgerplein en lopen we terug naar de Plantage Doklaan.

Floor van Spaendonck en Gijs Stork, Amsterdam door! Gijs & Floor – wandelen met een frisse blik op de stad, ­Uitgeverij Fjord, €22,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden