PlusInterview

Waarom maken we onze daken niet massaal groen? Daar is geen reden voor

Veel Amsterdammers die niet op de begane grond wonen, kijken uit op grijze binnentuinen. Met haar initiatief Groene Schuurtjes enthousiasmeert Gertrude van der Ven (48) buurtbewoners om een groen dak te nemen.

Gertrude van der Ven, initiatiefnemer van Groene Schuurtjes. Beeld Nina Schollaardt
Gertrude van der Ven, initiatiefnemer van Groene Schuurtjes.Beeld Nina Schollaardt

Kale, grijze daken, omringd met stenen tegels: het is een bekend uitzicht voor Amsterdammers die niet op de begane grond wonen. Door de groeiende woningnood is er de afgelopen jaren flink uitgebouwd in Amsterdamse tuinen om meer leefruimte te creëren. Dat betekent grotere huizen, kleinere tuinen, en dus minder bomen. “Enigszins begrijpelijk, maar dit gaat onwijs ten koste van het groen,” zegt Gertrude van der Ven, die op de begane grond in de Frans Halsbuurt woont. Toen ze een foto zag van het grauwe uitzicht dat een buurtbewoner op de derde verdieping had, wist ze niet wat ze zag. Dit moest anders.

Door haar tuin lopen vier kippen, die gemoedelijk naar elkaar kakelen. Twee rossige en twee grijze: Beppie, Willemien, Keetje en Tineke. De kippen in het hartje van De Pijp boffen met deze tuin van 80 vierkante meter. Voor Van der Ven was de tuin dan ook de reden om in 1998 dit huis te kopen. De afgelopen tien jaar is er een bouwwoede geweest, zegt ze. “Er is veel uitgebouwd in de achtertuinen. Ik heb ook een uitbouw, maar dat kon je destijds voor nog maximaal tweeënhalve meter doen. Nu is het ­helemaal losgeslagen. Als je kijkt naar de achtertuinen van een buurman uit het blok naast me, zie je daar nog maar één boom staan. Eerst stonden er vijftien.”

Van der Ven stoort zich eraan, maar het is vooral ver­velend voor de buren die uitkijken op de binnentuinen. Er mag dan wel meer leefruimte zijn gekomen door al die verbouwingen, die versteende binnentuinen verslechteren de leefbaarheid. “Het ziet er grauw uit en het galmt ontzettend als iemand praat. Bovendien is het ook verschrikkelijk voor de biodiversiteit.”

Van der Ven kwam erachter dat je 50 procent subsidie van de gemeente kunt krijgen als je een sedumdak van meer dan 30 vierkante meter laat leggen. Sedumdaken ­bestaan uit matten vol watervasthoudende vetplantjes (sedum), die ongeveer 20 centimeter hoog kunnen worden. Dat ziet er mooi uit en heeft allerlei voordelen: het werkt verkoelend, luchtfilterend en geluiddempend, het is goed voor de biodiversiteit en het beschermt het onderliggende dak tegen weersinvloeden, zoals uv-straling. Daardoor gaat het twee tot drie keer zo lang mee als een ­gewoon dak.

Kleine schuurtjes

Je kunt je afvragen waarom we niet massaal onze daken vergroenen. Het antwoord: veel mensen hebben geen schuurtjes van meer dan 30 vierkante meter en komen daarom niet in aanmerking voor subsidie. Om aan de ­benodigde oppervlakte te komen, is het mogelijk de schuren aan elkaar te koppelen. “Maar ja in de praktijk gaat dat natuurlijk nooit gebeuren. Je gaat niet naar de buurvrouw van drie straten verderop om te kijken of zij toevallig ook wil. Dat werkt niet.”

Van der Ven zocht uit of ze een budget van de gemeente kon krijgen om de aanleg van sedumdaken aantrekkelijk, laagdrempelig een goed uitvoerbaar te maken. Daarvoor benaderde ze partijen die verstand van van zaken hebben. “Het is niet mijn expertise om voor honderd mensen ­subsidie aan te vragen als ze ervoor kiezen hun te dak te vergroenen.”

Alles geregeld

In samenwerking met Natuur&Milieuteam Zuid en Het Groene Loket diende ze een plan in bij Buurtbudget Zuid. Inwoners van de buurt bepalen hierbij welk ingezonden plan geld krijgt. Haar buurtinitiatief Groene Schuurtjes hield in: als je een schuur of uitbouw hebt die kleiner is dan 30 vierkante meter en toch een sedumdak wilt laten leggen met 50 procent subsidie, hoef je je alleen aan te melden via de website van Natuur&Milieuteam Zuid. Het Groene Loket koppelt deze aanvragen zodat ze samen aan de benodigde oppervlakte voldoen, maken offertes op maat, zorgen dat dakinspecties worden uitgevoerd, maken een planning en vragen de subsidies aan. “Mensen hebben vaak geen zin in al dat geregel. Dat nemen wij uit handen.”

Buurtbewoners kozen dit initiatief als winnaar: Groene Schuurtjes kreeg 5000 euro om dit plan te realiseren. Het budget werd allereerst besteed aan het bekendmaken van het plan. Op de website van het Natuur&Milieuteam Zuid is een speciale Groene Schuurtjespagina aangemaakt. Hier konden buurtbewoners die een sedumdak wilden zich aanmelden. Ook maakte Van der Ven samen met een buurtbewoner een flyer met alle benodigde informatie: de voordelen van een groen dak, hoe je zelf een sedumdak kunt aanleggen, de prijzen per vierkante meter en tekstjes die anderen aansporen mee te doen aan dit ­initiatief.

Van der Ven laat de flyer zien. Ze wijst naar de achterkant, die vol staat met uitknipbare afbeeldingen van schuuronderdelen en sedum. “Je kunt zelfs je eigen papieren groene schuurtje knutselen,” zegt ze lachend. Het budget werd verder besteed aan manuren – voor het aanvragen van de subsidies en het coördineren van alle aanmeldingen.

Dat Van der Ven erin slaagde mensen te enthousiasmeren, bleek al snel. Vijftig bewoners van De Pijp en de Rivierenbuurt gaven zich op in de eerste aanmeldronde, goed voor een oppervlakte van 910 vierkante meter. In de tweede aanmeldronde liep het nog meer storm: toen kwamen er nog eens 130 aanmeldingen bij. Daarmee wordt straks in totaal 3600 vierkante meter dak bedekt met sedum.

De sedumdaken van de mensen uit de eerste aanmeldronde worden naar verwachting in juni gelegd. Van der Ven vond het wel zo symbolisch om alvast haar eigen dak te beleggen met sedummatten. Ze maakte er foto’s van en deelde die in de Facebookgroep Groene Schuurtjes. “Ik merkte dat mensen twijfelden of ze het wel zelf konden. Hiermee wilde ik laten zien dat je dit absoluut zelf kunt.”

Meer buurten

Het leggen van sedumdaken begint ook een trend in andere stadsdelen te worden. “In De Aker in Osdorp hebben ze nu een vergelijkbaar initiatief. Het Groene Loket ondersteunt ook daar een heel succesvol buurtinitiatief voor groene daken.” Maar hoewel de behoefte aan vergroening toeneemt, bestaat nog niet in elk stadsdeel een initiatief dat de hele aanvraag regelt.

Volgens Van der Ven zou er een format moeten komen dat makkelijk toepasbaar is in elk stadsdeel. Als iemand in Oud-West bijvoorbeeld een sedumdak wil laten leggen met subsidie, zou hij of zij dat zonder al te veel gedoe moeten kunnen aanvragen, zonder zoektocht naar buurt­bewoners uit straten verderop die misschien interesse hebben om mee te doen. “Dat format bestaat jammer genoeg nog niet. Hoe belangrijk en leuk ik het ook vind om te zorgen dat er meer sedumdaken worden gelegd, ik kan niet ook voor andere stadsdelen de planning en communicatie doen. Het zou mooi zijn als mensen in andere stadsdelen eenzelfde initiatief willen leiden. Dit plan leent zich ervoor om op veel meer plekken uitgevoerd te worden.”

De laatste aanmeldronde van Groene Schuurtjes liep af op 11 april. Van der Ven krijgt nog steeds mailtjes van mensen die vragen of ze toch nog kunnen meedoen. Helaas gaat dat niet: “Het potje van het buurtbudget is op.” Mogelijk komen er nieuwe aanmeldrondes in het najaar, maar of ze daar opnieuw een budget voor krijgen, is nog niet ­duidelijk.

- De mat bestaat uit drie lagen: een drainagemat, een laag met mineraalwol waar de wortels in kunnen groeien en die het water absorbeert, en een kokosmat met tien soor­ten bloeiende sedumplanten.

- Een schuur van zes vierkante meter bedekken, met 50 procent subsidie, kost €161,26.

- Een uitbouw van 15 vierkante meter beleggen, met 50 procent subsidie, kost €360,23.

- De 50 procent subsidie geldt alleen voor daken die ouder zijn dan vijf jaar.

- De daken kunnen in elk seizoen worden gelegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden