PlusTips

Vraag niet hoe het gaat: de do’s en don’ts bij coronapraat

Elk praatje, elk telefoongesprek of Zoom-overleg lijkt wel over corona te gaan. Hoe voorkom je dat het één grote klaagzang wordt? Iris Posthouwer (46), coauteur van Smalltalk survival, geeft tips.

Beeld Fransje Immink

Do’s

1. Hou het klein en persoonlijk
“Smalltalk over corona hoeft niet negatief te zijn: sommige mensen vinden het alleen maar fijn dat ze nu in elk ­geval een onderwerp hebben waar ze het met de buurman over kunnen hebben. Corona is de sociale lijm die ons allemaal bindt. Klagen over die gedeelde smart kan verbindend werken, maar hou het dan wel klein en persoonlijk. Onthul iets over jezelf, waarmee je die ander in vertrouwen neemt. Zeg bijvoorbeeld dat je het zoomen pittig vindt met een peuter aan je been, of dat je het autorijden mist. Of vertel over die keer dat je in je overhemd en onderbroek zat te skypen en toch ineens moest opstaan, dat je puber in de meivakantie niet van de bank af te branden was of dat je erachter bent gekomen dat je partner zijn collega’s ‘maestro’ noemt tijdens Zoom-gesprekken.”

2. Neem de regie
“Wees niet te beleefd als iemand een klaagzang tegen je begint, maar kaap het gesprek door iets positiefs in te brengen. Begin bijvoorbeeld over de pluspunten van de coronamaatregelen die je hebt ontdekt: ‘Ja, vervelend om zo veel thuis te zitten, hè? Ik ben brood gaan bakken nu ik meer tijd heb, geleerd dankzij YouTube.’ Daarmee reset je het gesprek.”

“Het is ook handig om in deze tijd altijd een positief nieuwtje in je achterzak te hebben waarover je kunt ­beginnen. Vertel bijvoorbeeld dat de circusartieste die in Carré van de trapeze viel weer kan lopen, of dat de dolfijn in de haven van Amsterdam terug naar zee is geloodst.”

3. Provoceer
“Zolang je niet te cynisch wordt, kun je ook reageren met een boude opmerking. Zeg bijvoorbeeld: ‘Nou, jij bent ook niet de vrolijkste vogel vandaag hè?’ Of: ‘Jeetje, het is wel een tranendal of niet?’ Daarmee houd je mensen een spiegel voor.”

“Je moet zoiets trouwens wel met een knipoog overbrengen, anders voelt de ander zich alleen maar aangevallen. Zeg het dus mild en met een glimlach.”

4. Vraag naar het positieve
“Iemand die net een kleinkind heeft gekregen maar niet op kraamvisite mag, ouderen in verzorgingshuizen die hun kinderen missen, mensen die eindeloos wachten op een operatie: sommige verhalen zijn zo heftig dat er niets te relativeren valt. Meehuilen mag, maar om niet in een neerwaartse spiraal terecht te komen, kun je ook zeggen: ‘Wat erg voor je. Hoe lukt het je om in zo’n situatie opgewekt te blijven? Dat lijkt me een hele opgave.’”

“Daarmee geef je die ander erkenning en haal je het ­gesprek uit de ­negatieve groef. In 99 procent van de gevallen krijg je een positief antwoord: mensen vertellen bijvoorbeeld dat ze een uur eerder opstaan zodat ze tijd voor zichzelf hebben, of elke dag naar een aflevering van hun favoriete comedyserie kijken. Vraag dus vooral hoe anderen het gezellig houden thuis, hoe ze zorgen dat ze niet gek worden en hoe ze de moed erin houden.”

Don’ts

1. Doe niet te hard je best
“Je staat in de rij bij de bouwmarkt en ineens begint degene voor je tegen je te klagen: wat een overdreven maatregelen, de overheid is gek geworden, enzovoorts. Dan bestaat het risico dat je te hard gaat werken. Daarmee bedoel ik: je gaat helemaal mee in iemands tranendal of je probeert juist uit alle macht de positivo uit te hangen. Dat werkt vaak niet en kost je bakken energie.”

“Zeg je bijvoorbeeld dat het vast wel goed komt, dan probeert zo iemand je alleen maar meer te overtuigen van zijn of haar gelijk. Reageer liever door een beetje met ze mee te gaan: ‘Je ziet het somber in, als ik het zo hoor,’ of: ‘Het houdt je wel bezig, zo te horen’. Als de ander het gevoel heeft dat je luistert, wordt de nood om door te praten minder hoog.”

2. Hang niet de hulpverlener uit
“Begint iemand ongevraagd een klaagzang over corona, dan is het gesprek afkappen een prima optie. Het is niet jouw taak om te luisteren of iemand gerust te stellen; je bent geen hulpverlener. Weet dat je altijd kunt en mag weglopen. Je kunt zo’n gesprek vriendelijk en luchtig beëindigen door te zeggen: ‘O, ik bedenk me dat ik nog even iets moet doen op mijn telefoon.’ Afleiding werkt in zo’n situatie ook vaak goed. Zeg bijvoorbeeld: ‘Moet je zien, dat kind heeft het ook helemaal gehad.’ Er is altijd wel iets in je omgeving wat je kunt benoemen. Of zeg gewoon: ‘Leuk je even gesproken te hebben, ik wandel weer verder.’ Wees in elk geval duidelijk en direct.”

3. Zeg niet dat je geen zin hebt in praten over corona
“Wil je het even níét over corona hebben, geef dat dan vriendelijk aan, zonder die ander iets te verwijten. Zeg dus niet: ‘We gaan het niet over corona hebben hoor!’ maar liever: ‘Zullen we proberen het er een halfuur niet over te hebben? Ik snak naar een virusvrij gesprek.’ In een groepsgesprek kun je er zelfs een gezamenlijke challenge van maken, waarbij je ­afspreekt dat je elkaar op de vingers mag tikken als iemand toch over corona begint. Dan betrek je anderen erbij en wordt het iets gezamenlijks.”

4. Vraag niet hoe het gaat
“Er is op zich niks mis met de vraag hoe het gaat, maar het ­levert vaak dezelfde gesprekken op – en met een beetje pech verzand je in een gesprek over alles wat lastig en moeilijk is. Je kunt beter aan iemand vragen wat ie hoopt mee te nemen uit deze periode, of wat het eerste is wat ie gaat doen zodra het weer mag. Vragen naar iemands hacks om deze periode makkelijker door te komen, levert ook verrassende antwoorden op. De een staat een halfuur eerder op om toch even tijd voor zichzelf te hebben, de ander draagt lippenstift of schoenen om zich tijdens het thuiswerken wat zakelijker te voelen. Die vraag doet beroep op iemands inventiviteit en zelfredzaamheid.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden